Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық жазушы және табиғатты қорғаушы (1914–1981)
British writer and conservationist (1914–1981)
Роберт Фордайс Айкман (27 маусым 1914 – 26 ақпан 1981) – ағылшын жазушысы және табиғатты қорғаушы. Табиғатты қорғау саласындағы қызметінің барысында ол Англияның ішкі су жолдары жүйесін сақтап қалу және қалпына келтіру үшін жұмыс істеген Ішкі су жолдары қауымдастығының құрылуына мүше болды. Жазушы ретінде ол "ерекше оқиғалар" деп сипаттаған мистикалық шығармаларымен танымал. Майк Эшли келтіргендей, "Таймс" газетіндегі некрологында былай делінген: "Оның ең маңызды және ұзаққа созылған жетістігі – өзі "ерекше әңгімелер" деп атаған туындыларын жазу болды. Ол осы шығармаларға оккультизм туралы терең білімін, психологиялық түсініктерін және көркемдік шеберлігін салған, бұл оның әңгімелерін М.Р. Джеймс пен Уолтер де ла Маре шығармаларымен бір қатарға қояды". Эшли өзі былай жазды: "Айкманның жазбалары – тамаша шарап сияқты, оларды бағалау үшін талғам керек. Оның туындылары көптеген оқырмандарға таныс болмайды, мүмкін, ол солай қалаған шығар. Ол өзінің ойын жеткізу үшін, емес, танымал болу үшін жазды. Маған жазған хатында ол: «Менің еңбегім көп құрметке ие болды, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмадым және менің жазғандарымның қайсысы жарияланатынын білмеймін» деді. Айкманның деңгейіндегі жазушының өзінің жұмысын сатуда қиындыққа тап болуы таң қалдырады. Мүмкін, қазір, Айкман үшін тым кеш болса да, біреу оны жариялауға батыл болады". Уильям Артур Айкман мен Мейбл Вайолет Марш. 1928 жылдың қаңтарынан 1931 жылдың шілдесіне дейін Хайгейт мектебінде оқыды. Майк Эшли өзінің қорқыныш және фантастика әлеміндегі кімдер кітабын құрастырған кезде Айкманның туған күнін жазуға қарсылық көрсеткенін хабарлады. Оның орнына, жазбада «Айкман, Роберт. Жұмбақ адам» деп көрсетуді ұсынды. «Бұл пайдалы болар еді. Мен толықтай келісер едім», – деді ол. Ол Борли ректорындағы әйгілі қорқынышқа қатысты тергеуге қатысқан. Оның мистикалық әлемге деген ұзақ жылдар бойына қызығушылығын "Жүректер клубының" мүшелігі де көрсетеді. Майк Эшлиге жазған хатында ол: «Бұл нәрселер маған қандай әсер етті және менің шабытымның көздері туралы әңгімелеу үшін хат жеткіліксіз. Егер сіз осы тақырыптарды талқылағыңыз келсе, мен сізбен сөйлесуге қуаныштымын» деді. Өкінішке орай, бұл әңгіме ешқашан өте қойған жоқ, бірақ Эшли Айкманның ерте өмірі, соның ішінде мистикалық эпизодтар, оның автобиографиясында, "The Attempted Rescue" (Gollancz, 1966) егжей-тегжейлі сипатталғанын атап өтті. "The Attempted Rescue" кітабының алғашқы жолдарында Айкман әкесін «мен білген ең ерекше адам» деп сипаттады. Элизабет Джейн Ховард 2011 жылы Tartarus Press блогында берген сұхбатында Айкманның мінезі туралы «ол балаларды жек көретін» және балалық шағы туралы «Ол маған балалық шағы туралы айтты, бірақ менің ойымша, ол оны асыра айтты. Мен оның Станмордағы үйіне бардым, онда анасы оны тастап кетті, және бұл оған күткеннен де ауыр соққы болды. Ол төрт жасында оқи бастады және өте жақсы мектептерде оқыды. Хайгейт өте жақсы мектеп еді. Менің ойымша, ол балалық шағында жалғыздық сезінген болар. Ол тікенді және қиын болуы мүмкін, немесе өте сүйкімді болуы мүмкін. Оның сөзді шешендігі де бар еді». Айкман 1941 жылдан 1957 жылға дейін әдеби агент және балалар кітабының авторы Эдит Рэй Грегорсонға (1914–1983) (Рай деп аталды) үйленген. Ол "Lemuel" (суретшісі Питер Скотт, Элизабет Джейн Ховардтың күйеуі, Айкманмен роман болған) және "Timothy Tramcar" кітаптарының авторы. Ол 50 000-нан астам адам қатысқан "Market Harborough" кемелер мен яхталар фестивалінің жалпы басқарушысы болды. 1962 жылы ол Лондон фестивалінде 100 000 көрермен жиналған "Waterborne" концертін ұйымдастырды. 