Кіріспе

Жаңа Зеландияның саңыраулар қауымының негізгі тілі – Жаңа Зеландияның ым тілі немесе NZSL. Бұл тіл 2006 жылғы Жаңа Зеландияның Ым тілі туралы заңына сәйкес, 2006 жылдың сәуір айында Жаңа Зеландияның ресми тілі мәртебесін алды. Заңның мақсаты – NZSL-ді құқықтық жүйеде қолданудағы құқықтар мен міндеттерді белгілеу, сондай-ақ саңыраулар қауымының үкіметтік ақпарат пен қызметтерге өзгелермен теңдей қол жеткізуін қамтамасыз ету. 2013 жылғы халық санауы бойынша, 20 000-нан астам жаңа зеландиялық NZSL-ді біледі. Жаңа Зеландияның ым тілі британдық ым тілінен (BSL) бастау алады және техникалық тұрғыдан британдық, австралиялық және жаңа зеландиялық ым тілдерінің (BANZSL) диалектісі саналады. Британдық ым тілі мен NZSL арасында 62,5% ұқсастық бар, ал американдық ым тілінде NZSL белгілерінің 33% ғана кездеседі. Басқа табиғи ым тілдері сияқты, NZSL де сөйлеу немесе жазу тілімен тілдік байланысы жоқ, саңырау адамдар тарапынан жасалған. NZSL, BSL (британдық ым тілі) және Auslan (австралиялық ым тілі) сияқты екі қолмен жазылатын әліпбиді қолданады. NZSL, BSL-ге қарағанда, ымдарды көрсететін ерін қозғалыстарын қолмен және бет қозғалыстарымен бірге жиі пайдаланады, бұл Жаңа Зеландияда саңырауларды оралистік оқыту тарихымен байланысты. Оның сөздік қорына маори ұғымдары, мысалы, мараи және танги, сондай-ақ Жаңа Зеландиядағы жерлердің аттарына арналған ымдар кіреді (мысалы, Роторуа – балшық ағындары, және Крайстчерч – 2 «C» әрпі, ChCh деп белгіленеді).

Ресми тілдің мәртебесі

2006 жылғы 11 сәуірде NZSL ағылшын және маори тілдерімен бірге Жаңа Зеландияның үшінші ресми тілі мәртебесін алды. Парламент осы заң жобасын 2006 жылғы 6 сәуірде үшінші оқылымда мақұлдады. Заң жобасы 2004 жылғы 22 маусымда Парламентте бірінші оқылымда барлық саяси партиялардың қолдауына ие болды. Ол Әділет және сайлау комитетіне жіберілді, ол 2005 жылғы 18 шілдеде Парламентке есеп берді. Екінші оқылым 2006 жылғы 23 ақпанда 119 дауыспен 2 қарсылықпен қабылданды, себебі үкімет NZSL-ді қаржыландырудан бас тартты. 2006 жылғы 6 сәуірде үшінші оқылым да сол үлесіммен мақұлданды. Заң жобасы 2006 жылғы 10 сәуірде Корольдік бекітілуді алды және келесі күні заң күшіне енді. NZSL-ді оқытудың тиімді құралы ретінде қабылдау үкімет, Саңырау мұғалімдер қауымдастығы және көптеген ата-аналар тарапынан әрдайым қолдау таппады. Алайда, оның тіл ретіндегі жарамдылығын зерттеулердің көптеген нәтижелері мен саңырау ересектердің, саңырау балалардың ата-аналарының (есту қабілеті бар және саңырау) және педагогтардың күшті қолдауының арқасында NZSL 1994 жылдан бері мемлекеттік мектептерде (Келстон саңыраулар білім беру орталығы және Ван Аш саңыраулар білім беру орталығы сияқты) қолданылатын екі тілді/мәдени екілік тәсілдің ағылшын тілімен қатарғы бөлігіне айналды. Веллингтондағы Виктория университетінде Жаңа Зеландияның ым тілінен курстар бар, бірақ ол әлі осы салаға арналған мамандық бағдарламасын әзірлемеді. Окленд технологиялық университеті (AUT) 3 жылдық бакалавр бағдарламасын ұсынады, онда NZSL-ағылшын тілі аудармашысы мамандығы бар.