Кіріспе

Жиһаздың түрі (немесе дәретхана) «La Mort de l'empereur Commode» атты пьеса. Коммода – көптеген жиһаз түрлерінің бірі. «Оксфорд ағылшын сөздігі» «коммода» сөзінің бірнеше мағынасын келтіреді. Бірінші тиісті анықтамасы: «Шұғылалы және сөрелері бар жиһаз; жатын бөлмеде – әшекейлі көпіршік (француз тілінде осылай); қонақ бөлмеде – үлкен (көбінесе ескі) шифонер». Қонақ бөлмесі – ресми қабылдау бөлмесі, ал шифонер – осы мағынада 19 ғасырдың басында жасалған кішкентай қосымша үстел. Тағы бір мағынасы – жуынуға арналған жиһаз, иық, құмыра және сүлгі ілуге арналған тіреуішпен жабдықталған, көбінесе жабық есіктердің артында камералық ыдысты сақтауға арналған орын. Жатын бөлмедегі жуыну жиһазы үй ішіндегі ванна бөлмелері мен ағын су пайда болуға дейін болған. Британ тілінде «коммод» – ауруханаларда және күтім көрсету орталықтарында қолданылатын, көбінесе дөңгелектері бар, камералық ыдысты жабатын комод креслосының стандартты атауы. Америка Құрама Штаттарында «коммод» қазіргі кезде ағызылатын дәретхананың әдеттегі синонимі болып табылады. «Коммод» сөзі француз тілінен «ыңғайлы» немесе «қолайлы» деген мағынаны білдіреді, ал ол латын тіліндегі *commodus* сөзінен шыққан, оның да ұқсас мағыналары бар.

Франция

Бұл термин шамамен 1700 жылдан бастау алатын француз жиһазының терминологиясынан шыққан. Сол кезде «коммода» сөзі төмен орналасқан, дадо рельсінің (à hauteur d'appui) биіктігіне сай келетін шкаф немесе сундукты білдірген. Бұл жиһаз жалатылған, биіктігінен гөрі ені әлдеқайда кең, жоғары немесе төмен аяқтарға қойылған. Коммодаларды «эбенстер» жасаған, француз тіліндегі «кабинет жасаушы» сөзі эбон ағашынан шыққан – ол шетелдік сән-салтанатқа ие қара тропикалық қатты ағаш. Бұл әдемі ағаш алтынмен жалатылған қола тұтқалармен (ормолу) безендірілген. Жиһаздың үстіне каминмен үйлесетін мәрмәр тақташа орнатылған. Коммода орналасқан бөлмеде маңызды орынға ие болды: ол терезелер арасындағы тіреуге қарсы қойылды, онда көбінесе айна орнатылған, немесе екі бірдей коммода каминнің екі жағында немесе әр қабырғаның ортасында тұрды. Үш өлшемді пішіні бар «бомбе» коммодалары «Луи Квинз» деп аталатын рококо стилінің ерекшелігі болды. Неоклассикалық немесе «Луи Сейзе» стиліндегі коммодаларда тым терең шумашықтар немесе есіктер болуы мүмкін, сондықтан аяқтары баланың айналмалы ойыншығының пішінінде жасалған. Рококо және неоклассикалық коммодалардың екеуінде де негізгі бөлігінің екі жағында шкафтар орналасуы мүмкін, мұндай жиһаз «commode à encoignures» деп аталды. «Encoignures» немесе бұрыштық шкафтардың жұптары да коммоданы толықтыру және бөлменің бұрыштарында тұру үшін жасалған. Егер коммоданың негізгі бөлігінен ашық сөрелер шығып тұрса, ол «ағылшын стиліндегі» коммода, ал егер жабылатын шумашықтары болмаса, ол «авантаж» коммодасы деп аталды. Он сегізінші ғасырдың ортасына дейін коммода жиһаздың қажетті бөлігіне айналды, сондықтан оны француз провинциялық жиһазына тән кескінді безендірумен боялған емен, жаңғақ немесе жеміс ағаштарынан жасауға болатын.

Англия

Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде, commode он сегізінші ғасырдың ортасында Лондондағы жиһаз жасаушылардың терминологиясында, әдемі қисық ал жағы бар, және кейде бүйір жақтары да қисық болатын, "француздық" талғамға жатқан деп есептелетін жәшікшелерді сипаттау үшін қолданыла бастады. Томас Чиппендейл "Кабинет жасаушы және төсемшінің нұсқаулығында" (1753) берілген дизайнды сипаттау үшін "француздық коммода үстелдері" деген терминді пайдаланды, ал Инс және Мейхью өздерінің "Үй жиһаздарының әмбебап жүйесінде" (1759–62) "Коммода жәшікшесін", xliii-тақтада көрсетті. Джон Глоаг коммодтың серпентина тәрізді ал жағы бар жиһаздың кез келген түрін сипаттау үшін қолданылуын кеңейткенін айтады, мысалы, жатын бөлмесіндегі үстел немесе тіпті орындық отырғышы. Глоаг Томас Ширердің 1788 жылғы "Лондондық жиһаз бағалары кітабында" (17-тақта) суреттелген екі "коммодалық жатын бөлмесі" дизайны, 1797 жылғы басылымда "серпентина тәрізді жатын бөлмесі" ретінде қайталанғанын атап көрсетеді.

Дәретхана

Британ ағылшын тілінде "комод" – дөңгелектері бар, көбінесе ауруханаларда және мүмкіндігі шектеулі адамдардың үйлерінде қолданылатын, ішінде ыдыс орналасқан комод креслосының стандартты атауы. (Тарихи эквиваленті – жақын орындық, сондықтан монархқа жақын сарай адамы үшін "орындық күйеуі" деген құрметті және беделді лауазым болған.) Бұл жиһаз француз тілінде "chaise percée" ("тесік ашылған орындық") деп аталады; ұқсас заттар жуу үшін жылжымалы биде ретінде де жасалған. АҚШ-та "комод" – әсіресе Американың оңтүстігінде су ағызу дәретханасының әдеттегі синонимі.