Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауыр өкпе жұқпасы
Severe lung infection
Пневмониялық оба – Yersinia pestis бактериясынан туындайтын ауыр өкпе жұқпасы. Бұл инфекция пневмониялық обамен ауырған адам немесе жануардан шыққан ауадағы тамшыларды тыныс арқылы жұқтырудан да пайда болуы мүмкін. Обаның түрлерінің арасындағы ерекшелік – инфекция орналасқан жері; пневмониялық обада инфекция өкпеде, бубондық обада лимфа түйіндерінде, ал септицемиялық обада қанда орналасады. Пневмониялық обаны антибиотиктермен емдеу қажет.
Pneumonic plague is a severe lung infection caused by the bacterium Yersinia pestis. It may also result from breathing in airborne droplets from another person or animal infected with pneumonic plague. The difference between the forms of plague is the location of infection; in pneumonic plague the infection is in the lungs, in bubonic plague the lymph nodes, and in septicemic plague within the blood. Treatment of pneumonic plague is with antibiotics.
Белгілері мен симптомдары
Пневмониялық обаның ең айқын белгісі – көбінесе қанды жөтел (гемоптиз)мен бірге жөтел. Пневмониялық обаның бастапқы белгілері – қызба, бас ауруы, әлсіздік және тыныс алудың қиындауы, кеудеде ауру, жөтел және тез дамитын өкпе қабынуы, сондай-ақ кейде қанды немесе сулы қақырық.
The most apparent symptom of pneumonic plague is coughing, often with hemoptysis (coughing up blood). With pneumonic plague, the first signs of illness are fever, headache, weakness and rapidly developing pneumonia with shortness of breath, chest pain, cough and sometimes bloody or watery sputum.
Емдеу
Пневмониялық оба – өте агрессивті инфекция, оған ерте емдеу қажет, ал алғашқы белгілер пайда болғаннан кейін 24 сағат ішінде ем беру қана өлім қаупін азайтуға мүмкіндік береді. Стрептомицин, гентамицин, тетрациклин және хлорамфеникол – барлығы да инфекцияны қоздыратын бактерияны өлтіре алады. Жеті күнге антибиотикпен емдеу, жұқтырған науқастармен тікелей және жақын байланыста болған адамдарды қорғайды. Бетке жақсы жабысатын хирургиялық маска кию де инфекциядан сақтайды.
Pneumonic plague is a very aggressive infection requiring early treatment, which must be given within 24 hours of first symptoms to reduce the risk of death. Streptomycin, gentamicin, tetracyclines and chloramphenicol are all able to kill the causative bacterium. Antibiotic treatment for seven days will protect people who have had direct, close contact with infected patients. Wearing a close fitting surgical mask also protects against infection.
Қазіргі кездегі аурулар
2002 жылдан бері Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) жеті оба эпидемиясын тіркеді, бірақ кейбіреулері шалқары аймақтарда болғандықтан тіркелмеуі мүмкін. 1998 жылдан 2009 жылға дейін Африка, Азия, Америка және Шығыс Еуропа елдерінде шамамен 24 000 жағдай, оның ішінде 2 000-ға жуық өлім тіркелді. Әлемдегі барлық жағдайдың 98 пайызы Африкада орын алады.
Since 2002, the World Health Organization (WHO) has reported seven plague outbreaks, though some may go unreported because they often happen in remote areas. Between 1998 and 2009, nearly 24,000 cases have been reported, including about 2,000 deaths, in Africa, Asia, the Americas, and Eastern Europe. Ninety eight percent of the world's cases occur in Africa.
Конго Демократиялық Республикасы
2005 және 2006 жылдары Конго Демократиялық Республикасында екі індет тіркелді. 2005 жылғы індет тек қан үлгілерін кері қарау арқылы анықталды. Обаның тұмау және бронхит сияқты басқа кең таралған ауруларға ұқсас болуынан жағдай нашарлауы мүмкін деп қорқынышты; осы себепті, обаға тест нәтижесі теріс шыққан 200-ден астам карантиндегі адам босатылды. Өлімнің барлығы дерлік Сурат қаласының айналасында болды.
Two outbreaks occurred in the Democratic Republic of the Congo in 2005 and 2006. The outbreak in 2005 was only detected by looking back at blood samples. The outbreak was feared to be much worse because the plague superficially resembles other common diseases such as influenza and bronchitis; over 200 people that had been quarantined were released when they did not test positive for the plague. All but two of the deaths occurred around the city of Surat.
