Кіріспе

Көшелік хоккей (сондай-ақ шинни, дек-хоккей, допты хоккей, жол хоккейі) – ашық ауада аяқпен немесе дөңгелекті конькилермен (квадро немесе тік сызықты) ойналатын командалық спорт түрлерінің жиынтығы. Ойында шар немесе шайба қолданылады, олар тегіс, құрғақ беттерде ойнауға арналған. Әр ойынның мақсаты – қарсыластың қақпасына шар немесе шайбаны тигізіп, қарсыластардан көп гол соғу. Барлық ойындар мұз үстіндегі хоккей, едендегі хоккей, бэнди және/немесе далалық хоккей спортының туындылары болып табылады. Дөңгелекті нұсқаларында тік сызықты немесе дөңгелекті конькилер қолданылады және олар инлайн-хоккей немесе ринг-хоккей (сондай-ақ «квадро-хоккей» деп те аталады) ретінде жіктеледі. Көшелік хоккейдің «кездейсоқ» (pickup) түрі әдетте төмендегі ережелер бойынша ойналады, себебі жергілікті кездейсоқ ойындар үшін «ресми ережелер» жоқ:

Ойыншылар арасындағы физикалық контакт жарақат алудың алдын алу үшін шектеулі. Ойыншылардың қалауына қарай жүгірушілер минималды немесе ешқандай хоккейлік жабдық кимейді. Ойыншылар шалап соққыларға және таяқтың биіктігіне рұқсат беру немесе бермеу туралы келіседі, себебі жабдық аз немесе мүлдем болмағандықтан бұл әрекеттер ойыншыларға ауыр жарақаттар келтіруі мүмкін. Ойыншылар хоккей добын, теннис добын немесе көшелік хоккей шайбасын пайдалануды шешеді. Екі команданың келісімімен ғана төреші тағайындалады. Көшелік хоккей көбінесе ашық алаңда (көшеде, тұрақта, теннис кортында немесе басқа асфальт бетінде) ойналады, содан атауы да көшелік хоккей деп қойылған. Командалар әртүрлі әдістермен құрылады, бірақ көбінесе капитанға қолжетімді ойыншыларды кезекпен таңдау арқылы іріктеледі. Басқа нұсқада, барлық ойыншылар өз таяқтарын жинап, оларды қарсыластардың жағына лақтырады. Көбірек ұйымдастырылған ойындар көбінесе роликті хоккейге арналған алаңшаларда өткізіледі, бұл алаңшалар жабық немесе ашық болуы мүмкін. Сондай-ақ, аяқпен ойналатын хоккейге арналған арнайы алаңшалар бар, олар дек-хоккей немесе допты хоккей алаңшалары деп аталады. Мұндай алаңшаларды роллерлік хоккей ойындарына да пайдалануға болады.

Тарих

Жол хоккейі Солтүстік Американың байырақ аймақтарында жолдарға асфальт төселе бастаған кезде, шамамен 20 ғасырдың басында пайда болған деп саналады. Көше хоккейі термині де сол шамада Канадада қолданыла бастады, бірақ хоккей жанкүйерлері интернетте және бірнеше кітапханаларда іздеу жүргізгенімен, нақты жылы анықталған жоқ. Осы спорт түрі және осымен байланысты көше хоккейі термині оңтүстікке қарай, АҚШ-қа тарады. Спортпен айналысатын көптеген адамдар «көше хоккейі» терминін ешкімнің ойлап таппағанына, ол хоккейдің бір түрін сипаттайтындықтан, «мұз хоккейі» сияқты өзінен-өзі пайда болғанына келіседі. Адамдар көшеде ойнау үшін басқалардан рұхсат сұрап, «көшеде хоккей ойнағысы келесіз бе?» деп сұраған. Бүкіл елде әртүрлі жастағы балалар, тіпті 6 жастағылар да осы ойынды ойнап жүргенін көруге болады. Балалар мен жасөспірімдердің көпшілігі, мұз үстіндегі хоккеймен айналысатын ойыншылар да өз дағдыларын жетілдіру және жаттығу үшін көшедегі хоккей ойнайды, көбінесе үйлерінің алдындағы көшеде немесе жеке ойнайды. Бұл жиі кездесетін жағдай, себебі ойнау үшін мұздың қажеті жоқ. Балалар қатты беті бар кез келген жерде ойнай алады. Кейбір балалар тіпті команда құрып, басқалармен жарысады. Олар қатыса алатын ресми ойындар мен турнирлер де бар. Ұйымдастырылған хоккей тарихында көптеген кәсіби мұз хоккейшілері түрлі жарнамалық көше хоккей ойындарына және қайырымдылық шараларына қатысады, көбінесе тиісті Ұлттық хоккей лигасының жастар көше хоккей бағдарламалары аясында. Мұз хоккейінің барлық ойыншысы бір уақытта мұз үстінде бола алмайтындықтан, көпшілігі таза ләззат алу үшін, хоккей дағдыларын жақсарту үшін немесе екеуі үшін де көше хоккейінің түрлі түрін ойнайды. Сонымен қатар, кәсіби ойыншылар үшін кішкентай мұз айдындарын сатып алудың құны тым жоғары болғандықтан, олар көптеген жаз айларында дене нығайту үшін көше хоккейі ойнайтын. Бұл оларға ойынның әртүрлі аспектілерін тиімді түрде жаттығуға мүмкіндік берді. Үлкен жалақылар дәуірінен бұрын көптеген жартылай кәсіби және кәсіби ойыншылар бір-біріне жақын тұрғанда бірге жаттығу ойындарына қатысатын. Бірнеше жыл тәжірибе жинағаннан кейін Леклерк 1974 жылы Массачусетс штатының Леоминстер қаласында ойынды дамыту және жаттығу үшін үлгі алаң құрды. Леоминстер Декхоккей орталығында 3 ашық алаң бар, олардың барлығы модульді спорт алаңдарымен жабдықталған және бейресми түрде «Декхоккейдің үйі» деп аталады. Лигаларда командалардың бәсекелесетін ұйымдастырылған көше хоккейі Торонто, Монреаль, Онтарио, Нью-Йорк, Лонг-Айленд, Нью-Джерси, Пенсильвания және Мэриленд қалаларында көптеген ойыншылардың арасында кең тарады. Осы аймақтарда түрлі лигалар мен турнирлер пайда болды. Ойын кейін Оңтүстік және Батысқа тарады, АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы ойыншылар АҚШ-тың басқа аймақтарына көшіп, ал Канадалық ойыншылар Онтарио және Квебек провинцияларынан тыс жерлерге көшіп кетті. Канадада спорт 1970 жылдардың соңында провинциялық және ұлттық деңгейде турнирлер үшін ұйымдастырылды, ал Канадалық доптық хоккей қауымдастығы құрылды. Спортты ұйымдастыру тездетілді, нәтижесінде провинциялық турнирлер және ақырында Канаданың ұлттық чемпионаттары өтті. АҚШ-та спорт 2020 жылы Ұлттық доптық хоккей лигасы құрылғаннан кейін ұлттық және штаттық деңгейде лига/маусымдық ойын үшін ұйымдастырылды.