1979 жылдың қысында Айкманға рак диагнозы қойылды. Ол дәстүрлі емдеуден бас тартып, гомеопатқа жүгінді. 1980 жылдың күзінде ол Фэнтези сыйлығын алу үшін АҚШ-қа баруды жоспарлаған, бірақ жазғы айларда жақсарғанмен, саяхатқа шығуға тым нашар болды. 1981 жылдың 26 ақпанында Лондондағы Корольдік гомеопатиялық ауруханада қайтыс болды. Оның некрологы 28 ақпанда "Таймс" газетінде жарияланды. Кейіннен Корольдік өнер қоғамында естелік концерт өтті, онда белгілі адамдар, соның ішінде табиғат зерттеушісі сэр Питер Скотт оған құрмет көрсетті. 2015 жылы Р.Б. Расселл мен Розали Паркер Тартарус баспасынан Роберт Айкманның өмірі мен шығармашылығы туралы толық метражды деректі фильм шығарды, оның премьерасы Дүниежүзілік фантастика конвенциясында өтті. Фильмде Роберт Айкманның достарымен, сондай-ақ жазушылар Регги Оливер мен Джереми Дайсонмен сұхбаттасулар бар. Қазір оны YouTube-та көруге болады.
Robert Fordyce Aickman (27 June 1914 – 26 February 1981) was an English writer and conservationist. As a conservationist, he co founded the Inland Waterways Association, a group which has preserved from destruction and restored England's inland canal system. As a writer, he is best known for his supernatural fiction, which he described as "strange stories". The writer of his obituary in The Times, as quoted by Mike Ashley, said: " his most outstanding and lasting achievement was as a writer of what he himself like to call 'strange tales.' He brought to these his immense knowledge of the occult, psychological insights and a richness of background and characterisation which rank his stories with those of M. R. James and Walter de la Mare." Ashley himself wrote: "Aickman's writings are an acquired taste like fine wines. I have no doubt that his work will always remain unknown to the majority of readers, and perhaps he would have wanted it that way. He wrote what and how he wanted, for expression, not for popularity. In another of his letters to me he said 'I have received a good deal of esteem, but never a big commercial success, and am usually wondering whether anything by me will ever be published again.' It is astonishing that someone of Aickman's stature should have difficulty in selling his work. Perhaps now, too late for Aickman's benefit, someone will have the sense to publish it." William Arthur Aickman and Mabel Violet Marsh. He attended Highgate School from January 1928 until July 1931. Mike Ashley reported that at the time he compiled his Who's Who in Horror and Fantasy Fiction, Aickman objected to the inclusion of his date of birth. Instead he said that the entry should read "Aickman, Robert. Man of Mystery". "That", he said, "would be helpful. I should approve entirely." He was involved in an investigation into the well known haunting of Borley Rectory. Another indication of his lifelong interest in the supernatural is his longstanding membership of The Ghost Club. He remarked in a letter to Mike Ashley, "What impact such things have had on me, and the sources of my inspiration, are simply too much for a letter. If you wish to pursue such topics, I shall be pleased to have a talk." Unfortunately that talk never took place, but Ashley points out that Aickman's early life, including some supernatural episodes, will be found detailed in his autobiography, The Attempted Rescue (Gollancz, 1966). In the opening lines of The Attempted Rescue, Aickman described his father as "the oddest man I have ever known". Of Aickman's character, Elizabeth Jane Howard said in a 2011 interview at the Tartarus Press blog, that he "hated children" and of his childhood that "He told me about his childhood but I think he exaggerated that. I went to the house in Stanmore where he was brought up, and his mother did go and leave