Кіріспе

Австралиялық кинорежиссер Элси Джейн Уилсон (7 қараша 1885 – 16 қаңтар 1965) – киноның алғашқы дәуіріндегі актриса, режиссер және сценарист. Ол үнсіз фильмдердің жасалуына қатысып, триыздан астам фильмде түсті. 1916-1919 жылдар аралығында Уилсон продюсер ретінде де жұмыс істеген. Ол ең көп драма және комедиялық драма жанрларында танымал болды.

Өмірбаян

Элси Джейн Уилсон Австралияның Сидней қаласында дүниеге келген. Ол екі жасында кәсіби актриса ретінде мансабын бастады. Ол өзінің табысын жыл сайынғы ағылшын Рождестволық пантомимаға қатысуымен байланыстырды, бұл оған киноға дайындалуға және тәжірибе жинауға көмектесті. Уилсон Лондон, Оңтүстік Африка және Нью-Йорк қалаларында өнер көрсетті. Ол бірнеше J. C. Уильямсон компанияларымен Австралия мен Жаңа Зеландияны аралап, 1906 жылы Руперт Джулианмен танысып, үйленді. Олар 1913 жылы АҚШ-тың Нью-Йорк қаласына көшіп, кейіннен Джозеф де Грасспен Голливудта актерлік жұмыс тапты.

Кино мансабы

Уилсон мен Руперт 1914 жылы Лос-Анджелеске Universal Studios Rex Company компаниясымен айналысу үшін көшіп келді. Уилсон Universal-дан үзіліс жасап, American Studios сияқты басқа студиялардың фильмдерінде де түсті. Ол «Оливер Твист» (1916) және басқа Paramount фильмдерінде ойнады, содан кейін 1917 жылы Universal-ке қайтып оралып, негізінен жеңіл комедияларда продюсерлік және режиссерлік қызметін бастады. 1916 жылы The Pittsburg Press газетінде оның «Құмарлық» фильміндегі рөлі «айқын табыс» деп бағаланған. Ол 1917 жылы 10 қыркүйекте шыққан «Кішкентай қарақшы» фильмімен жеке режиссерлік мансабын бастады. Сол кездегі сын-пикирлерге сәйкес, Уилсон қарапайым режиссер болған, ол көбінесе ешқандай қызығушылық танытпаған актерлардан жақсы ойын шығаруы үшін жоғары бағаланған. Оның туындылары көркем, қызықты және киноиндустрияда танымал болды. Уилсон фильмдерінде көптеген әйел рөлін сомдады және көбінесе балалар мен әйелдер аудиториясын қызықтырды. 1918 жылы Photoplay жазушысы Фрэнсис Дентон Universal Studios-қа сапар шегіп, Уилсонның жасаған жұмысын «жасқанақ көріністер» деп сипаттады және ол Universal-де балалар туралы фильмдер түсіретін әйел режиссерлердің бірі ретінде танылды. 1919 жылы шыққан «Ойын бітті» фильмі Уилсонның мансабының аяқталуын білдірді.

1910-шы жылдардағы универсалдық

Тарихшылар Universal Studios студиясын феминистік саясаты үшін атап өтті. Эльзи Джейн Уилсонның жағдайы 1918 жылға дейін жанр мен гендер институттағы еңбек бөлінісін қалыптастыру үшін қалай өзара әрекеттескенін көрсетеді. Гендерге қатысты институттың нақты көзқарасы болғандықтан, жұмыс пен жанрлар гендерленді. Осы кезеңде Universal бірлескен жұмыстан гөрі иерархиялық құрылымға ие болды. Moving Picture World журналы осындай фильмдерді "әйелдерге арналған фильмдер" деп атады, соның ішінде Уилсонның жеке режиссерлік жұмыстарын, "әйелдер" деген сөзді "режиссер" сөзінен ажыратып көрсетті. Бұл әйелдерді режиссерлік орыннан шеттетуге бастады. The Moving Picture Weekly журналы Уилсонды Bluebird студиясының белгілі әйел продюсері деп жазды. Оның туындылары гендерлік рөлдерді пайдаланды. Уилсон режиссерлік еткен фильмдердің бірі – "Арман әйелі" (1918) фильмінің сюжеті гендерлік көрінуді және гендер – бұл өнер екенін көрсетеді.

Өлім

1943 жылы қайтыс болған күйеуінен кейін Вильсон өмір сүрді. Вильсон 79 жасында Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында қайтыс болды және күйеуінің қасында Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Форрест-Лаун еске алу паркі зиратында жерленді. Оның жекелеген туындыларының көп бөлігі бір ғасыр ішінде жойылған, алайда "Әйелдер киноның алғашқы жасампаздары" жобасы және сол дәуірдегі түрлі киноға қатысты сілтемелер оның еңбегін ескермей кеткен жоқ.