Ойын процесі

Көше хоккейі мұз хоккейіне, бандиге, далалық немесе едендегі хоккейге негізделген. Басты мақсаты – қарсыласынан көп гол соғу, допты немесе шайбаны қарсыластың қақпасына таяқшамен енгізу арқылы.

Халықаралық

Халықаралық көше және доп хоккей федерациясы спорттың басқарушы органы ретінде Халықаралық мұз хоккей федерациясымен ресми түрде танылған. Бұл коммерциялық емес ұйым 1993 жылы құрылған және 1995 жылдан бері халықаралық жарыстар ұйымдастырып келеді. I.S.B.H.F. танығандай, Канададағы доптық хоккейдің ресми басқарушы органы болып табылады.

АҚШ доп хоккейі – I.S.B.H.F. танығандай, АҚШ-тағы көше және дек хоккейінің ресми басқарушы органы.

Ұлттық доп хоккей лигасы – АҚШ доп хоккейінің ресми санкциялаған алғашқы лигасы, ол I.S.B.H.F. танығандай, АҚШ-тағы көше және дек хоккейінің ресми басқарушы органы.

Еуропа және Азия

Бірнеше еуропалық және азиялық елдерде бұл спортты ұлттық деңгейде қолдайтын және ойнайтын жеткілікті ойыншылар бар, сондықтан олардың өз басқару органдары құрылған. Көбінесе, бұл елдердің ереже кітаптары Канада, АҚШ немесе Халықаралық шайба хоккейі федерациясы (I.S.B.H.F.) ережелеріне немесе олардың біріктірілген нұсқаларына негізделген.

Халықаралық

Халықаралық көше және доп хоккей федерациясы бірнеше халықаралық турнирлер өткізеді, олардың көпшілігі жас және жыныс топтары бойынша бөлінеді. Бұл турнирлер көбінесе екі жылда бір рет ұйымдастырылады, мысалы, 20 жастан жоғары ерлер мен әйелдер, 20 жасқа дейінгі ерлер мен әйелдер, 18 жасқа дейінгі ерлер мен әйелдер және 16 жасқа дейінгі ерлер мен әйелдер турнирлері. Сонымен қатар, 40 жастан жоғары ойыншылар үшін ерлер арасындағы шеберлер турнирі және 35 жастан жоғары ойыншылар үшін әйелдер арасындағы шеберлер турнирі де бар.

Солтүстік Америка

Жыл сайын Солтүстік Америкада ондаған турнирлер өтеді. Көбінесе турнирлер жұма күні басталып, жексенбі күні кешке аяқталады.

Танымалдық

ISBHF мәліметінше, әлемнің 60-тан астам елінде көше хоккей лигалары бар. Тарих бөлімінде айтылғандай, мұз хоккейі ойналатын жерде, адамдар көшеде де хоккейдің бір түрін ойнайды деп сенімді түрде айтуға болады.