Кіріспе
Жаңа Зеландияның қоғамдық радио желісі RNZ Concert – мемлекеттік қаржыландырылатын, коммерциялық емес, жақсы музыка ойнататын Жаңа Зеландияның FM радио желісі. «Жаңа Зеландия радиосы» компаниясы осы желіге ие және оны Веллингтондағы бас кеңсесінен басқарады. Желінің классикалық, джаз, заманауи және әлемдік музыкадан тұратын плейлістінде жергілікті музыканттар мен композиторлардың жазбалары бар. Эфир уақытының шамамен 15 пайызы тікелей концерттерге, оркестрлік өнеркөрсетулерге, операларға, сұхбаттарға, арнайы бағдарламалар мен музыкалық шоуларға арналған, олардың көпшілігі жергілікті жерде жазылған. Желідегі мамандандырылған өндіріс бөлімі тапсырыспен жұмыс жасайды, музыкалық бағдарламаларды жоспарлайды және жергілікті және шетелдік музыканттардың концерттері мен өнеркөрсетулерін тікелей эфирде жазады. RNZ Concert Жаңа Зеландияның Өнер қорынан Губернатор сыйлығын алды. RNZ Concert Австралияның ABC Classic, Еуропалық хабар тарату одағы, Чикагоның WFMT радио желісі және BBC Radio 3 сияқты халықаралық әріптестерінен контент алады.
RNZ Concert is a publicly funded non commercial New Zealand FM fine music radio network. Radio New Zealand owns the network and operates it from its Wellington headquarters. The network's playlist of classical, jazz, contemporary, and world music includes recordings by local musicians and composers. Around 15 percent of its airtime features live concerts, orchestral performances, operas, interviews, features, and specialty music programs, many of them recorded locally. The network's specialist production department commissions work, initiates music programs, and records live broadcasts of concerts and recitals from local and visiting international musicians. RNZ Concert received the Arts Foundation of New Zealand Governor's Award. RNZ Concert draws content from its international counterparts, including Australia's ABC Classic, the European Broadcasting Union, Chicago's WFMT Radio Network, and BBC Radio 3.
Ерте тарих
Классикалық музыканы тарату Жаңа Зеландияда 1933 жылғы 24 ақпанда Веллингтонда 2YC станциясының ашылуымен басталды, ал келесі екі жылда Окленд, Крайстчерч және Дунедин қалаларында да YC станциялары іске қосылды (Жаңа Зеландиядағы шақыру белгілеріне қараңыз). 1936 жылы осы төрт станция, сондай-ақ YA және ZB станциялары (RNZ National және Newstalk ZB радиостанцияларының іргетасы) Жаңа Зеландия радио хабар тарату қызметінің басшылығымен ұйымдастырылды. Станциялар BBC-дің Үшінші бағдарламасы үлгісінде салынды және студияда жергілікті музыканттарды тұрақты түрде эфирге шығарып тұрды. Ұлттық оркестр (қазіргі Жаңа Зеландия симфониялық оркестрі) NZBS құрамында құрылды және оның 1947 жылғы ақпан айында Веллингтон қалалық залынан өткен алғашқы концерті 2YC арнасында тікелей эфирде берілді. Төрт YC станциясы және осы форматтағы басқа да аймақтық станциялар Веллингтоннан "The YC Network" деген атпен біріккен бағдарламаларды қабылдай бастады, ал 1975 жылы осы станциялардың барлығы бірігіп, қайта ұйымдастырылған Radio New Zealand аясында "Концерт бағдарламасын" құрды.
RNZ-нің бөлінуі
1990 жылдары төртінші Ұлттық үкімет жеке коммерциялық радионың және Жаңа Зеландия радиосының коммерциялық активтерінің өсуі Концерт бағдарламасының жұмыс ортасын өзгертті. Жаңа Зеландия радиосының коммерциялық станциялары The Radio Network (кейін NZME деп аталды) компаниясына сатылды, ал RNZ мемлекеттік мекемеге айналды, Ұлттық радионы (қазіргі RNZ National) және қайта аталған "Концерт FM" станциясын жұмыс істеуін жалғастырды. Концерт оркестрлер мен классикалық музыканттар үшін жазуға өте құнды болған Веллингтондағы Хабар тарату үйі сияқты көптеген музыка студияларын жоғалтты. 1997 жылы AM Network іске қосылғанға дейін, желі Жаңа Зеландия Парламентінің отырыстарын тікелей эфирде көрсетті. Ең жоғары бағаланған туындылар өткен қарашада Окленд филармониялық оркестрінің орындауында, Джон Кэмпбелл және Уоллес Чэпман сияқты танымал жаңа зеландиялықтар ұйымдастырған концерттерде орындалды. 2012 жылдан бері кері санауды насихаттау үшін танымал әндердің ноталарын соғыс сахналары ретінде бейнелейтін жарнамалық кампания қолданылуда. 2007 жылдың 22 қаңтарында Концерт FM радиосы Жаңа Зеландия концерті деп өзгертілді, бұл Жаңа Зеландия радиосының брендімен байланысын күшейту мақсатында жасалды. NZ On Air әр жыл сайын RNZ Concert-тің SOUNZ – Жаңа Зеландия музыкасы орталығының Resound жобасы арқылы жергілікті жазбаларға 130 000 доллар көмектеседі.
