Кіріспе

Жапондық жауынгер-монах (1155–1189) венгр саясаткері

Сайто Мусасибо Бенкей (西塔武蔵坊弁慶), көбінесе Бенкей деген атпен танымал, Хэйан дәуірінің (794–1185) соңғы жылдарында өмір сүрген жапондық жауынгер-монах (сохей) болған. Бенкей әртүрлі өмір сүрді, бастапқыда монах болып, содан кейін тау аскети, ал кейін қарақшы жауынгерге айналды. Кейін ол атақты жауынгер Минамото но Йошицунеге, сондай-ақ Ушивакамару деп те белгілі, құрметпен қарап, оның қызметінде болды. Ол зор күш-қуат пен адалдығымен көзге түсетін адам ретінде бейнеленеді және көптеген ежелгі және қазіргі әдебиеттерде, сонымен қатар жапон халық мұрасында жиі кездесетін тақырып болып табылады.

Ерте өмір

Бенкейдің тууы туралы әңгімелер көптеген нұсқада айтылады. Бірінде оның әкесі храмның басшысы болған, ол теміршінің қызын зорлаған. Тағы бір нұсқада ол храм құдайының баласы делінеді. Көптеген деректерде оны демон сипаттамасымен, жабайы шашы мен ұзын тістері бар құбыжық бала ретінде көрсетеді. Жастық шағында Бенкейді Онивака (鬼若) – «демон/құбыжық бала» деп атаған болуы мүмкін, және Онивакамару мен оның ерліктері туралы көптеген танымал ukiyo-e суреттері бар. Ол қатысқан әр шайқаста 200-ге жуық адамды жеңген деседі. Бенкей ерте жасында монахқа білім алуға бел буып, Жапонияның буддалық монастырларында көп саяхаттады. Сол кезде монастырлар тек әкімшілік және мәдени орталықтар ғана емес, Рим легиондары сияқты өздерінің әскери күштеріне де ие болған. Көптеген монахтар сияқты, Бенкей де нагината – жарты ай пішіндес сүңгіні қолдануға үйренген болуы керек. Он жеті жасқа келгенде Бенкейдің бойы аса биік болған. Осыдан кейін ол монастырдан шығып, тау аскеттерінің бір тобына қосылды. Бенкей көбінесе осындай тау аскеттерінің айрықша белгісі саналатын қара бас киіммен бейнеленеді.

Жеті қару

Бенкеи жеті қарумен қаруланды, және көбінесе оларды арқасында алып жүреді. Ол қылышынан басқа, кең балта (масакари), сапыра (кумаде), орақ (нагигама), ағаш соққыш (хизучи), ара (нокогири), темір таяқ (тецубо) және нагината (жапондық сүңгі қылышы) алып жүретін.

Мансап

Бенкейдің Киото қаласында әр түн сайын самурай жауынгерлерінен 1000 қылыш тартып алу үшін жеке ізденісте болғаны айтылады, ол оларды мақтаншыл және лайықсыз деп есептеді. 999 қылышты жекпе-жек арқылы жинап, соңғы сыйлығын іздеп жүргенде, ол Киотодағы Гойотенджин киіз үйінде флейта тартып отырған жас жігітпен кездесті. Ол кішкентай болғанымен, белдікке буылған алтын қылышы болған көрінеді. Олар киіз үйдің ішінде емес, қаланың Годжо көпіріне дейін барды, онда Бенкей кішкентай жауынгерге жеңіліп қалды, ол Минамото но Йошитсуне, Минамото но Йошитомоның ұлы екені белгілі болды. Кейбір дереккөздер бұл шайқас Годжо көпірінде емес, Мацубара көпірінде болғанын айтады. Жекпе-жектен кейін көп ұзамай, ашуға беріліп, кек алуды ойлаған Бенкей Киёмидзу буддалық киіз үйінде Йошитсунеді күтті, бірақ ол тағы да жеңіліске ұшырады. Содан кейін ол Йошитсунеге адал қызметкер болып, Тайра тайпасына қарсы Генпей соғысында оның қасында шайқасты. 1185 жылдан 1189 жылы қайтыс болғанға дейін Бенкей Йошитсунемен бірге заңнан тыс өмір сүрді.

Өлім

Ақырында, Бенкей мен Йошицуне Коромогава-но-тате қамалында қоршауға алынды. Йошицуне қамалдың ішкі бөлігіне шегініп, өздігінен сеппуку (құрбандыққа өзін-өзі шалу) жасады, ал Бенкей Йошицунеді қорғау үшін басты қақпаның алдындағы көпірде күзетке тұрды. Әскерлер оған қарсы көпірден өтуден қорқып, кімдер болса да оның қолынан жылдам қаза тапты деседі. Ол 300-ден астам жаттығудан өткен әскерді өлтірді. Минамото-но Йоритомоның әскері жақын арадағы шайқастың өзін-өзі өлтіруге тең екенін түсініп, Бенкейді садақпен атып өлтіруге шешім қабылдады. Шабыс аяқталғаннан көп уақыт өткен соң, әскерлер Бенкейдің денесін тесіп, жаралы болса да әлі тік тұрғанын байқады. Солдаттар көпірден өтіп, жақындап қарағанда, батыр тік тұрып қайтыс болды. Бұл "Бенкейдің тік қайтысы" (弁慶の立往生, Benkei no Tachi Ōjō) деп белгілі. Бенкей 34 жасында қайтыс болды. Атаго-до, қазір Бенкей-до деп аталады, Бенкейдің алты фут екі дюйм биіктіктегі мүсінін бейнелейді, ол Коромогавада қайтыс болғандағы қалпында. Бұл мүсін Шотоку дәуірінде (1711–1716) салынған, бұрынғы ескерткішті алмастырған. Ескі заманда Бенкей-до Чусонжи төбесінің басында орналасқан, бірақ кейін бұзылыпты. Қазір қираған орындары мен жалғыз қарағай ағашы ғана қалған.