Кіріспе
HMS Wolverine - 1910 жылдың 15 қаңтарында Корольдік теңіз күштері үшін құрылған эсминец. Ол Бёркенхедтегі Камелл Лэрд компаниясымен салынған.
HMS Wolverine was a of the Royal Navy launched on 15 January 1910. She was built by Cammell Laird at Birkenhead.
Дизайн және құрылыс
"Вулверин" кемесі 1908–1909 жылдар аралығында кеме жасау бағдарламасының бір бөлігі ретінде "Каммелл Лэрд" кеме жасаушы компаниясына тапсырыс берілген үш кемелердің бірі болды. "Бигл" кемелері стандартты жоба бойынша салынбады, әр кеме жасаушысына еркін сипаттамаға сәйкес толық жобалау жұмысы жүктелді. "Вулверин", басқа екі "Лэрд" кемесі сияқты, 81 метр (266 фут) ұзындығында, 9 метр (28 фут) енімен және 2 метр (8 фут) сусыру тереңдігімен салынды. Қалыпты жағдайдағы сусыру салмағы белгілі болды. Бес "Яроу" қазандығы тікелей жетекті Парсонс бу турбиналарын қамтамасыз етті, олар үш пропеллер білігін қозғалтты. Машиналық қондырғы жобалық жылдамдыққа жету үшін белгілі бір қуатқа ие болды. Қару-жарақ құрамына бір 4 дюймдік (102 мм) Mk VIII теңіздік зеңбірегі және үш 12 фунттық (76 мм) QF 12 cwt зеңбірегі кірді. Торпедалық қару-жарақ екі 21 дюймдік (533 мм) торпедалық түтіктерден тұрды. Екі қосалқы торпеда тасымалданды. "Вулверин" 1904 жылғы 26 сәуірде "Лэрдтің" Биркенхед кеме жасау қалашығында салынды және 1910 жылғы 15 қаңтарда суға түсірілді. Теңіз сынақтарында кеме 27 тоғандық келісімшарт талабына сай келіп, белгілі бір жылдамдыққа жетті және 1910 жылдың қыркүйегінде құрастырылуы аяқталды. 1912 жылы Корольдік теңіз күштерінің эсминец флотилиялары қайта ұйымдастырылды, соның нәтижесінде "Бигл" кемелері Үшінші эсминец флотилиясына қосылды. "Вулверин" 1913 жылдың тамызына дейін Үшінші флотилия құрамында болды, бірақ сол жылдың қарашасында Корольдік теңіз күштерінің Жерорта теңізіндегі бөлігіне қарасты Бесінші эсминец флотилиясына ауысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде "Вулверин" әлі де Жерорта теңізінде, 5-ші эсминец флотилиясының құрамында болды. Флотилия, соның ішінде "Вулверин" де, неміс крейсері "Гебенді" қуып жететін операцияға қатысты. "Вулверин" контр-адмирал Эрнест Трубридждің Австрия суларына қашып бара жатқан неміс кемелерін тоқтату үшін оның бронекрыжаушылар эскадрильясына көмектесу үшін орналастырылған сегіз эсминецтің бірі болды. "Гебен" мен "Бреслау" Австрияға бет бұрмағанын түсінген Трубридж, олардың жылдам қуып жете алу үшін жеткілікті көмірі болмағандықтан, осы эсминецтерді қалдырды және 1914 жылғы 6/7 тамыз түнде төрт бронекрыжаушысымен оңтүстікке қарай жолға шықты. Ол түнде ізденуді тоқтатты, өйткені неміс эскадрильясын таң атқанға дейін ұстай алмады, бұл кезде "Гебеннің" жоғары жылдамдығы мен қарулануы немістерге айтарлықтай артықшылық беретін еді. 1914 жылғы 1 қарашада "Вулверин" және басқа эсминец түріктердің мина қою операцияларына қатысы бар деп саналатын қарулы яхтасын Смирна шығанағында батырды. 1915 жылы көптеген басқа "Бигл", және эсминцтермен бірге Дарданелл кампаниясындағы теңіз операцияларына қатысты. Алғашқы операциялар Дарданеллдің тар жерлеріндегі түрік миналарын жоюға тырысқан траулерлерді сүйемелдеуді қамтыды. Анзак шығанағы мен Хельс мысығындағы алғашқы қону кезінде "Вулверин" Дарданелл боғазында миналардан тазалау операцияларын жүргізу үшін басқа бірнеше эсминецке қосылды, бұл одақтас соғыс кемелеріне түрік позицияларын бомбалауға мүмкіндік берді. 28 сәуірде "Вулверин" бауырлас кемемен бірге (екі кеме арасында сым жүргізілді) түрік снарядынан соққыға ұшырады, ол "Вулвериннің" капитаны, командир Осмонд Дж. Прентис және тағы екі адамды қаза қылды. 12/13 мамыр түнде пре-дредноут соғыс кемелері француз әскерлерін қолдау үшін Морто шығанағына шықты. Екі соғыс кемесін қорғау үшін "Бигл" мен "Булдог" теңіздің солтүстік жағында, "Скорпион" мен "Вулверин" - оңтүстік жағында, ал орталық бөлігінде қарауылдады. Осы қарауылдарға қарамастан, түрік эсминеці "Осман" эсминеці "Муавенет-и Миллие" теңіздің солтүстік жағында "Бигл" мен "Булдогтан" өтіп, "Голиафты" торпедамен ұрып батырды және сәтті қашып кетті. "Голиафтың" торпедаланғанын хабарлағаннан кейін "Вулверин" мен "Скорпион" түрік эсминецін кесуге тырысты, бірақ "Муавенет-и Миллие" олардан қашып шықты. Жұмыс теңіз артиллериясының қолдауына, әсіресе Хельс мысығы жағажайларындағы операцияларға қатысты. 28 маусымда "Вулверин" Гулли-Равин шайқасында өрлеуші күштерге қолдау көрсетіп, түрік қарсы шабуылдарын бұзуға көмектесті. 1916 жылғы 8/9 қаңтар түнде Хельс мысығынан соңғы эвакуация кезінде қорғаныс жасады. 1916 жылдың наурыз айынан бастап "Вулверин" Эгей теңізінде жұмыс істеді, Додеканез, Спорада және Киклад аралдарында, сондай-ақ Түркия жағалауында патрульдік қызмет атқарды, грек және криттік жалдамалы әскерлерінің шабуылдық топтарын тасымалдады, оларға классикалық ғалым Джон Майрес басшылық етті және Түркия жағалауында мал ұрлау операцияларын жүргізді. 1917 жылдың қазан айында "Вулверин" үйге қайтарылды және солтүстік Ирландиядағы Лох-Свиллиге жақын Бункрана қаласында орналасқан 2-ші эсминец флотилиясына тағайындалды. 1917 жылғы 12 желтоқсанда "Вулверин" Ирландияның солтүстік-батыс жағалауында "Розмари" флотымен соқтығысып, суға батып кетті. "Вулвериннің" экипажынан екі адам қаза тапты.