Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы
Genus of flowering plants
Antidesma – Phyllanthaceae тұқымдасына жататын тропикалық өсімдіктер туысы. Ол 1753 жылы Линнеймен ғылыми тұрғыдан сипатталған. Бұл туыс тропикалық Африка, Оңтүстік, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия, Австралия және түрлі мұхит аралдарында таралған. Ең көп түрлері Оңтүстік-Шығыс Азияда кездеседі.
Antidesma is a genus of tropical plant in the family Phyllanthaceae formally described by Linnaeus in 1753. It is native to tropical Africa, S + E + SE Asia, Australia, and various oceanic islands. The greatest diversity occurs in Southeast Asia.
Сипаттама
Antidesma – өзгергіш туыс, ол қысқа, бұталы немесе биік, тік болып, 30 метрге дейін жете алады. Оның 20 сантиметрге дейін ұзындығы және 7 сантиметрге дейін ені бар ірі, овал пішіндес, былғары тәрізді, мәңгі жасыл жапырақтары бар. Гүлдерінің күшті, сәл жағымсыз иісі бар. Аталық гүлдер кішкентай топтамалармен орналасқан, ал аналық гүлдер ұзын шоғырларда (рацемаларда) өседі, олар ұзын жіп тәрізді жемістерге айналады. Жемістері шар тәрізді, диаметрі шамамен 1 сантиметр, жалғыз немесе жұп болып ұзын, ауыр шоғырларда ілінеді. Олар піспеген кезде ақ, біртіндеп қызыл, содан кейін қара түске айналады. Ақ болғанда қышқыл және құрғақ дәмді, қызыл болғанда қышқыл, ал қара болғанда тәтті-қышқыл дәмді болады. Мәңгі жасыл (кейде жапырақты) қарапайым жапырақтарында ұсақ түктер болады, бірақ бездері жоқ. Олар кезектесіп орналасқан, шеттері бүтін, симметриялы жапырақтары бар. Жапырақ сабағы (пециоль) және жапырақ сабағының түбіндегі қосымша мүше (стипула) арқылы сабаққа бекітілген. Гүлдері шоғыр (рацема) түрінде болады, әр гүлде 1 гүлқалқан және қысқа гүлсабақ (педоцель) болады. Түсі ашық сары-жасыл, бірақ піскен кезде қызыл түске айналуы мүмкін. Бұл өсімдіктер екіжынысты, яғни аталық және аналық гүлдері бөлек өсімдіктерде орналасқан. 3-8 біріккен тостаған жапырақтары бар, бірақ гүл жапырақтары жоқ. Аталық гүлдерде 2-8 тостағаншасы бар, бірақ аналық мүшесі жоқ. Аналық гүлдерде 2-6 мойыншасы бар. Олардың 1 ұялы аналық безінде 2 жұмыртқасы бар. Дөңгелек немесе эллипс тәрізді жемістері жидекке ұқсайды. Түсі жасылдан ақ, қызыл және қараға дейін өзгереді. Жұмсақ, шырынды жемістері жеуге жарамды, дәмдері қышқылдан ащы-тәттіге дейін болады. Кейбір адамдар Antidesma bunius жидектерінің ащы дәмі бар деп санайды. Осы ащы дәмді сезетіндердің (тексерілген субъектілердің шамамен 15%) PTC-ні татып көре алмайды, ал PTC-ні татып көретіндердің (шамамен 68%) Antidesma bunius-те ащы дәмді сезбейді, ал қалған аз бөлігі екеуінде де ащы дәмді сезбейді.
Antidesma is a variable genus which may be short and shrubby or tall and erect, approaching 30 metres in height. It has large oval shaped leathery evergreen leaves up to about 20 centimetres long and seven wide. The flowers have a strong, somewhat unpleasant scent. The staminate flowers are arranged in small bunches and the pistillate flowers grow on long racemes which will become the long strands of fruit. The fruits are spherical and just under a centimeter wide, hanging singly or paired in long, heavy bunches. They are white when immature and gradually turn red, then black. When they are still white they have sour and astringent taste, sour taste when they are red and have sweet and sour taste when they are black. The evergreen (sometimes deciduous) simple leaves have fine hairs and show no glands. They grow in an alternate arrangement, with entire, symmetrical blades. They are connected to the stem with a petiole (leaf stalk) and stipules (appendage at the base of a leaf stalk). The flowers grow in a raceme, with 1 bract per flower, on a short pedicel (tiny stalk, supporting a single flower). Their color is light yellowish green, but may turn red when mature. These plants are dioecious, i. e. unisexual, with male and female flowers on separate plants. There are 3 to 8 fused sepals, but no petals. The male flowers have 2 to 8 stamens, but no pistils. The female flowers have 2 to 6 stigmas. They have a 1 locular ovary with 2 ovules. The globose to ellipsoid fruits resemble a drupe. Their color varies from green to white, red and black. The fleshy and juicy fruits are edible with a sour to bitter sweet taste. Some individuals find Antidesma bunius berries to have a bitter taste. Those who detect this bitter taste (about 15% of subjects tested) cannot taste PTC, and similarly those who can taste PTC (about 68% of the subjects) cannot taste any bitterness in Antidesma bunius, while a minority of people cannot taste bitterness in either.