Қытай
Маньчжурияда 1910-1911 жылдары пневмониялық обаның ірі жарылысы болды, ол Маньчжурия обасы деп белгілі болды және шамамен 60 000 адамның өмірін қиды. Цин әкімшілігі Кембридж университетінде білім алған дәрігер Ву Ляньтеге ауруды бақылау және емдеу жұмыстарын басқару үшін жіберді. Ол аурудың ауа арқылы таралатынын жаңадан байқап, оның таралуын болдырмау үшін прототиптік респираторлар жасады. 1920-1921 жылдары одан аз қорқынышты жарылыс болды, нәтижесінде шамамен 9 300 адам қайтыс болды. 2008 жылдың қыркүйегінде Шығыс Тибетте екі адам пневмониялық обадан көз жұмды. Қытайдағы осы аурудың жаңа ошағы 2009 жылдың тамызында Қыңхай провинциясындағы Зикетан қаласында басталды. Қала жабылды және бірнеше адам аурудан қайтыс болды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) Пекин кеңсесінің өкілі Вивиан Танның айтуынша, "Бұл сияқты жағдайларда [2009 жылдың тамызында] біз билікті аурудың жағдайларын анықтауға, жақын байланыстағылардың арасында кез келген күдікті белгілерді тексеруге және расталған жағдайларды мүмкіндігінше жылдам емдеуге шақырамыз. Олар осыған дейін солай жасады. Соңғы жылдары елде шашыраңқы жағдайлар тіркелді, сондықтан билік осы мәселені шешуде тәжірибелі". 2010 жылдың қыркүйегінде Тибетте пневмониялық обаның бес жағдайы тіркелді. 2014 жылдың шілдесінде қытайлық БАҚ Гансуда бір жағдай анықталғанын хабарлады. 2019 жылдың 12 қарашасында Қытайдың Ішкі Моңғолия провинциясынан екі адам пневмониялық обаға шалдыққандығы туралы хабарланды. Олар Пекиннің Чаоян ауданында емделді және билік алдын алу шараларын енгізді. Қараша айының соңында үшінші жағдай расталды. 55 жастағы ер адам Ішкі Моңғолияда жабайы қоян етін жегеннен кейін бубондық обаға шалдықты. Аймақтың денсаулық сақтау комиссиясы бұл жағдайдың бұрынғы екеуімен байланысты екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ деді. Қараша айының соңында төртінші жағдай расталды. Қытайдың денсаулық сақтау органдары елдің солтүстігіндегі Ішкі Моңғолия аймағында бубондық обаның жаңа жағдайы тіркелгенін хабарлады, бұл Ішкі Моңғолиядан туындаған обаның жалпы саны төртке жетті.
A major outbreak of the pneumonic plague occurred in Manchuria from 1910 to 1911, in what became known as the Manchurian plague, killing around 60,000 people. The Qing court dispatched Wu Lien teh, a doctor educated at Cambridge University, to oversee disease control and treatment efforts. He made the novel observation that the disease was transmitted by air, and developed prototypical respirators to help prevent its spread. A second, less deadly outbreak occurred in 1920–21, killing approximately 9,300 people. In September 2008, two people in East Tibet died of pneumonic plague. An outbreak of the disease in China began in August 2009 in Ziketan Town located in Qinghai Province. The town was sealed off and several people died as a result of the disease. According to spokesperson Vivian Tan of the WHO office in Beijing, "In cases like this [in August 2009], we encourage the authorities to identify cases, to investigate any suspicious symptoms among close contacts, and to treat confirmed cases as soon as possible. So far, they have done exactly that. There have been sporadic cases reported around the country in the last few years so the authorities do have the experience to deal with this." In September 2010, five cases of pneumonic plague were reported in Tibet. In July 2014, Chinese media reported one case found in Gansu. On 12 November 2019, It was announced that two people from the Chinese province of Inner Mongolia were diagnosed with pneumonic plague. They received treatment in Chaoyang District, Beijing, and authorities implemented preventative control measures. Later in November, a third case of plague was confirmed. A 55 year old man was diagnosed with bubonic plague after eating wild rabbit in Inner Mongolia. The region's health commission says it has no evidence to suggest that this case is linked to the previous two. By the end of November, a fourth case was confirmed. Chinese health authorities reported a fresh case of bubonic plague in the country's northern Inner Mongolia region, bringing the total number of reported plague cases originating from Inner Mongolia to four.
Перу
2010 жылдың тамызында Перудің денсаулық сақтау министрі Оскар Угарте 14 жасар баланың қаза болуына және солтүстік жағалау провинциясында кем дегенде 31 адамның зарар тануына себеп болған оба іргесін жариялады. Бала 2010 жылдың 26 шілдесінде бубондық обадан көз жұмды. Угарте билік органдары Лимадан солтүстік-батысқа қарай 520 шақырым жерде орналасқан, танымал Чикама жағажайынан көп алшақтамай жатқан Аскопе провинциясынан экспортталатын қант және балық ұны экспортын тексеріп жатқанын мәлімдеді. Перудағы жұқтырудың көп бөлігі бубондық оба болды, соның ішінде пневмониялық обаның төрт жағдайы тіркелді. Перуда оба ауруының алғашқы жағдайы 1903 жылы тіркелген. Бұл жағдайдан бұрын соңғы рет 1994 жылы оба іргесі тіркелді, нәтижесінде 35 адам қаза тапты.
