Роберт Сильвербергтің «Өзгерістер заманы» (1971) – ғылыми фантастика, «Тумандық» сыйлығының иегері. Жекелік сөздерге тыйым салынған қоғамдағы төңкеріс туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
A Time of Changes - 1971 жылы америкалық жазушы Роберт Сильвербергтің ғылыми фантастикалық романы. Ол сол жылы «Небула» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ 1972 жылы «Хьюго» және «Локус» сыйлықтарына иегер болуға ұсынылды.
the Blitzkrieg album
1971 novel by Robert Silverberg
A Time of Changes is a 1971 science fiction novel by American writer Robert Silverberg. It won the Nebula Award for that year, and was also nominated for the 1972 Hugo and Locus Awards.
Сюжетке кіріспе
Роман бір адамның жеке басы туралы сөздерге тыйым салынған мәдениетте өтеді, ал «мен» сияқты сөздер ұятты немесе қоғамдық қателіктер саналады. Күшті жаңа дәрі кейіпкер Киннелл Даривалға басқалармен телепатиялық байланысқа түсуге мүмкіндік береді, ал осы ортақ сезім оған өзінің қанаушыл мәдениетіне қарсы төңкеріс жасауға күш сыйлайды. Роман Киннеллдің мәдени қылмыстары үшін ұсталып, түрмеге отыруын күтіп отырғанда жазған өмірбаян стилінде баяндалған. «Мен» сөзінің тыйым салынғаны туралы тақырып Айн Рэндтің 1938 жылғы «Гимн» повесімен ұқсас. Дегенмен, Сильверберг өзінің кітабы жарық көргеннен кейін ғана Рэндтің кітабынан хабардар болғанын және оның мұндай қоғамды бейнелеу мақсаты Рэндтің мақсатынан мүлдем басқа болғанын мәлімдеді.
The novel is set in a culture where the first person singular is forbidden, and words such as I or me are treated as obscenities or social errors. A powerful new drug enables protagonist Kinnall Darival to attain telepathic contact with others, and this sharing brings him the courage to lead a revolution against his repressive culture. The novel is presented in the style of an autobiography, written by Kinnall while he awaits impending capture and imprisonment for his cultural crimes. The theme of I being a forbidden word is shared with Ayn Rand's 1938 novella "Anthem". However, Silverberg stated that he did not know of Rand's book until after his own was published, and that his aim in depicting such a society was completely different from hers.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Велада Бортанның өмірі Келісіммен реттеледі, оның ең айқын ерекшелігі – жеке басты жоққа шығару. Өзіңді бірінші жақта атауға тыйым салынған. Өзін ашып көрсетуші – жан дүниесін басқаларға ашатын адам, оның салдарынан ол оқшауланып қалады. Оқиғаның басты кейіпкері – Салла провинциясының князі Кинналл Даривал, ол өмірлік күмәндермен және бауыры Халумға деген тыйым салынған құштарлығымен мазасыз. (Банк бауырлары – осы қоғамның маңызды институты; биологиялық байланысы болмаса да, олардың арасындағы инцест табуы нағыз