Соғыс мерейтойлары
RNZ Concert анзак күні мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың жүз жылдығына арналған бірнеше конкурстар мен қойылымдарға қатысты. 2014 жылы ол "The Calling" атты, бір реттік орта мектептер арасындағы ән жазу конкурсының бес финалисінің қатысуымен концертті көрсетті, онда оқушылар Бірінші дүниежүзілік соғыстың жаңа Зеландия отбасыларына тигізген эмоционалдық әсерін түпнұсқа музыкалық шығарма арқылы бейнелеуі керек болды. Сол жылы ABC Classic FM және Австралия ардагерлер істері департаментімен бірлесіп, ANZAC әскерлері мен олардың отбасыларының тәжірибесін ең жақсы көрсететін түпнұсқа композициялар үшін "Галлиполи әндері" конкурсын ұйымдастырды. Австралиялық сопрано Мерлин Куайф, австралиялық композитор Эллиотт Гейгер, ABC жүргізушісі Стивен Адамс, RNZ жүргізушісі Кейт Мид және Жаңа Зеландия композиторы Дам Джиллиан Уайтхед конкурсты бағалады, ал Жаңа Зеландия композиторы Эндрю Болдуин алты жеңімпаздың бірі атанды. Композициялар орындалып, жазылып, 2015 жылғы Анзак күні RNZ Concert және ABC Classic FM арналарында эфирге шығарылды.
Қаржыландыру және қызмет көрсетуде ұсынылатын өзгерістер
RNZ компаниясы үкіметтен толық қаржыландырылады, бірақ 2008 жылы бесінші Ұлттық үкімет сайланғаннан кейін оның қаржысы номиналды түрде тоқтатылды. 2008-2011 жылдары хабар тарату министрі болған Ұлттық партиясының депутаты Джонатан Коулман ұйымнан желінің операциялық шығындарын жабуға көмектесу үшін тыңдаушылардың қайырымдылықтары және RNZ концерттік бағдарламаларының коммерциялық демеушілігі сияқты балама кіріс көздерін қарастыруды сұрады. Коммерциялық демеушілікке оппозициялық депутаттар мен Save RNZ белсенділер тобы наразылық білдірді, бұрынғы бас директор Питер Кавана қабылдамады, ал қазіргі бас директор Пол Томпсон қарсы тұруын жалғастыруда. Концерт бағдарламасы мемлекеттік қаржыландыруы үшін сынға ұшырады. Ол элиталық, солшыл бағытты, бай аудиторияға және азшылықтардың мүддесіне қызмет ету туралы айыптамаларға тап болды. Сонымен қатар, коммерциялық радио форматтарын тығыз бақылап, коммерциялық шектеулерсіз қоғамдық хабар таратушы ретінде жұмыс істемейтіні туралы да айыптаулар болды. Желіні қолдаушылар оның шағын бюджетпен жақсы жұмыс істейтінін айтады. Жауап ретінде Дэвид Фаррар станцияны таратуға шақырды, оның "негізінен неміс классикалық музыкасын ойнайтынын" айтты, ал "тарихтағы классикалық музыканың барлық туындылары тегін қол жетімді және оны ағымға жіберуге, плейлисттер жасауға болады". 2020 жылдың 5 ақпанында RNZ концерт бөлімінің көп бөлігін, соның ішінде барлық жүргізушілерді жұмыстан босату жоспарларын жариялады. Жоспар бойынша хабар тарату FM жиіліктерінен AM желісіне көшіріліп, станция жүргізушісіз, дәстүрлі радиостанцияға қарағанда музыкалық ағым қызметіне жақындатылатын еді. Бұл жастарға бағытталған жаңа желі үшін ресурстар мен FM жиіліктерін босату мақсатында жасалды. Жоспарға қарсы шыққандар, соның ішінде Деме Кири те Канава мен Хелен Кларк кесімдерді "өте алаңдатарлық" деп атады және жастар ұсынылып отырған жаңа радио қызметіне көңіл бөлеріне күмән келтірді. Ұсынылған өзгерістер ақырында тоқтатылды.
