Кіріспе
RMS Laconia – 1911–1917 жылдардағы Laconia кемесінің ізбасары ретінде Swan, Hunter & Wigham Richardson компаниясы салып шыққан Cunard мұхит кемесі. Жаңа кеме 1921 жылдың 9 сәуірінде суға түсіріліп, 1922 жылдың 25 мамырында Саутгемптоннан Нью-Йоркке алғашқы сапарын жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қарулы сауда кемесіне, кейіннен әскер тасымалдау кемесіне айналдырылды. 1942 жылдың 12 қыркүйегінде Оңтүстік Атлант мұхитында торпедалармен батырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде батып кеткен алдыңғы Laconia кемесі сияқты, осы Laconia да неміс суасты қайығымен жойылды. Зардап көргендер санының бағалауынша, Laconia батқанда 1658-ден астам адам қаза тапқан. Содан кейін U- қайық командирі Вернер Хартенштейн Laconia кемесінің жолаушыларын және экипажын құтқару үшін үлкен күш жұмсады, бұл басқа неміс U- қайықтарының да қатысуымен Laconia оқиғасы деп белгілі болды.
RMS Laconia was a Cunard ocean liner, built by Swan, Hunter & Wigham Richardson as a successor of the 1911–1917 Laconia. The new ship was launched on 9 April 1921, and made her maiden voyage on 25 May 1922 from Southampton to New York City. At the outbreak of the Second World War she was converted into an armed merchant cruiser, and later a troopship. She was sunk in the South Atlantic Ocean on 12 September 1942 by torpedoes. Like her predecessor, sunk during the First World War, this Laconia was also destroyed by a German submarine. Some estimates of the death toll have suggested that over 1,658 people were killed when the Laconia sank. The U boat commander Werner Hartenstein then staged a dramatic effort to rescue the passengers and the crew of Laconia, which involved additional German U boats and became known as the Laconia incident.
Сипаттама
Лаконияның ұзындығы 183,28 м, ені 22,46 м болды. Оның тереңдігі 12,37 м, сусымасы 32 фут (10 м) құрады. Ол 2,561 а.к. (ат күші) қуаты бар алты бу турбинасымен қозғалды, олар қос редукциялы беріліс арқылы екі бұрандалы пропеллерді айналдырды. Турбиналарды Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Уолсенд Слипвей және Инженерлік Компаниясы жасаған. Жолаушыларға арналған жайларымен қатар, Лакония кемесінде тоңазытқышпен жабдықталған жүк орны да болды.
Ерте мансап
Лаконияны Swan, Hunter & Wigham Richardson Ltd, Wallsend, Northumberland компаниясы салып шығарған. Оның тіркеу порты Ливерпуль қаласы еді. Оның Ұлыбританиядағы ресми нөмірі 145925 болды, ал 1933 жылға дейін оның кодты әріптері KLWT болып тіркелген.
Әдеттегі бағыт
Лакония негізінен Cunard компаниясының Ливерпуль-Бостон-Нью-Йорк трансатлантикалық бағытында көктемнің соңынан қысқы маусымның басына дейін қатынайтын, ал қаңтардан сәуірге дейін жылы аймақтарға ұзақ круиздік сапарлар жасады.
Тездетулер
1925 жылы 8 қыркүйекте Лакония АҚШ-тың Массачусетс штатының Нантакет қаласының шығысында Атлант мұхитында британдық шхуна Люсия П. Доумен соқтығысты. Лакония шхунаны американдық "Резолют" буксиріне тапсырғанға дейін сүйреп әкетті. 1930 жылы оның шақыру белгісі GJCD болды, ал 1934 жылы бұл оның кодты әріптерін алмастырды. 1934 жылы 24 қыркүйекте Бостоннан Нью-Йоркке қалың тұман ішінде келе жатқанда, Лакония АҚШ жағалауында соқтығысқа ұшырады. Ол АҚШ жүк кемесінің сол жағына шағылысты. Екі кеме де ауыр зақымдар алды, бірақ өз күшімен жүзуді жалғастыра алды. Лакония жөндеу үшін Нью-Йоркке оралды және 1935 жылы круиздік сапарларын қайта бастады.
Әскери қызметке шақыру
1939 жылғы 4 қыркүйекте Әскери-теңіз министрлігі "Лаконияны" реквизициялап, оны қарулы сауда кемесіне айналдырды. 1940 жылдың қаңтарына дейін ол сегіз алты дюймдік және екі үш дюймдік жоғары бұрышты зеңбірекпен жабдықталды. Уайт аралынан сынақтан өткен соң, ол алтын қоймасын мілдіріп, 23 қаңтарда Портленд, Мэн және Галифакс, Новая Шотландияға аттанды. Келесі бірнеше ай бойы ол Бермудаға және Атлантика орталығындағы басқа конвойлармен қосылатын нүктелерге конвойларды сүйемелдеді. 9 маусымда ол Галифакстағы Бедфорд шығанағында жерге отырды, олқылықтаған қатты зақымдар алды, және жөндеу жұмыстары шілде айының соңына дейін аяқталмады. Қазан айында жолаушылар салоны демонтаждалды және кейбір бөліктеріне мұнай барабандары толтырылды, осылайша торпедаланған жағдайда ұзақ уақыт су бетінде қалу үшін қосымша жүзу күші берілді. 1941 жылғы маусым-тамыз айларында "Лакония" Сент-Джон, Нью-Брансуикке оралды және қайта жабдықталды, содан кейін соғыстың қалған бөлігінде әскер тасымалы ретінде пайдалану үшін Ливерпульге қайтты. 1941 жылғы 12 қыркүйекте ол Бидстон докқа, Биркенхедке келді және Камелл Лэрд компаниясымен қайтадан иеленді. 1942 жылдың басында жұмыс аяқталды, және келесі алты ай бойы ол Таяу Шығысқа әскер тасымалдау сапарларын жасады. Мұндай сапарлардың бірінде кеме негізінен итальяндық әскери тұтқындарды тасымалдау үшін пайдаланылды. Ол Кейптаунға жетіп, содан кейін зигзаг жолмен және түнгі уақытта қашу маневрлерін орындап, Фритаунға бағыт алды.
