Кіріспе

Жапондық эротика өнері

Шунга (春画) – әдетте укиё-э форматында, көбінесе ксилография (ағаштан жасалған баспа) түрінде орындалатын жапондық эротика өнері. Сирек болса да, укиё-э-ден бұрынғы эротикалық суреттелген қол шолулар сақталған. Жапон сөзі «шунга» сөзбе-сөз аударғанда «көктем суреті» дегенді білдіреді; «көктем» – жыныстық қатынас туралы жиі қолданылатын эвфемизм. Бұл өнер алғашқыда сарайдағылардың арасында таралған. Наративті қол шолулар арқылы императорлық сарайдағы немесе монастырлардағы жыныстық дау-дамаздар бейнеленген, ал кейіпкерлер көбінесе сарай қызметкерлері мен монахтармен шектелген. Шунга өндірісін тоқтатуға 1790 жылдары император Кокакутың Кансей реформалары кезінде тағы да әрекеттер жасалды. 1859 жылы Йокогамаға келген америкалық кәсіпкер Фрэнсис Холлдың күнделігінде шунга «жапон өнерінің ең жақсы үлгісімен орындалған жаман суреттер» деп сипатталған. Мейдзи дәуірінің (1868–1912 жж.) басында батыс мәдениеті мен технологияларының, әсіресе фотокөшіру техникасының енгізілуі шунга үшін ауыр салдарға әкелді. Біраз уақыт бойы ксилография қолданыла берді, бірақ кейіпкерлер батыс киімдері мен шаш үлгілерімен суреттерге түсе бастады. Соңында шунга эротикалық фотографиямен бәсекелесе алмады, бұл оның құлдырауына себеп болды. Шунга өнері жапондық видео ойындардағы Шова (1926–1989) және Хейсей (1989–2019) өнеріне, сондай-ақ Батыс әлемінде хентай деп танылатын, ал Жапонияда ресми түрде «дзү хати кин» (жасы жеткендерге ғана, сөзбе-сөз «18 жасқа дейін шектеу») деп аталатын аниме мен мангаға шабыт берді. Шунга сияқты, хентай да бейнелерінде жыныстық мазмұнды ашық көрсетеді.

Қолданылуы

Шунганы әртүрлі әлеуметтік топтардың ерлер мен әйелдерінің барлығы дерлік ұнатып қабылдаған болуы мүмкін. Шунгаға байланысты ырымдар мен дәстүрлер осыны көрсетеді; самурай шунганы өлімнен сақтану үшін тасығандай, саудагерлердің қоймалары мен үйлерінде өрттен қорғау үшін де пайдаланған. Осыдан самурайлардың, хониндердің және үй шаруасындағы әйелдердің барлығының шунгаға ие болғанын болжауға болады. Бұл үш топтың барлығы да қарама-қарсы жыныстың өкілдерінен ұзақ ажырап отырды: самурайлар айлар бойы казармаларда тұрды, ал санкин-котай жүйесі мен саудагерлердің тауар алу-сату үшін саяхаттауы себепті жұбайлар да бір-бірінен ажырап қалатын. Сондықтан, шунганы иеленуі ырым-сенімге емес, құштарлыққа байланысты болды деуге болады.

Кейіпкерлер

Шунганың басым көпшілігі қарапайым халықтың – чониндердің, қала тұрғындарының, әйелдердің, саудагерлердің, шеберлердің және шаруалардың жыныстық қатынастарын көрсетеді. Кейде голландиялық немесе португалдық шетелдіктер де кездеседі. Ерлер оларды кәсібіне байланысты жоғары эротикалық деп есептесе, бірқатар себептермен қол жеткізе алмайтын деп санады, себебі тек ең бай және мәдениетті адамдар ғана олармен қарым-қатынасқа түсу мүмкіндігіне ие болды. Әйелдер оларды алыс, сұлу бейнелер ретінде көріп, бүкіл Жапонияның сәні куртизандардың киімдерінен шабыт алды. Осы себептерге байланысты көптеген адамдар куртизандарға құмарлық танытты. Дегенмен, Утамаро – куртизандардың ішкі әлеміне сезімтал болған суретшінің бір ғана мысалы, мысалы, оларды неке арқылы Йошиварадан қашу арманымен бейнелеген. Мастурбация да көрсетілген. Токугава Жапониясындағы сексуалдық түсініктер қазіргі Батыс әлемінен өзгеше болды және адамдар көбінесе нақты бір сексуалдық қалаумен байланыстырмады. Сондықтан бейнеленген көптеген жыныстық жұптардың мақсаты – мүмкіндігінше көптеген түрліліктерді ұсыну болды.

Реализмсіз

Шунга жұптары көбінесе асыра сипатталған жыныс мүшелерімен шынайы емес поздарда бейнеленеді. Мұның себептері жыныстық сипаттағы контенттің жақсы көрінуі, көркемдік қызығушылық және психологиялық әсерге байланысты: яғни, жыныс мүшелері "екінші бет" ретінде қарастырылады, ол күнделікті бет-әлпетінің гри (әдеп) талаптарымен жасыруға міндетті болған алғашқы құштарлықты көрсетеді, сондықтан олар баспен шамалас мөлшерде болып, оған өте жақын орналасады.