Кіріспе
Берлин қабырғасының көркемсурет галереясы
Берлин Фридрихсхайн қаласындағы Шығыс қабырғасының галереясы (East Side Gallery) – Берлин қабырғасының ең ұзақ сақталған бөлігінде, Берлин Остбанхоф пен Шпрее бойындағы Обербаум көпірі арасындағы Мюленштрасседе орналасқан тұрақты ашық аспан астындағы галерея. Ол Берлиннің орталығында, Фридрихсхайн-Кройцбергтегі Мюленштрасседе орналасқан Берлин қабырғасының ұзақ қалдықтарына тікелей салынған қабырғалық суреттерден тұрады. 1990 жылдың көктемінде Берлин қабырғасы ашылғаннан кейін, бұл бөлімді 21 елден келген 118 суретші суретпен безеді. Суретшілер 1989-1990 жылдардағы саяси өзгерістерді бұрынғы Шығыс Берлинге қараған қабырғаның бір жағында жүзден астам сурет арқылы бейнеледі. Қалалық даму шараларына байланысты ол толыққанды сақталмады, ал сол кездегі түпнұсқалардың орнына бүгінде 2009 жылғы көшірмелері ғана бар. Бұл жердегі нақты шекара Шпреяның Кройцберг жағалауы болды. Галереяның көп бөлігі Батыс қабырғасында орналасқан, ол Шығыс Берлинмен шекара аймағын жауып тұрды. Батыс Берлинге қарап тұрған бұл қабырға сыртқа қараған қабырғаға қарағанда әлдеқайда қалың және нығайтылған. Дегенмен, «ішкі» деп аталатын қабырғаның шағын бөлігі, әлсіз құрылысына қарамастан, ескерткіштің бір бөлігі ретінде сақталып қалды. Мюленштрассе, оңтүстікке қарай бағытталған негізгі магистральдық жолдардың бірі, осы шекаралық құрылыстардың бойымен өтті. Бұл жердегі кеңістіктік жағдайларға байланысты бұрынғыдай бетон құбырлар орнатылған, сондықтан осы аймақтағы ішкі қабырға сыртқы қабырғаға ұқсас, бірақ сәл жоғарылап, ерекше көрінеді. Галерея Denkmal, яғни мұралық қорғауға алынған ескерткіш ретінде ресми мәртебеге ие. East Side Gallery e.V., жобаға қатысқан суретшілердің қауымдастығы, «East Side Gallery – Берлин қабырғасының құлауы және қоғамдар мен адамдар арасындағы шекаралар мен келісімдердің бейбіт жолмен шешілуінің ескерткіші» деп мәлімдейді және жылына үш миллионнан астам келушіні қабылдайды.
Сипаттама
Галереяда әлемнің түкпір-түкпірінен келген суретшілердің 1990 жылы Берлин қабырғасының шығыс жағында салған 105 суреті бар. Осы жерде Шпрея өзені шекара болып өткен. Галерея Батыс Берлинге баратын шекараны жапқан, «арғы қабырға» деп аталатын жерде орналасқан. Бұл әлемдегі ең ірі және ұзақ сақталған ашық галерея болып саналады. Jürgen Grosse, INDIANO деген атпен танымал, Dimitri Vrubel, Siegfrid Santoni, Bodo Sperling, Kasra Alavi, Kani Alavi, Jim Avignon, Thierry Noir, Ingeborg Blumenthal, Ignasi Blanch i Gisbert, Kim Prisu, Hervé Morlay VR және тағы басқалардың суреттері одан кейін қосылды. Шығыс жақ галереясындағы суреттер өркендеу кезеңін көрсетеді және әлемдегі барлық адамдар үшін жақсы, еркін болашаққа деген үміт пен қуанышты білдіреді. East Side галереясы VBK және BBK екі неміс суретшілер одағының табысты бірігуінен кейін құрылды. Құрылтайшылар – Федералды суретшілер одағының өкілі, BBK мүшесі Бодо Сперлинг, Барбара Греул Ашанта, Йорг Кубицки және Дэвид Монти. 2013 жылдың 1 наурызында 23 метрлік (75 фут) бөлігін алып тастау жоспарланған, оның орнына сәнді пәтерлер салынбақ. Бұл жоспар туралы суреттері жойылатын суретшілердің ешқайсысына хабарланбады. Бұзу жұмыстары 2013 жылдың 1 наурызында басталды. Германияның FOCUS жаңалықтарына сәйкес, билік бұзу жұмысының басталғанынан хабарсыз болған. Наразылық білдіргендердің араласуына байланысты, бұзу жұмысы кемінде 2013 жылдың 18 наурызына дейін кейінге шегерілді.