him, and that probably had a much worse effect than he realised on him. He was reading by the time he was four and he went to very good schools. Highgate was a very good school. I think it probably was a fairly lonely childhood. He could be very prickly and difficult, or he could be very charming. He certainly had the gift of the gab." Aickman was married to literary agent and children's book author Edith Ray Gregorson (1914–1983) (known as 'Ray') from 1941 to 1957. She authored Lemuel (illustrated by Peter Scott, husband of Elizabeth Jane Howard, with whom Aickman had an affair) and Timothy Tramcar. He had been responsible for the general direction of the very successful Market Harborough Festival of Boats and Yachts, attended by more than 50,000 visitors. This was topped in 1962 when he directed the Waterborne concert with fireworks at the City of London Festival, with an audience of 100,000. Aickman was diagnosed with cancer in the winter of 1979. He refused to have conventional treatment and consulted a homoeopath. He had planned to go to the US in the autumn of 1980, to receive a fantasy award, but he was too ill to travel, despite rallying in the summer. He died in the Royal London Homeopathic Hospital on 26 February 1981. His obituary appeared in The Times on 28 February. Later, there was a memorial concert at the Royal Society of Arts, at which various well known people, including the naturalist Sir Peter Scott, paid tribute to him. In 2015 R. B. Russell and Rosalie Parker of Tartarus Press released a feature length documentary on the life and work of Robert Aickman, which was premiered at the World Fantasy Convention. It includes interviews with friends of Robert Aickman, and the authors Reggie Oliver and Jeremy Dyson. It can now be seen on YouTube.
Қорғау
Айкман ең алдымен ішкі су жолдары қауымдастығының негізін қалаушы ретінде есінде сақталған, бұл топ Англияның сол кездегі елеусіз қалдырылған және көбінесе қираған ішкі канал жүйесін қалпына келтіруге және сақтауға арналған. Бұл қауымдастық Айкманның Л. Т. К. Ролтқа 1944 жылы британдық каналдардың құлдырап бара жатқан және көбіне белгісіз әлемін суреттейтін, өте табысты "Нароу бот" кітабы жарық көргеннен кейін жіберген хатынан бастау алды. Құрылтай жиналысы 1946 жылдың 15 ақпанында Лондонда өтті, онда Айкман төраға, ал Ролт – құрметті хатшы болып сайланды. IWA сәтті науқандар ұйымдастырды және көптеген белгілі қолдаушыларды тартты, оның ішінде президент ретінде жазушы және парламентарий сэр А. П. Герберт, ал вице-президент ретінде табиғатты зерттеуші Питер Скотт. Скотттың әйелі, Элизабет Джейн Говард, Айкманның Гоуэр-стриттегі пәтерінде жартылай штатпен хатшы болып жұмыс істеді; ол Айкманмен қарым-қатынаста болды, оны өзінің "Слипстрим" (Macmillan, 2002) автобиографиясында сипаттады. Айкман мен Ролт арасында саяси келіспеушіліктер туды. Айкман барлық су жолдарын ашық ұстау үшін үгіт-насихат жүргізуді қаласа, Ролт дәстүрлі канал жұмыскерлеріне көңіл бөлді және қай каналдарды ашық ұстауға болады дегенге басымдық беру қажет деп ойлады. Келіспеушіліктер ашыққа шықты: Айкман 1950 жылдың тамызында IWA-ның алғашқы қайық шеруі мен фестивалін ұйымдастырды және Ролттың "Англияның ішкі су жолдары" кітабын насихаттауына кедергі келтіруге тырысты; алайда, Ролт және оның баспагері Филип Унвин қатысты. Айкман барлық мүшелердің келісілген IWA қағидаларына сәйкес келуін талап ету үшін ережелерді өзгертуді ұйымдастырды, ал 1951 жылдың басында Ролт және басқалар мүшеліктен шеттетілді. Айкман 1955 жылы су жолдары туралы екі ғылыми-танымдық кітап жариялады. Дегенмен, IWA британ тарихындағы ең табысты табиғатты қорғау ұйымдарының бірі болып табылады, ол бастапқы канал желісінің көп бөлігін қалпына келтіріп, қайта ашуға жетті.
