Кіріспе

Мексикалық секіруші бұршақ (Lang es) – кішкентай көбелек (Cydia saltitans) личинкасының мекендейтін тұқымдық қабығы. Көбінесе қоңыр немесе күрең түсті болады. Олар Sebastiania pavoniana бұтасынан тегін алады, оны көбінесе «секіруші бұршақ» деп те атайды. Дегенмен, олар нағыз бұршақтармен (көкөніс өсімдіктерімен) емес, керісінше, сүректің бір түрімен байланысты. Бұршақтар зиянсыз саналады, бірақ оларды көбінесе жемейді. Көктемде, бұта гүлдеген кезде, көбелектер оның ілулі тұқымдық қабықтарына жұмыртқа салады. Жұмыртқалардан шағын личинкалар жарылып, жасыл, пісіп келе жатқан қабықтарға кіріп, тұқымдарды жей бастайды. Қабықтар пісіп, жерге түсіп, үш кіші бөлікке бөлінеді, солар Мексикалық секіруші бұршақтар деп аталады. Ішіндегі кішкентай личинкалар жиырылып, созылғанда, бастарымен қабық қабырғасына соғылып, бұршақ секіреді. Температура жоғарылаған сайын олар көбірек қозғалады, личинка бұршақтың ішін жеп қояды (қуыс болғанша) және жібектей жіп арқылы бұршақтың ішкі жағына жабысады. Сиэтл университетінің физиктері Браун қозғалысын үлгі ретінде пайдаланып, личинканың кездейсоқ қозғалысы ыстық күндері тірі қалу үшін көлеңке табуға көмектеседі деген гипотезаны ұсынады. Бұл стратегия көлеңкені жылдам табуды оңтайландырмаса да, көлеңке аз болған кезде көлеңке табу мүмкіндігін азайтады. Личинка бұршақтың ішінде бірнеше ай бойы, әртүрлі ұйықтау кезеңдерімен өмір сүре алады. Егер личинкада жеткілікті ылғал мен температура болса, ол қуыршаққа айналу үшін жеткілікті ұзақ өмір сүреді. Көктемде көбелек бұршақтан дөңгелек «қақпа» арқылы шығып, қуыршақ қабығын қалдырады. Метаморфоздан кейін күміс және сұр түсті кішкентай көбелек бірнеше күннен аспайды.

Жаңалық

Бұршақ қызған кезде (мысалы, алақанда ұстағанда) дернәсіл тамақтану үшін қозғалып, жіптерді тартып, оның ерекше секіруіне себеп болады. Бұршақтарды жылуда қалдыру дернәсілді өлтіруі мүмкін.