Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезиядағы этникалық топ. Сасак халқы негізінен Индонезияның Ломбок аралында тұрады, олардың саны шамамен 3,6 миллион адамды құрайды (Ломбок халқының 85%). Олар тіл және тегі бойынша балиліктермен байланысты, бірақ сасактар көбінесе мұсылман, ал балиліктер көбінесе индуист. Исламнан бұрынғы нанымдарды сақтайтын сасактар "Сасак Бода" деп аталады, бұл сасак халқының бастапқы діні – Бодха екенін көрсетеді.
Ethnic group in Indonesia
The Sasak people live mainly on the island of Lombok, Indonesia, numbering around 3.6 million (85% of Lombok's population). They are related to the Balinese in language and in ancestry, although the Sasak are predominantly Muslim while the Balinese are predominantly Hindu. Sasak people who practice pre Islamic beliefs are also known as Sasak Boda in reference to the name of the Sasak people's original religion, Bodha.
Этимология
Сасак атауының шығу тегі "қайық" дегенді білдіретін "сак сак" сөзінен туындаған болуы мүмкін. Нагаракретагамада Сасак сөзі Ломбок аралымен бірге, атап айтқанда Ломбок Сасак Мирах Ади ретінде айтылады. Жергілікті дәстүр бойынша, Сасак сөзі "бір" дегенді білдіретін "са' сақ" сөзінен шыққан деп саналады. Ал Ломбок сөзі "түз" мағынасын беретін Ломбоқ сөзінен келген. Осылайша, "Са' сақ Ломбок" сөздерін біріктіргенде, "түз нәрсе" деген мағына туады. Басқа аудармаларда "түз жол" деп те түсіндіріледі. Ломбок Сасак Мирах Ади – Маджапахит патшалығының күші мен билігін жазған Мпу Прапанканың Нагаракретагама (Десаварнана) әдебиетінен алынған. Кави тілінде Ломбок сөзі "түз" немесе "шынайы", Мирах – "асыл тас", Сасак – "мәлімдеме", ал Ади – "жақсы" немесе "ең жақсы" дегенді білдіреді. Демек, Ломбок Сасак Мирах Ади "шынайылық – жақсылықты жариялайтын асыл тас" дегенді білдіреді.
There is a possibility that the origin of the name Sasak came from the word sak sak, which means "boat". In the Nagarakretagama, the word Sasak is mentioned together as one with Lombok Island, namely Lombok Sasak Mirah Adhi. According to local tradition, it is believed that the word Sasak came from sa' saq which means "the one". Followed by the word Lombok which originates from the word Lomboq, meaning "straight". Hence by combining the words together Sa' saq Lombok, it means "something that's straight". Other translations also includes "a straight road". Lombok Sasak Mirah Adhi is taken from the Nagarakretagama (Desawarnana) literature, a scripture written by Mpu Prapanca that records the power and rule of the Majapahit kingdom. The word Lombok in Kawi means "straight" or "honest", Mirah means "gem", Sasak means "statement", and Adhi means "something that's good" or "utmost". Therefore Lombok Sasak Mirah Adhi means "honesty is the gem that states out goodness".
Тарих
Сасактар тарихы туралы көп нәрсе белгісіз, тек Ломбок Маджапахит премьер-министрі Патих Гаджа Маданың тікелей басқаруына өткені мәлім. Ислам діні бұл аймаққа шамамен 15 ғасырда келді. Сасактар 16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың басында Раден Пакудың (Сунан Гири) ұлы Раден Прапеннің (Сунан Прапен) немесе Сунан Гиридің өзінің, сондай-ақ мұсылман Макассарлықтардың ықпалымен ислам дінін қабылдады. Олар исламның негізгі ұстанымдарын индуизм және буддизм нанымдарымен үйлестіріп, Вэту Телу дінін құрды. Ломбок 16 ғасырдың басында Гелгел Бали патшалығы тарапынан басып алынды, осының нәтижесінде көптеген балиліктер Ломбокқа қоныстанды. Бүгінде Ломбоктағы балиліктердің саны шамамен 300 000-ға жетеді, бұл Ломбок халқының 10-15% құрайды. Балиліктер Ломбоктың Вэту Телу дініне де зор әсер етті.
Little is known about Sasak history except that Lombok was placed under direct rule of the Majapahit prime Minister, patih Gajah Mada. Islam arrived into the area around the 15th century. The Sasaks converted to Islam between the late 16th century to early 17th century under the influence of Pangeran Prapen (Sunan Prapen), the son of Raden Paku (Sunan Giri) or Sunan Giri himself and the Muslim Makassarese, frequently mixing basic Islamic beliefs with Hindu Buddhist beliefs, thus creating the Wetu Telu religion. Lombok was conquered by the Gelgel Balinese kingdom in the early 16th century, thus bringing a large population of Balinese to Lombok. The Balinese population of Lombok today is about 300,000, 10–15% of Lombok's population. The Balinese have also strongly influenced the Wetu Telu religion of Lombok.
Дін
Қазіргі сасактардың көпшілігі исламның Лима Вақтау нұсқасын ұстанады. Лима Вақтау немесе Бес уақыт – мұсылмандардың күніне орындауы тиіс бес уақыт намазды білдіреді. Лима Вақтау термині оларды күніне үш рет ғана дұға ететін Вэту Телу немесе Үш белгілі сасактардан ажырату үшін қолданылады. Әдеттегі ислам ғалымдары жамағаттарына күніне бес рет намаз оқуды ұсынады.
Most of the Sasaks today are adherents of the Lima Waktu version of Islam. Lima Waktu or Five Times signifies the five daily prayers which Muslims are required to do. The term Lima Waktu is used to distinguish them from the Sasaks who are practitioners of Wetu Telu or Three Symbols who only pray three times a day. Orthodox Islamic teachers generally instruct adherents to pray five times a day.