Aickman is probably best remembered for his co founding of the Inland Waterways Association, a group devoted to restoring and preserving England's then neglected and largely derelict inland canal system. The association was sparked off by a letter sent by Aickman to L. T. C. Rolt following the publication in 1944 of Rolt's highly successful book Narrow Boat, describing the declining and largely unknown world of the British canals. The inaugural meeting took place on 15 February 1946 in London, with Aickman as chairman and Rolt as honorary secretary. The IWA organised successful campaigns and attracted notable supporters, including as president the writer and parliamentarian Sir A. P. Herbert and as vice president the naturalist Peter Scott. Scott's wife, Elizabeth Jane Howard, was part time secretary, working in Aickman's flat in Gower Street; she had an affair with Aickman, which she describes in her autobiography Slipstream (Macmillan, 2002). Aickman began to have policy disagreements with Rolt. Aickman wanted to campaign to keep all of the waterways open, whereas Rolt had sympathies with the traditional canal workers and believed it necessary to prioritise which canals could be kept open. The disagreement became public: Aickman had organised the IWA's first boat rally and festival in August 1950 and attempted to prevent Rolt from attending and promoting his book The Inland Waterways of England; nevertheless, Rolt attended, as did his publisher, Philip Unwin. Aickman engineered a change to the rules to require all members to conform to agreed IWA principles, and in early 1951 Rolt and others were excluded from membership. Aickman published two nonfiction books on the waterways in 1955. Nevertheless, the IWA has been one of the most successful conservation organisations in British history, succeeding in restoring and reopening much of the original canal network.
Бас редактор ретінде
Өзінің әңгімелерін жазумен қатар, Эйкман 1964 және 1972 жылдар аралығында "Fontana Book of Great Ghost Stories" кітаптарының алғашқы сегіз томдығын редакциялады. Оған "Коллинз" баспасының редакторы Кристин Бернард көмектесті. Ол серия бойында өзінің алты әңгімесін қосу үшін таңдады. Төртінші және алтыншы томдарда оның бір әңгімесі жоқ. Ол алтыншы томнан басқа, әр томға кіріспе жазды.
In addition to writing his own stories, Aickman edited the first eight volumes of the Fontana Book of Great Ghost Stories between 1964 and 1972. He was assisted in this by Christine Bernard, an editor at Collins. He selected six of his own stories for inclusion over the course of the series. The fourth and sixth volumes lack one of his tales. He also supplied an introduction for every volume except the sixth.
Шығармашылық емес
Айкманның автобиографиялық жазбалары екі естелік кітаптан тұрады: "Құтқаруға жасалған әрекет" (Лондон: Виктор Голанч, 1966) және "Өзен жоғары ағысқа қарай: Сәттілік пен сәтсіздік туралы хикая" (Бертон-он-Трент: Пирсон, 1986). 2001 жылы Tartarus Press бұл еңбектердің біріншісін, жазушы және Айкманды жақсы білетін Джереми Дайсонның алғы сөзімен жаңа редакцияда қайта басып шығарды. Tartarus екінші кітапты да қайта басып шығарды, оған алғашқы басылымнан алынып тасталған қосымша мәтіндер енгізілді. Айкман бір кезде "The Nineteenth Century and After" журналы үшін театр сыншысы болып жұмыс істеген. Оның сын-пікірлері бүгінгі күнге дейін кітап түрінде жинақталған жоқ. Ол сонымен қатар табиғатты қорғау саласындағы қызметіне қатысты екі кітап жазды: "Су жолдарыңызды таныңыз" және "Ішкі су жолдарының тарихы" (екеуі де 1955).