бауырлар арасындағыдай күшті). Ағасы Стиррон Салланың Бас септархы болғаннан кейін, Кинналл тікелей қақтығыстан қашу үшін көршілес Глин провинциясына жер аударылады. Глинде салқын қабылдағаннан кейін, оның ақшалай жинақтары Салланың Бас қазынашысы тарапынан тартып алынады, ол заңсыз шетелдік деп жарияланады, осылайша ол қаражатызсыз қашқын болып қалады. Ол бір жылға ағаш кесу лагерінде жұмыс істеуге жақсы адам табады, бірақ соңында Салладан келген әйел оны қашқан ханзада деп таниды. Тағы да жолға шығып, Кинналл Клэкке, Глиннің азапты ауылына, шаруалар отбасына паналап келеді. «Нағыз әлемнен» жаңалық күткен Кинналл Биумарға барып, Маннеран провинциясына бет алған сауда кемесіне теңізші болып орналасады. Ол жерде өзінің құл атасы Сегвордқа барып, Маннеранда адал өмір сүруге мүмкіндік беретін жұмыс сұрайды. Маннеранның қуатты бюрократы болғаннан кейін, Кинналл Халумның көрінетін және туысы Лоимельге үйленеді. Алайда, бұл махаббатсыз және бақытсыз қарым-қатынасқа айналады, өйткені Лоимель Халумға ұқсайды, бірақ басқа тұлғаға ие, және ол өзін біреудің орнына пайдалануда екенін сезінеді. Содан кейін Кинналл Швейц деген жергілікті адаммен кездеседі, ол өзінің мәдениетінен алшақтауын ашық талқылай бастайды. Швейц оған Сумара Бортанның оңтүстік аймағында өсетін керемет дәрі туралы айтады. Ақырында екеуі де ауылдық қонақ үйге барып, құпия есірткіні бөліседі, осылайша олардың саналары бір-біріне ашылады және олардың арасында мықты байланыс орнатылады. Кинналл мен Швейц Сумара Бортанға экспедиция ұйымдастырады, онда олар дәріні жергілікті тұрғындармен әлеуметтік сиқырлы рәсімдер түрінде бөліседі. Маннеранға есірткінің көп мөлшерін алып кірген Кинналл жаңа өзін-өзі ашу культының елшісі болып кетеді, көптеген адамдарды онымен телепатиялық есірткіні бөлісуге көндіреді. Олардың арасында оның құлы Ноим де бар. Соңында, сатқындыққа ұшырап, ол Ноимнің Салладағы меншігіне қашып кетеді. Сол жерде оған сүйікті Халум келіп, олар есірткіні бөліседі. Ол осы тәжірибеден қатты мазасыз болады, сондықтан ол оны бөлшек-бөлшекке айырған ашкөз дауыл қалқандарының қорасына кіреді. Бұл есірткінің қауіпті екендігінің және Кинналл оны таратқаны үшін қылмыскер екендігінің дәлелі ретінде қарастырылады. Кинналл соңғы рет Күйген жазықтарға ұшып кетеді, онда оны патшалық күзетшілер ұстайды. Кітап екіұшты аяқталады. Бір мүмкіндік, Кинналл өлім жазасына кесілген немесе өмір бойы түрмеге отырған болса да, ол бастаған қозғалыс немесе культ кең таралды, кітабының өзі Киелі жазбалардың немесе негізгі құжаттың негізінде, және ол ақырында қалыптасқан тәртіпті құлатуға қол жеткізді. Екінші мүмкіндік – бұл Кинналл есірткінің әсерінен көрген галлюцинация ғана, және ол бастаған нәрсе онымен аяқталды. Бұл екі мүмкіндік те ашық қалды, бұл Сильвербергтің қасақана ниеті болған.