Жаңа Зеландия симфониялық оркестрі
Жаңа Зеландия симфониялық оркестрінің жазылған орындалыстары оркестр құрылғаннан бері бағдарламаның маңызды тірегі болды. Оркестр 1946 жылы Жаңа Зеландия хабар тарату корпорациясының бөлімшесі ретінде құрылды, кейін ол Radio New Zealand болып өзгерді. Формалды түрде бөлінгеніне қарамастан, Симфониялық оркестрдің орындалыстары RNZ Concert арқылы жазылып, хабарланып, мұрағатталады. Окленд қалалық залы, Веллингтон қалалық залы және Майкл Фаулер орталығындағы қойылымдар тікелей эфирде және онлайн трансляцияланады, ал басқа қалалардағы немесе шетелдегі қойылымдар көбінесе жазылып, кейін эфирге шығарылады. Көптеген жағдайларда орындалатын шығармалар Густав Малер, Пётр Ильич Чайковский, Людвиг ван Бетховен, Сергей Прокофьев немесе Феликс Мендельсон Бартольди сияқты көрнекті композиторларға тиесілі. Ал кейде Гарет Фарр, Джон Псатас, Ив де Кастро Робинсон немесе Крис Уотсон сияқты жергілікті композиторлардың туындылары орындалады.
Жас композиторлар
Жыл сайын университетте музыкалық композицияны оқып жатқан жас композиторларға өз шығармаларын симфониялық оркестр орындап, RNZ Concert радиосында тыңдау мүмкіндігі беріледі. NZSO Todd Corporation Young Composers Award сыйлығының тоғыз финалисі оркестрлік композиция бойынша тәлім алып, өз шығармаларын зерделеуге, репетициялауға және толық құрамындағы кәсіби оркестр орындауына мүмкіндік алады. Әрбір финалист радиодағы арнайы бағдарламаға сұхбат береді, ал қазылар алқасы жүлдегерді анықтайды. Отаго университетінің студенті Сэм ван Бету 2014 жылы бәйгеде жеңіске жетіп, "әлемдегі ең жақсы оркестрлердің бірі" оның музыкасын орындағаны үшін мақтан тұтады. Окленд университеті мен Жаңа Зеландия музыка мектебінің түлегі Робин Тоан 2008 жылы финалист болды және оны жас композитор үшін ең бағалы тәжірибелердің бірі деп атады. 2005 жылы Робин Тоан Ұлттық жастар оркестрінің тұрақты композиторы болып тағайындалған алғашқы жас композитор атанды. NYO және NZSO Chamber Orchestra – бұл RNZ Concert және оның бұрынғы станциялары үшін жазбалары жасалған NZSO-ның екі еншілес ұйымы.
Басқа топтар
RNZ Concert үнемі Окленд филармониясы оркестрінің және Жаңа Зеландия камералық музыкасының концерттерін тікелей эфирде көрсетеді, сондай-ақ елдің әртүрлі жерлеріндегі басқа да ансамбльдердің жазбаларын да дайындайды. Жаңа Зеландияның струнный квартетінің концерттері RNZ Concert арнасында көрсетілген, сонымен қатар Deutsche Welle, CBC Radio 2 және ABC Classic FM арналарында таратылды. Шіркеулер мен жеке мектептердің хорларының өнерлері жиі ұсынылады, оның ішінде Веллингтонның Санкт-Пол соборы мен Крайстчерч қаласының Санкт-Эндрюс мектебінің хорлары. Оклендтегі Musica Sacra камералық хоры 1998 жылдан бері бірнеше концертін жаздырып алды, ал Веллингтонның Nota Bene камералық хоры 2004 жылдан бері концерттерін үнемі жаздырып келеді. Жаңа Зеландия камералық ансамблі үшін Royal Overseas League Arts International стипендиясын жеңіп алғандардың өнерлері де эфирге шығару үшін жаздырылады.
