Кіріспе

Эгей теңізіндегі грек аралы Парос (грекше: Πάρος; Венециялық: Paro) – Эгей теңізінің орталық бөлігінде орналасқан грек аралы. Киклад аралдар тобының құрамына кіреді, Наксостың батысында, одан шамамен кең арнамен бөлінген. Пирейден оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Парос муниципалитетіне көптеген адам тұрмайтын, жағалаудағы шағын аралдар кіреді, олардың жалпы ауданы шамамен құрайды. Ең жақын көршісі – оңтүстік-батысында орналасқан Антипарос муниципалитеті. Көне Грецияда аралда Парос қала мемлекеті болған. Тарихи тұрғыдан Парос өте сапалы ақ мәрмәрмен әйгілі болды, соның нәтижесінде мәрмәр немесе осыған ұқсас сапалы қыш ыдыстарды сипаттау үшін "Париан" термині пайда болды. Бүгінде аралда тастау қазбалары мен кен орындары (кейбіреулері әлі де қолданыста) табылады, бірақ Парос негізінен танымал туристік орын ретінде белгілі.

География

Парос географиялық координаттары – 37° солтүстік ендік және 25° 10' шығыс бойлық. Бұл грек аңыздарында жиі кездесетін этимологиялық қиялдау. Аралдың ежелгі атаулары Платея (немесе Пактия), Деметрия, Стронгил (аралдың дөңгелек пішініне байланысты «дөңгелек» деген мағынаны білдіреді), Гирия, Гилесса, Миноа және Кабарнис болған. Кейін Афинадан келген иониялықтардың колониясы құрылып, Парос зор өркендеуге жетті. Ол Хеллеспонтқа Тасос және Парий қалаларына колониялар жіберді. Б.з.д. 15-ші немесе 18-ші Олимпиадада жоспарланған алғашқы колонияға Паростан шыққан ақын Архилох қатысқан деседі. Б.з.д. 385 жылы париандар Сиракуздық Дионисиймен бірлесіп, Иллириядағы Фарос аралында колония құрды. Парос Персия соғысынан аз бұрын Наксостың тәуелділігі болған сияқты. Бірінші грек-парсы соғысында (б.з.д. 490 ж.) Парос парсылардың жағына шығып, оларды қолдау үшін Марафонға трирема жіберді. Жауап ретінде афиналық флоттың басшысы Мильтиад капиталды қоршап алып, 100 талант айыппұл талап етті. Лудвиг Росс бір жазу арқылы ғибадатхананың орналасқан жерін анықтады; ол Геродоттың айтуынша, қала шекарасының сыртындағы төменгі төбеде жатыр. Парсыларды қолдағандары үшін арал тұрғындары афиналық әскербасы Темистоклден қатты айыппұл төледі. Делиан лигасы кезінде афиналықтар басымдығымен билеген теңіз конфедерациясында (б.з.д. 477–404 жж.) Парос аралдық мүшелер арасында ең көп салық төледі: Олимпиодордың (б.з.д. 429 ж.) есебуынша, жылына 30 талант. Бұл Парос Эгей теңізіндегі ең бай аралдардың бірі болғанын көрсетеді. Парос конституциясы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ жазулар оның афиналық демократия үлгісінде құрылғанын, істерді басқарушы боул (сенат) болғанын көрсетеді. Б.з.д. 410 жылы афиналық генерал Терамен Паростың олигархиямен басқарылатынын анықтады; ол олигархияны құлатып, демократияны қалпына келтірді. Парос екінші афиналық конфедерацияға (Екінші афиналық лига, б.з.д. 378–355 жж.) қосылды. Шамамен б.з.д. 357 жылы Хиоспен бірге Афинамен байланысын үзді. Адул жазуынан Киклад аралдарының, ішінде Парос та бар, Египетті билеген эллинистік династия Птолемейлерге (б.з.д. 305–30 жж.) бағынғаны түсініледі.

Парикия

Астанасы Парикия (грек тілінде: παροικία) аралдың солтүстік-батыс жағындағы шығанақта орналасқан және ежелгі Парос қаласының орнында салынған.

Басқа елді мекендер

Аралдың солтүстік жағында Наусса (Наусса, бұрын Агусса немесе Ауса) шығанағы орналасқан, ол кемелер үшін кең, табиғи жайлы белімді қамтамасыз етеді. Көне заманда оны тізбек немесе кедергімен жабатын. Қазіргі кезде бұл жерде туризм қарқынды дамуда. Оңтүстік-шығыстағы Дриос порты да танымал, мұнда түрік флоты Егей теңізі арқылы жыл сайынғы саяхатында тоқтаған. Осы кезеңдердің бірнешесі әлі де көрініп тұр.