Life in Velada Borthan is ruled by the Covenant, of which the most conspicuous trait is the denial of the self. Referring to oneself in the first person is forbidden. A selfbarer is someone who exposes his soul to others and as a result is ostracized. The protagonist of the story is Kinnall Darival, a prince of the province of Salla, tormented by existential doubts and by his forbidden passion for his bondsister, Halum. (Bond siblings are an important institution of this society; though not biologically related, the incest taboo among them is as strong as among actual siblings). After his brother Stirron becomes Prime Septarch of Salla, Kinnall exiles himself to the neighboring province of Glin to avoid a direct clash with him. Following a more than cold reception in Glin, his monetary savings are sequestered by the Grand Treasurer of Salla, and he is declared an illegal alien, leaving him as a penniless fugitive. He finds a nice man who employs him for a year in a logging camp, but he is eventually recognized as the fugitive prince by a woman from Salla. On the road again, Kinnall takes shelter in Klaek, a miserable village in Glin, with a family of peasants. Longing for news from the "real world", Kinnall goes to Biumar and is engaged as a seaman on a merchant boat headed to the province of Manneran. Once there, he turns to his bondfather, Segvord, for a job which allows him an honest living in Manneran. While becoming a powerful bureaucrat in Manneran, Kinnall marries Halum's look alike and cousin Loimel however, it turns out to be a loveless and unhappy relationship, as Loimel looks like Halum but has a different personality, and she could sense she is being used as a surrogate for somebody else. Kinnall then meets the Earthman Schweiz with whom he begins to freely discuss his alienation from his own culture. Schweiz tells him about the wonderful drug available in the wild southern country of Sumara Borthan. Finally, both go to a country lodge and share the secret drug, causing their minds to become open to one another and creating a strong connection between them. Kinnall and Schweiz organize a small expedition to Sumara Borthan where they share the drug with the natives in a kind of social magic ritual. Smuggling a large amount of the drug into Manneran, Kinnall starts to be the apostle of a new selfbaring cult, convincing many people to share the telepathic drug with him. Among them is his bondbrother Noim. Finally, betrayed and revealed, he seeks escape to Noim's estate in Salla. There he is visited by his beloved Halum, and they share the drug. She is so disturbed by the experience that she enters the pen of the voracious stormshields, who shred her to pieces. This is taken as evidence of drug being dangerous, and of Kinnall being a criminal for spreading it. Kinnall takes his last flight to the Burnt Lowlands where he ultimately is captured by the royal guards. The book ends ambiguously. One possibility is that though Kinnal himself was executed or imprisoned for life, what he started developed into a widespread movement or cult, of which the book itself is in effect the Scriptures or basic document, and which eventually succeeded in overthrowing the established order. The other possibility is that all this was nothing more than a hallucination which Kinnal experienced under the influence of his drug, and that what he started ended with him. Both possibilities are left open—which evidently was Silverberg's deliberate intention.
Кейіпкерлер
Кинналл Даривал – Салланың ханзадасы, Септархтың екінші ұлы. Ұзын бойлы, денелі және спортқа жарамды. Стиррон – Кинналлдың ағасы. Ағасы сияқты денелі. Кейін Салла провинциясының септархы болады. Септарх – Стиррон мен Кинналлдың әкесі. Жұқа денелі, бойы орташа адам. Ірі жыртқыш құс – қанқанаты (хорнфаул) – оны өлтірді, соның салдарынан Стиррон жаңа септарх болды. Ноим Кондорит – Кинналлдың серігі. Салланың солтүстік шекарасынан Луинн Кондориттің ұлы. Халум Хелалам – Кинналлдың серігі және оның тыйым салынған сүйіктісі. Маннераннан келген Сегворд Хелаламның қызы. Швейцариялық – жер шарының адамы. Кинналлмен жақын қарым-қатынас орнатқан саудагер.
Kinnall Darival A prince of Salla, second son of the septarch. Tall and muscularly sportive. Stirron Older brother of Kinnall. A hulk like his brother. Eventually becomes septarch of the province of Salla. The septarch Father of Stirron and Kinnall. A man of slender body and modest height. Killed by a hornfowl a large bird of prey which caused Stirron to become the new septarch. Noim Condorit Kinnall's bondbrother. Son of Luinn Condorit from the northern frontier of Salla. Halum Helalam Kinnall's bondsister and his forbidden love interest. Daughter of Segvord Helalam from Manneran. Schweiz An earthman. A merchant who develops a strong relationship with Kinnall.
Тұжырымдамалар
Байланыс – Әдетте бала кезінен бастап отбасылармен ұйымдастырылатын, адамдар арасындағы жеке одақ. Мұндай туыстық байланыстардың мақсаты – өте жақын дос болу. Құрғатушылар – Хикая бойында Киналл, католик дінбасыларына бару сияқты, құрғатушыларға жүгінеді, олардан көмек іздейді. Құрғатушылардың осы құпияларды сақтауы тиіс; алайда, кем дегенде біреуі алған ақпаратты саяси кек алу үшін пайдаланады.
Bonding A personal alliance between individuals arranged by the families since early childhood. These bond kin are intended to become very close friends. Drainers Throughout the story, Kinnall seeks relief in the drainers much like Catholic confessors. The drainers are supposed to keep these revelations secret; however, at least one eventually uses the information he learns for political revenge.