Жергілікті суретшілер
Бірнеше онжылдықтар бойы RNZ Concert көптеген Жаңа Зеландия композицияларын жазып, эфирге берді, сондай-ақ көптеген жергілікті музыканттарды таныстырды. Оның жинақталған жазбалары, қазіргі уақытта Ngā Taonga Sound and Vision ұлттық архивінде сақталып, Жаңа Зеландияның көркем музыка тарихының құнды деректеріне айналды. Композитор Дуглас Лилберннің сақталған жалғыз аудиожазбаларының бірі – екі радиосұхбат және оның "From the Port Hills" шығармасын орындауы. Лондон тұрғыны Кири те Канава және Флорида мемлекеттік университетінің Рид Гейнсфорд сияқты көптеген Жаңа Зеландия музыканттары мен композиторларының туындылары RNZ Concert арқылы жазылып, АҚШ, Ұлыбритания немесе Еуропадағы музыкалық білім алу және мансапты дамыту мүмкіндіктерін пайдалана отырып, эфирге берілді. Басқа да әртістер Жаңа Зеландияда тұрып, өздерінің туындыларын RNZ Concert және шетелдегі көркем музыка станциялары арқылы көрсетті. Олардың ішінде пианист және камералық солист Кэтрин Остин, әнші Джуди Беллингэм және органшы Майкл Стюарт бар. Майкл Уильямс, Филип Браунли, Иветт Ауден, Найджел Кей және Райан Юэнс сияқты композиторлар мен музыкашылардың туындылары RNZ Concert-те ойнатылды, ал Мартин Сетчелл сияқты бірнеше дирижерлер жазу процесіне қатысты. Әншілер Мораг Атчисон, Стефани Акраман және Валери Уайкофф, скрипкашылар Амалия Холл мен Натали Шаронлин, пианиношылар Шармейн Форд пен Рейчел Томас та өздерінің туындыларын орындады.
Халықаралық суретшілер
Халықаралық әртістер «Чемберлік музыка Жаңа Зеландия» гастрольдік бағдарламалары арқылы, сондай-ақ ірі оркестрлердің солистері ретінде тұрақты түрде ұсынылады. RNZ Concert екі жылда бір рет Майкл Хилл халықаралық скрипка конкурсын Куинстаун мен Оклендтен кеңінен жарықтандырады.
Хабар тарату
RNZ Concert FM сигналында Radio Data System жүйесін пайдаланады, FM-де стерео ойнату арқылы хабар таратады, сонымен қатар RNZ қосымшасы, Freeview және Sky арқылы веб-трансляция түрінде қолжетімді.
Станциялар
Каитая 100.3 FM
Рассел 97.3 FM
Кайкохе 98.3 FM
Ухангарей 100.4 FM
Вайпу/Түстік Нортленд 105.2 FM
Окленд 92.6 FM
Гамильтон 91.4 FM
Тауранга 91.4 FM
Ухакатан 95.3 FM
Роторуа 90.3 FM
Таупо 98.4 FM
Гисборн 97.3 FM
Нейпир 91.1 FM
Нью-Плимут 91.6 FM
Ухангуи 99.2 FM
Палмерстон Солтүстік 89.0 FM
Мастертон 99.1 FM
Капати Кост 98.3 FM
Хатт Вэлли 96.1 FM
Веллингтон 92.5 FM
Нельсон 91.2 FM
Бленхайм 99.3 FM
Вестпорт 98.9 FM
Греймут/Хокитика 95.5 FM
Крайстчерч 89.7 FM
Акарао 95.1 FM
Самнер 99.7 FM
Тимару 99.5 FM
Уанака 95.4 FM
Куинстаун 98.4 FM
Александра 97.5 FM
Данидин 92.6 / 99.0 FM
Мозегилл 99.4 FM
Инверкаргилл 90.0 FM
Russell 97.3 FM
Kaikohe 98.3 FM
Whangarei 100.4 FM
Waipu/Lower Northland 105.2 FM
Auckland 92.6 FM
Hamilton 91.4 FM
Tauranga 91.4 FM
Whakatane 95.3 FM
Rotorua 90.3 FM
Taupō 98.4 FM
Gisborne 97.3 FM
Napier 91.1 FM
New Plymouth 91.6 FM
Whanganui 99.2 FM
Palmerston North 89.0 FM
Masterton 99.1 FM
Kāpiti Coast 98.3 FM
Hutt Valley 96.1 FM
Wellington 92.5 FM
Nelson 91.2 FM
Blenheim 99.3 FM
Westport 98.9 FM
Greymouth/Hokitika 95.5 FM
Christchurch 89.7 FM
Akaroa 95.1 FM
Sumner 99.7 FM
Timaru 99.5 FM
Wānaka 95.4 FM
Queenstown 98.4 FM
Alexandra 97.5 FM
Dunedin 92.6 / 99.0 FM
Mosgiel 99.4 FM
Invercargill 90.0 FM