Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Абруд (Abruttus; Abrudbánya; Großschlatten) – Румынияның Трансильвания аймағындағы Алба округінің солтүстік-батыс бөлігінде, Абруд өзенінің жағасында орналасқан қала. Ол үш ауылды әкімшілік етеді: Абруд Сат (Абрудфалва), Гура Корней (Сзарваспатакторка) және Сохару (Сухар).
Abrud (Abruttus; Abrudbánya; Großschlatten) is a town in the north western part of Alba County, Transylvania, Romania, located on the river Abrud. It administers three villages: Abrud Sat (Abrudfalva), Gura Cornei (Szarvaspataktorka) and Soharu (Szuhár).
Халық саны
2021 жылғы халық санағы бойынша Абрудта 4360 адам тұрды. 2011 жылғы халық санағы мәліметтеріне сәйкес, қалада барлығы 4944 адам болған, олардың 96,66% румындар, 0,86% венгрлер және 0,53% ромалар еді.
At the 2021 census, Abrud had a population of 4,360. According to the census from 2011, the town had a total population of 4,944; of those, 96.66% were ethnic Romanians, 0.86% ethnic Hungarians, and 0.53% ethnic Romani.
Атауы
Атауы ежелгі Абруд өзенінің атынан келген. Бірінші рет 1271 жылы terra Obruth түрінде тіркелгенімен, қаланың аты алтынды білдіретін гипотетикалық дак сөзінен – "обруд" сөзінен туындаған болуы мүмкін. Венгр тіліндегі атауы – Abrudbánya ("bánya" венгр тілінде кен жатқан жер, шахта деген мағынаны білдіреді). Венгр тіл білімі мамандарының пікірінше, қаланың қазіргі аты 14 ғасырда ортағасырлық венгр тілінде болған дауысты дыбыстардың өзгеру сипаттамасын көрсетеді. Румын тіліндегі Abrud атауы венгр тілінен алынған, ал Obruth-тың Abrud-қа айналуы Szamos және Maros өзендеріндегідей, венгр тіліндегі дауысты дыбыстардың ауысуын көрсетеді. Егер ежелгі түрі тікелей румын тілінде сақталған болса, онда румын тілінің ережелеріне сәйкес ол Ауруд болар еді. Румын тіл білімі маманы Николае Драганудың сөзіне қарағанда, венгр тіліндегі атаудың алғашқы түрі Обрут және Обрудбания болған, бұл фракия тілінен грек тіліне аударылған нұсқасы. Ол румын тіліндегі (а) формасы романдық дактардан, ал венгр тіліндегі (о) формасы славян тілі арқылы дак римдіктерінен шыққан деседі.
The name came from the ancient name of the Abrud river. Although first recorded only in 1271 in the form terra Obruth, the name of the town might have derived from a hypothetical Dacian word for gold: "obrud". The Hungarian name is Abrudbánya ("bánya" means mine in Hungarian). According to Hungarian linguists, the town's modern name reflects a characteristic vowel shift in the medieval Hungarian language which occurred in the 14th century. The Romanian name Abrud was borrowed from the Hungarian form, the transformation of Obruth to Abrud reflects the typically Hungarian vowel shift (from o to a) as in the case of the Szamos and Maros rivers. If the ancient form had survived directly in the Romanian language, then according to the Romanian linguistic rules it would have produced Aurud. According to Romanian linguist Nicolae Drăganu, the earlier form of the Hungarian name was Obruth and Obrudbania which was a Greek variant of a Thracian word. He states that the Romanian form (a) came from the romanized Dacians, while the Hungarian form (o) came from the Daco Romans through Slavic mediation.
Ежелгі дәуір
Римдіктер мұнда біздің заманымыздың 2-ші ғасырында шағын бекініс салған. Ол жақын жердегі алтын кендерін қорғау жүйесінің бір бөлігі болды, "Албурнус Майор" (қазіргі Рошиа Монтана), бірақ 3-ші ғасырда одан бас тартылды. Қарсыласу күшейіп, шешілмеді, Абруд мажар әскерлері тарапынан бірнеше рет басылып алынып, қайта жоғалтылды, 18 мамыр күні олар Арадқа қайтарылды.
The Romans erected a small fortification here in the 2nd century AD. It was part of the defence system of the gold mines nearby, in "Alburnus Maior" (nowadays, Roșia Montană), but it was abandoned in the 3rd century. The escalated conflict could not be settled, Abrud was conquered and lost several times by the Hungarian troops, until May 18 when they retreated to Arad.
Климат
Абрудтың ылғалды континенттік климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb).
Abrud has a humid continental climate (Cfb in the Köppen climate classification).