In August 2010, Peru's health minister Oscar Ugarte announced that an outbreak of plague had killed a 14 year old boy and had infected at least 31 people in a northern coastal province. The boy died of bubonic plague on 26 July 2010. Ugarte stated that authorities were screening sugar and fish meal exports from Ascope Province, located about 325 miles (520 km) northwest of Lima, not far from the popular Chicama beach. Most of the infections in Peru were bubonic plague, with four cases of pneumonic plague. The first recorded plague outbreak in Peru was in 1903. Prior to the above case, the last known outbreak was in 1994, killing 35 people.
Мадагаскар
2013 жылдың қараша айында Африкадағы Мадагаскар аралында оба індеті басталып кетті. 16 желтоқсанға дейін кем дегенде 89 адам жұқты, 39 адам қайтыс болды, оның кем дегенде екі жағдайы пневмониялық оба болды. Бірақ кейіннен жағдайлардың 90% дерлік пневмониялық обаға байланысты екені хабарланды. 2017 жылғы 23 тамыздан 30 қыркүйекке дейін Мадагаскарда пневмониялық обаның 73 күдікті, ықтимал және расталған жағдайы, соның ішінде 17 өлім тіркелді. Диагноз Мадагаскар Пастер институты полимераза тізбекті реакциясы арқылы расталды, ал далалық денсаулық сақтау қызметкерлері жылдам диагностикалық тест қолданды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және Мадагаскар Пастер институты антибиотиктерді қолдануға және індеттің таралуын тоқтатуға бірлесіп күш салды. Қазан айының ортасына қарай, 684 расталған оба жағдайы тіркелді, оның 474-і пневмониялық, 156-сы бубондық және біреуі септикалық болды. Қалғандары жіктемеден тыс қалды. Кем дегенде 74 өлім пневмониялық обаға байланысты деп есептеледі. Індет 2017 жылдың 26 қарашасында ресми түрде аяқталды, 2 348 жағдай және 202 өлім тіркелді.
In November 2013, an outbreak of plague occurred in the African island nation of Madagascar. As of 16 December, at least 89 people were infected, with 39 deaths with at least two cases involving pneumonic plague. However, as many as 90% of cases were later reported to have involved pneumonic plague. From 23 August to 30 September 2017, a total of 73 suspected, probable, and confirmed cases of pneumonic plague, including 17 deaths, were reported in Madagascar. The diagnosis was confirmed by the Institut Pasteur de Madagascar by a polymerase chain reaction test, while field health workers used a Rapid Diagnostic Test. The WHO and Institut Pasteur de Madagascar were both involved in administering antibiotic compounds and attempting to stop the spread of the disease. By mid October, there were an estimated 684 confirmed cases of plague with 474 pneumonic, 156 bubonic and one septicemic. The remainder were not classified. At least 74 deaths have been ascribed to pneumonic plague. The outbreak officially ended on 26 November 2017 with 2,348 cases and 202 deaths officially reported.
Америка Құрама Штаттары
1924 жылдың күзінде Лос-Анджелесте 30 адамның өмірін қиған оба індеті тарады. 2007 жылғы 2 қарашада жабайы табиғатты зерттеуші Эрик Йорк Гранд-Каньон ұлттық паркінде пневмониялық обадан қайтыс болды. Йорк бактерияға жолығушылық жасаған кезде, барыс өлексесін қарап тексергенде (некропсия жасағанда) ұшырады. 2014 жылы Колорадо штатының қоғамдық денсаулық сақтау және қоршаған орта департаменті Колорадода бір адамға пневмониялық оба диагнозы қойылғанын растады, бұл Колорадода 10 жылдан астам уақыттан бері тіркелген алғашқы жағдай және 1957 жылдан бері тіркелген 60 жағдайдың бірі. Ауруды анықтауға себеп, отбасының иті күтпеген жерден өлгені және некропсия оның өліміне осы ауру себеп болғанын көрсетті. Індет аяқталғанға дейін Колорадода пневмониялық обаның тағы үш жағдайы расталды.
In the fall of 1924, an outbreak occurred in Los Angeles that killed 30 people. On 2 November 2007, wildlife biologist Eric York died of pneumonic plague in Grand Canyon National Park. York was exposed to the bacteria while conducting a necropsy on a cougar carcass. In 2014, the Colorado Department of Public Health and Environment confirmed that a Colorado man had been diagnosed with pneumonic plague, the first confirmed human case in Colorado in more than 10 years, and one of only 60 cases since 1957. The man was found to have the disease after the family dog died unexpectedly and a necropsy revealed that the disease was the cause. Three additional pneumonic plague cases were confirmed in Colorado before the outbreak ended.