Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карпаттағы тау жоталарының тізбегі Бескидтер немесе Бескид таулары (Бескид, Бескид, Бескид, Бескид) – Карпаттағы тау жоталарының тізбегі, батыстан Чехиядан басталып, Польша мен Словакия шекарасы бойымен шығысқа қарай Украинаға дейін созылады. Бескидтердегі ең биік тау – Бабиа Гора, оның биіктігі 1725 метрді құрайды.
Series of mountain ranges in the Carpathians
The Beskids or Beskid Mountains (Beskidy, , , (Beskydŷ), (Beskydy)) are a series of mountain ranges in the Carpathians, stretching from the Czech Republic in the west along the border of Poland with Slovakia up to Ukraine in the east. The highest mountain in the Beskids is Babia Góra, at 1,725 m metres (5,659 ft).
Этимология
Бескиди атауының шығу тегі толыққанды анықталған жоқ. Трак немесе Иллирийлік шығу тегі болжамдалған; алайда, қазірге дейін лингвистердің көпшілігі қолдау көрсететін ешқандай теория жоқ. Бұл сөз Карпат таулы аймағындағы және іргелес Балқан аймағындағы көптеген тау атауларында кездеседі, мысалы, албан тіліндегі бжешке сөзі сияқты. Лингвисттер Çabej және Orel-дің пікірінше, бұл Proto Albanian beškāi tāi (мағынасы "тау жайылымдары") сөзінен туындаған болуы мүмкін. Словакиялық Beskydy атауы поляк Bieszczady тауларымен байланысты, бірақ бұл атау Бескидтердің баршасы үшін синоним емес, Шығыс Бескидке жататын жалғыз бір жота. Тағы бір лингвистикалық теория бойынша, бұл орта төменгі неміс тіліндегі beshêt, beskēt сөздерімен байланысты болуы мүмкін, яғни "суайырық". Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл термин жүз жылдар бойы ескі Венгрия Корольдігі мен ескі Польша Корольдігін бөліп тұрған тау жотасын сипаттау үшін қолданылып келді. 1269 жылы Бескид таулары латын тілінде Beschad Alpes Poloniae – "Польшаның Бескид таулары" деп аталған.
The origin of the name beskydy has not been conclusively established. A Thracian or Illyrian origin has been suggested; however, as yet, no theory has majority support among linguists. The word appears in numerous mountain names throughout the Carpathians and the adjacent Balkan regions, like in Albanian bjeshkë. According to linguists Çabej and Orel, it is possibly derived from Proto Albanian beškāi tāi (meaning 'the mountain pastures'). The Slovak name Beskydy refers to the Polish Bieszczady Mountains, which is not a synonym for the entire Beskids but one single range, belonging to the Eastern Beskids. According to another linguistic theory, it may be related to Middle Low German beshêt, beskēt, meaning 'watershed'. Historically, the term was used for hundreds of years to describe the mountain range separating the old Kingdom of Hungary from the old Kingdom of Poland. In 1269, the Beskids were known by the Latin name Beschad Alpes Poloniae 'Beskid Mountains of Poland'.
Анықтама
Бескидтердің ұзындығы мен ені шамамен бірдей. Олар негізінен Кіші Польшаның оңтүстік шекарасымен, солтүстік Словакиямен бойлап жатыр, сондай-ақ Чехияның шығысындағы Моравия және Чехиялық Силезия аймақтарына, ал Батыс Украинадағы Карпат Рутениясына дейін созылады. Олардың бір бөлігі Еуропа суайырымын құрайды, солтүстікте Одер және Висла бассейндерін Шығыс Словакияның жазығынан, Дунай өзенімен суға толы Ұлы Венгрия жазығының бөлігінен бөліп тұрады. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Бескидтердің барлығы Сыртқы Батыс Карпат және Сыртқы Шығыс Карпат аймағында орналасқан. Батысында олар Шығыс Судеттерден бөліп тұратын Моравия қақпасының табиғи өтегінен басталады, Татра тауларының солтүстігіне қарай жолақ бойымен шығысқа қарай жалғасады және Украинада аяқталады. Бескидтердің шығыс шегі туралы пікірлер әртүрлі. Ескі дереккөздерде Бескидтер Тиса өзенінің бастауында аяқталады десе, жаңа дереккөздер Бескидтер Польша-Украина шекарасындағы Ужок өтегінде аяқталады деп көрсетеді.
The Beskids are approximately in length and in width. They stand mainly along the southern border of Lesser Poland with northern Slovakia, stretching to the Moravia and Czech Silesia regions of the eastern Czech Republic and to Carpathian Ruthenia in western Ukraine. Parts form the European Watershed, separating the Oder and Vistula basins in the north from the Eastern Slovak Lowland, part of the Great Hungarian Plain drained by the Danube River. Geologically all of the Beskids stand within the Outer Western Carpathians and the Outer Eastern Carpathians. In the west they begin at the natural pass of the Moravian Gate, which separates them from the Eastern Sudetes, continue east in a band to the north of the Tatra Mountains, and end in Ukraine. The eastern termination of the Beskids is disputed. According to older sources, the Beskids end at the source of the Tisza River, while newer sources state that the Beskids end at the Uzhok Pass at the Polish–Ukrainian border.
Бөлімшелер
Көптеген дәстүрлер, тілдер және ұлттар Бескид тауларының бөлінісі мен атауларына қатысты өзара байланысты әртүрлі нұсқаларды қалыптастырды. Карпат тауларының жіктелуі бойынша, олар мыналарға жатады:
Multiple traditions, languages and nationalities have developed overlapping variants for the divisions and names of the Beskid ranges. According to the divisions of the Carpathians, they are categorized within:
Инфрақұрылым
Бескидтер қазіргі уақытта орман мен көмірге бай. Бұрын олар темір кеніне бай болды, Острава мен Тржинец қалаларында маңызды өндіріс орындары болды – Тржинец металлургия комбинаты. Мұнда көптеген туристік тартымдылықтар бар, оның ішінде тарихи ағаш шіркеулер (Қараңыз: Оңтүстік Кіші Польшаның ағаш шіркеулері, Словакияның Карпат ағаш шіркеулері және Украинаның ағаш шіркеулері) және күнделікті танымал бола түсетін шаңғы курорттары. Көптеген экологиялық ұйымдар Бескид тауларының экожүйесіндегі аюлардың, қасқырлардың және сілеусіндердің аз, бірақ өсіп келе жатқан популяциясын қолдайды. Орталық Бескидтерге поляктың Бабиа-Гора ұлттық паркі және оған іргелес Словакияның Хорна-Орава қорғалатын ландшафт аймағы кіреді.
The Beskids are currently rich in forest and coal. In the past they were rich in iron ore, with important plants in Ostrava and Třinec – Třinec Iron and Steel Works. There are many tourist attractions, including historic wooden churches (see Wooden Churches of Southern Little Poland, Carpathian Wooden Churches of Slovakia, and Wooden Churches of Ukraine) and the increasingly popular skiing resorts. A number of environmental groups support a small but growing population of bears, wolves and lynx in the ecosystem of the Beskidy mountains. The Central Beskids include the Polish Babia Góra National Park and the adjacent Slovak Horná Orava Protected Landscape Area.
Жалпы және келтірілген дереккөздер
Швистунь, Филип. Галициялық Бескидтер және Лесисті Карпаттар: Орографиялық сипаттама. Ржешов, 1876 жыл.