Hervé Morlay VR and others have followed. The paintings at the East Side Gallery document a time of change and express the euphoria and great hopes for a better, more free future for all people of the world. The East Side Gallery was founded following the successful merger of the two German artists' associations VBK and BBK. The founding members were the speche of the Federal Association of Artists BBK Bodo Sperling, Barbara Greul Aschanta, Jörg Kubitzki and David Monti. A 23 meter (75') section was scheduled to be removed on 1 March 2013 to make way for luxury apartments. None of the artists whose work will be destroyed were informed of these plans. The demolition work actually started on 1 March 2013. According to German news FOCUS, authorities were not aware of the start of the demolition. Due to the involvement of protesters, demolition was postponed until at least 18 March 2013.
Жаңарту
Суреттердің үштен екісі эрозия, граффити және вандализм салдарынан қирап қалған. Олардың үштен бірі 2000 жылы жұмысын бастаған коммерциялық емес ұйым арқылы қалпына келтірілді. Бұл ұйымның мақсаты – барлық суреттерді толыққанды қалпына келтіру және сақтап қалу. 2008 жылы, әсіресе орталық бөліктерді толық қалпына келтіру жоспарланған. Оңалту жұмыстары 2009 жылдың мамыр айында басталды. Қалпына келтіру процесі кескілеспеушіліктерге толы болды. 1990 жылғы сегіз суретші өз суреттерін қайтадан салудан бас тартты, себебі олар жаңарту барысында толығымен жойылған. Авторлық құқықты қорғау мақсатында, олар рұқсатсыз көшірілген суреттері бар басқа суретшілермен бірге "Founder Initiative East Side" атты ұйым құрды. Бодо Сперлинг 2011 жылдың мамыр айында Берлин мемлекеттік сотында сот ісін қозғады, оны Мюнхендік өнер заңгері Ханнес Хартунг қорғады және неміс VG Bild Kunst қолдау көрсетті. Сот, суретті жойылған деп есептеп, содан кейін тиісті суретшілердің рұқсатынсыз қайтадан көшіруге бола ма деген мәселені қарастырады. Сот шешімі Еуропалық өнер заңы үшін маңызды үлгі болады.
Шығыс жағындағы галереяның болашағы
2018 жылдың 1 қарашасынан бастап Берлин мемлекеті "Парк ан дер Шпре" және "Шығыс жағындағы парк" учаскелеріне, сондай-ақ "Шығыс жағындағы галерея" деп аталатын бұрынғы Берлин қабырғасының бөліктеріне қатысты жауапкершілікті Берлин қабырғасы қорына жүктейді. Бұл Берлин мемлекетінің меншігінен Берлин қабырғасы қорына өтумен байланысты. Парламент Мәдениет және Еуропа жөніндегі сенатордың ұсынған жобасын, ол негізгі комитеттен өткеннен кейін мақұлдады. Берлин қабырғасы қорына Шығыс жағындағы галерея ескерткішінің құрылымдық күтімді қамтамасыз ету, оған іргелес жасыл кеңістікті күтіп ұстау және осы тарихи еске алу орнының мағынасын түсіндіру міндеті жүктелді. Алдағы уақытта Шығыс жағындағы галереяға келушілерге толыққанды ақпарат пен тарихи контекст ұсынылуы тиіс. Осы мақсатта қор кең ауқымды басқару бағдарламасын іске қосты. Жаңа түсіндіру ұсыныстарының барлығы осы тарихи орынның ерекше екі жақты сипатын көрсетуге бағытталған: бір жағынан, ол өнер туындысы ретінде және Германияның бөлінуінің бейбіт түрде жеңілуіне байланысты қуаныштың символы болып табылады, екінші жағынан, ол ГДР-дың шекаралық тәртібінің куәсі. Екі оқиға да біртұтас тұжырымдамада баяндалуы керек.
Марапаттар
2010: 1-ші арнайы жүлде – «Бірлікте өмір сүрді» («Идеялар еліндегі 365 ескерткіш» жобасы), Федералды президент Хорст Кёлердің қолдауымен, Федералды үкіметтің демеушілігінде.