Орны
Бортан планетасы – алтын-жасыл күннің айналасында айналып жүрген Жер колониясы. Бес материк бар: Велада Бортан, Сумара Бортан, Умбис, Дабис және Тибис. Қуырылған Төңіректер – Велада Бортанның ортасындағы шөлейтті аймақ, шығысында Хуиштор таулары мен батысында Треиштор тауларымен шектеледі. Велада Бортан – «Солтүстік Әлем». Ең маңызды материк және алғашқы әлемдік адамзат цивилизациясының отаны. Қуырылған Төңіректер арқылы шығыс және батыс бөліктерге бөлінген. Батыс бөлігі атаусыз тоғыз провинцияға бөлінген. Шығыс бөлігінде төрт провинция бар: Салла, Глин, Маннеран және Крелл. Сумара Бортан – «Оңтүстік Әлем». Планетаның алғашқы қоныстану кезеңінде Келісімге бағынбағандар осы оңтүстік материкке жер аударылды, ол көбінесе тропикалық ормандармен жабылған. Олардың қоғамы белгілі бір деңгейде примитивтік күйге деградирациялады, негізінен өзін-өзі ашу есірткісінің ритуалдық қолданысына негізделген. Аты нақты айтылмаса да, бұл атау Суматрадан шыққан болуы мүмкін. Салла – Велада Бортан провинциясы. Астанасы, Салла қаласы, Кинналл мен Стирронның мекені. Глин – Глин провинциясының астанасы. Шалақы, бақытсыз, күңгірт. Глин халқы қара киім, қара қабақ, қара жанды, жабық және қысқа жүректі деп сипатталады. Биумар – Глиннің негізгі теңіз порты және халық саны бойынша екінші қала. Шамадан тыс үлкен қаланың майлы, сұр кеңістігі, сұр және қауіпті мұхитқа сүйеніп тұр. Маннеран провинциясы – құдайлардың сүйікті провинциясы. Ауасы қоңыл, тәтті, жыл бойы гүлдердің хош иісімен толы. Маннеран – Маннеран провинциясының гүлденген, ыстық және әдемі астанасы. Бұл орын Велада Бортанның ең жақсы табиғи порты болып табылады. Маннеран әйгілі Тас шіркеуімен және қуатты сауда орталығы ретінде танымал.
Planet Borthan An Earth colony orbiting around a golden green sun. There are five continents: Velada Borthan, Sumara Borthan, Umbis, Dabis and Tibis. Burnt Lowlands Arid place in the middle of Velada Borthan, flanked by two immense mountain ranges: the Huishtors in the east and the Threishtors in the west. Velada Borthan "The Northern World". Most important continent and home of the first world human civilization. Divided into eastern and western portions by the Burnt Lowlands. Western portion is divided into nine unnamed provinces. The eastern portion has four provinces: Salla, Glin, Manneran and Krell. Sumara Borthan "The Southern World". In the early days of the planet's settlement, those who defied the Covenant were exiled to this southern continent, covered largely by a tropical jungle. Their society has devolved to a more or less primitive state, based around the ritual use of the selfbaring drug. Though not explicitly stated, the name may in some ways be derived from Sumatra. Salla A province of Velada Borthan. The capital, Salla City, is the home of Kinnall and Stirron. Glain Capital of the Glin province. Ugly, miserable, dismal. The folk of Glain are described as having dark clothes, dark frowns, dark souls, closed and shrunken hearts. Biumar Glin's main seaport and second most populous city. A greasy gray sprawl of an oversized town, backed up against a gray and menacing ocean. Manneran Province Province favored by the gods. The air is mild and sweet, filled all the year through with the fragrance of flowers. Manneran Prosperous, hot and beautiful capital city of Manneran Province. Its site is the finest natural harbor in all Velada Borthan. Manneran has established itself as the holy of the holies with the famous Stone Chapel, and a powerful center of commerce.