Соңғы сапар
1942 жылдың 12 қыркүйегінде сағат 20:10-да Ассенсион аралынан солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай 130 миль (209 км) жерде «Лакония» кемесі U 156 су асты қайығы атқан торпедадан зардап шекті. Кеме бірден оң жаққа қарай еңкейіп, мұртымен тереңге батты. Капитан Рудольф Шарп, бұрын басқа Cunard лайнерін басқарған және жаудың шабуылынан батып кеткен кезде жағдайды басқарып көрген, екінші торпеда №2 жүктік бөлімге тигенде жағдайды бақылауға тырысты. Шабуыл кезінде «Лакония» кемесінде 268 британдық (оның ішінде көптеген әйелдер мен медбикелер), 160 поляк сарбазы (қорғаушылар), 80-нен астам азаматтық адам және шамамен 1800 итальяндық тұтқын болды. Капитан Шарп кемені тастап кетуге бұйрық берді және әйелдерді, балаларды және жараланғандарды алдымен құтқару шалкектеріне отырғызуды тапсырды. Осы кезде кеменің мұрты су астында қалды. 32 құтқару шалкегінің бір бөлігі жарылыстардан қирады. Италиялықтардың сөзінше, көптеген тұтқындар жүктік бөлімдерде қалып қойды, ал құтылып, құтқару шалкектеріне және салдарға отыруға тырысқандардың кейбіреулерін поляк сарбаздары атып өлтірді немесе штыкпен жаралады. Британдық және поляк әскерлері мен экипаждың көпшілігі аман қалғанмен, кемеде болған 1809 итальяндықтың тек 415-і ғана құтқарылды. Сағат 9:11-де «Лакония» кемесі мұртымен суға батып, корпусы тік көтерілді, Шарп пен көптеген итальяндық тұтқындар әлі де бортында болды. Кемеден құтылғандардың жағдайы да жақсырақ болған жоқ; аймақта акулалар көп болды және құтқару шалкектері Атлант мұхитының ортасында, құтқаруға үмітсіз қалқып жүрді. U 156 су асты қайығының командирі капитан-лейтенант Вернер Хартенштейн кемеде азаматтық адамдар мен тұтқындар бар екенін білген соң, аман қалғандарды құтқару үшін суға көтеріліп, Германиядағы U-boat бас штабынан көмек сұрады. Бірнеше U- қайықтары жіберілді; барлығы Қызыл Крест туын көтеріп, құтқару операциясы жүріп жатқанын радио арқылы хабарлады. Келесі күні таңертең АҚШ Әскери-әуе күштерінің B-24 Liberator ұшағы құтқару жұмыстарын байқады. Хартенштейн пилоттан көмек сұрады, ол Ассенсион аралындағы американдық базаға жағдай туралы хабарлады. Кейін ол немістердің радиохабарламасынан хабарсыз болғанын мәлімдеді, ал ондағы аға офицер Роберт Ричардсон III немқұрайлы түрде U- қайықтарына шабуыл жасауға бұйрық берді. «Озатқыш» экипажы Қызыл Крест туын анық көргеніне қарамастан, шабуылды жалғастырды. Аман қалғандар су асты қайықтарының палубаларына және сүйретілетін құтқару шалкектеріне жиналды, ал B-24 U 156 кемесіне бірнеше рет қауіпті шабуылдар жасады. Неміс әскерилері көптеген аман қалғандарды тастап, су асты қайықтарын суға батыруға бұйрық берді. Оқиғадан кейін адмирал Карл Дёниц «Лакония» бұйрығын шығарды, осыдан кейін командирлеріне шабуылдан кейін аман қалғандарды құтқаруға тыйым салды. Виши Франциясының кемелері құтқару шалкектерінен 1083 адамды құтқарып, төрт су асты қайықпен жиналғандарды алып кетті, барлығы шамамен 1500 адам кеме батқаннан аман қалды. Басқа дереккөздерде 1083 адам ғана аман қалғаны және 1658 адам қаза тапқаны (98 экипаж мүшесі, 133 жолаушы, 33 поляк күзетшісі және 1394 итальяндық тұтқын) айтылады, бірақ кейбір бағалаулар бойынша қаза болғандардың саны 1757-ге дейін жеткен. «Лаконияда» «Титаникке» қарағанда көбірек адам қаза тапты.
Медиа
2011 жылдың 6 және 7 қаңтарында Ұлыбританиядағы BBC2 телеарнасы «Лаконияның батуы» атты екі бөлімді көркем фильмін көрсетті. RMS Laconia кемесінің суға бату оқиғасы Animal Planet телешоуының «Теңіз түбінен келген қатілдер» атты эпизодында, кеме батқаннан кейін аман қалғандарға акула шабуылдарын зерттеу арқылы жарық көрді.