Кіріспе

Компьютерлік ғылымда, "демейкі" (default) дегені – қолданушы өзгерте алатын параметрдің, бағдарламалық жасақтамаға, компьютерлік бағдарламаға немесе құрылғыға алдын ала берілген мәні. Мұндай параметрлер, әсіресе электрондық құрылғылар үшін, "алдын ала орнатылған" немесе "зауыттық параметрлер" деп те аталады. Демейкі мәндер – құрылғының немесе модельдің барлық нұсқалары үшін бірдей стандартты мәндер болып табылады және құрылғыны пайдалану алдында күрделі конфигурациялау қажет болмай, мүмкіндігінше қолжетімді ету үшін жасалған. Пайдаланушы тек қана осы демейкі параметрлерді жеке қалауынша өзгерте алады. Көптеген құрылғыларда пайдаланушы осы демейкі параметрлерді бір немесе барлық параметрлер бойынша қалпына келтіре алады. Мұндай таңдау сол параметрді немесе мәнді таңдау ықтималдығын арттырады, бұл "демейкі эффект" деп аталады.

Қолданбалық бағдарламалық жасақтама параметрлері

Әдеттік параметрлерді қолданудың бір мысалы – қолданбалы бағдарламалық қамтамасы үшін бастапқы орнатулар. Мысалы, пайдаланушы қолданбаны алғаш рет іске қосқанда, жүйе пайдаланушының жеткізу мекенжайы АҚШ-та екенін ұсына алады. Егер сол қолданбаны АҚШ-та басқа елдерге қарағанда көбірек пайдаланушы қолданса, мұндай әдепкі параметр дұрыс болар еді. Егер пайдаланушы басқа елді таңдаса, ол әдепкі параметрді өзгертіп, алдағы уақытта сол компьютерде немесе сол пайдаланушы қолданбаны қолданғанда жаңа әдепкі параметр ретінде сақталады. Келесі іске қосылу үшін әдепкі параметрді өзгерту үшін пайдаланушы туралы ақпаратты қандай да бір орында сақтау қажет, мысалы, интернет қолданбасы үшін пайдаланушының компьютеріндегі cookie файлдарында. Microsoft Windows жүйесінде әдепкі файл байланыстары файл түрлерін қолданбалармен байланыстырады.

Теледидар немесе компьютер мониторы

Теледидар немесе компьютер мониторы көбінесе "зауыттық параметрлерді қалпына келтіру" батырмасымен бірге келеді. Бұл жарықтық, контраст, түс сияқты параметрлерді өндіруші ұсынған бастапқы күйіне қайтаруға мүмкіндік береді. Егер параметрлер дұрыс реттелмеген жағдайда (мысалы, кішкентай бала басқару тақтасын қолданғанда) осы батырманы пайдалануға болады. Зауыттық параметрлерден кейін де "нақты реттеу" қажет болуы мүмкін, бірақ олар кездейсоқ параметрлерге қарағанда қажетті жағдайға жақын болады.

Компьютерлік тілдерде

C отбасындағы көптеген тілдер (бірақ C-нің өзі емес, C11 нұсқасынан бастап) функцияға әдепкі параметрлер немесе әдепкі аргументтер беруге мүмкіндік береді, егер функция шақырылғанда параметрлердің бірі көрсетілмесе, олар қолданылады. C және оның синтаксисіне негізделген бағдарламалау тілдеріндегі `switch` операторы (бірнеше мүмкіндіктер арасында таңдау жасайды) егер басқа ешқандай жағдай сәйкес келмесе, үшін `default` кілт сөзін пайдаланып жағдайды анықтауға болады. Fortran тілінде декларациядағы `INIT` параметрі сол айнымалының бастапқы әдепкі мәнін белгілейді. Rust тілінде `Default` белгісін іске асыратын типтер әдепкі мән шығара алады. Мысалы, Rust тіліндегі қарапайым бүтін сандар `Default` белгісін 0 қайтару арқылы іске асырады.

Операциялық жүйелерде

Командалық желі интерфейсін қолданатын операциялық жүйелерде пайдаланушы қысқа командаларды, көбінесе түрлі параметрлер мен опциялармен бірге теріп жазады.