Aickman's autobiographical writing consists of the two memoirs The Attempted Rescue (London: Victor Gollancz, 1966) and The River Runs Uphill: A Story of Success and Failure (Burton on Trent: Pearson, 1986). In 2001, Tartarus Press reissued the former volume in a new edition with a foreword by the writer and Aickman enthusiast Jeremy Dyson. Tartarus also reprinted the latter, with extra text which had been edited out of the first edition. For a time, Aickman served as theatre critic for The Nineteenth Century and After. His reviews remain, to date, uncollected in book form. He also wrote two books relating to his conservation activities, Know Your Waterways and The Story of Our Inland Waterways (both 1955).
Жарияланбаған шығармалары
Айкман көптеген, әлі жарық көрмеген еңбектер жазды. Олардың ішінде "Қатеге төзелу", "Борыш" және "Алтын дөңгелек" атты пьесалар бар. "Панацея: көзқарас синтезі" деген философиялық еңбек қолжазба түрінде 1000-нан астам беттен тұрады. Бұл еңбектердің түпнұсқалары, сондай-ақ Айкманның қолжазбалары мен басқа да құжаттары Британ кітапханасындағы Роберт Айкман қорында сақталады, ал кейбір құжаттары Огайо штатындағы Боулинг Грин мемлекеттік университетінде сақталған.
Aickman produced a number of works that remain unpublished. These include the plays Allowance for Error, Duty and The Golden Round. A philosophical work entitled Panacea: The Synthesis of an Attitude runs to over 1,000 pages in manuscript form. Copies of these items are preserved, along with Aickman's manuscripts and other papers, in the Robert Aickman Collection at the British Library, with some papers deposited at Bowling Green State University, Ohio.
Романдар
"Кейінгі таңғы ас" (The Late Breakfasters). Лондон: Виктор Голанц, 1964 жыл. Кітапханалық қайта басылымы: Бат: Седрик Чиверс, 1978. Қайта басылым: Лондон: Faber Finds, 2014; Ричмонд, Вирджиния: Valancourt Books, 2016. "Үлгі" (The Model). Нью-Йорк: Arbor House, 1987 жыл. Қайта басылым: Лондон: Faber Finds, 2014. "Бірден қайтып кел" (Go Back at Once). Tartarus Press, 2020 (1970-ші жылдары жазылған, 500 данамен шектелген осы басылымға дейін жарияланбаған роман). Қайта басылым: Шеффилд: And Other Stories, 2022.
The Late Breakfasters. London: Victor Gollancz, 1964. Library reprint: Bath: Cedric Chivers, 1978. Reprint: London: Faber Finds, 2014; Richmond, VA: Valancourt Books, 2016. The Model. New York: Arbor House, 1987. Reprint: London: Faber Finds, 2014. Go Back at Once. Tartarus Press, 2020 (a novel written in the 1970s, which remained unpublished until this limited edition of 500 copies). Reprint: Sheffield: And Other Stories, 2022.
Шығармашылық емес
Су жолдарыңызды таныңыз. Лондон: Корам, 1955. Ішкі су жолдарының тарихы. Лондон: Питман, 1955.
Know Your Waterways. London: Coram, 1955. The Story of Our Inland Waterways. London: Pitman, 1955.
Өмірбаян
Құтқаруға жасалған тырыс. Лондон: Виктор Голанц, 1966 жыл. Өзен жоғары қарай ағады: Сәттілік және сәтсіздік туралы әңгіме. Бертон-он-Трент: Пирсон, 1986 жыл.
The Attempted Rescue. London: Victor Gollancz, 1966. The River Runs Uphill: A Story of Success and Failure. Burton on Trent: Pearson, 1986.