Кіріспе

Утагава Тойкуни (歌川豊国; 1769 жылы Эдода туған – 24 ақпан 1825 жылы Эдода қайтыс болған), сонымен қатар, оның го (суретші аты) өлгеннен кейін мектебінің мүшелері қолданғандықтан, оны ажырату үшін І Тойкуни деп те атайды, ол ukiyo-e-нің көрнекті шебері, әсіресе кабуки актерлерінің гравюраларымен танымал. Ол жапон ағаш кескіндеме суретшілерінің танымал Утагава мектебінің екінші басшысы болды және осы мектептің 19 ғасырдың соңына дейін үлкен даңқ пен ықпалға ие болуына үлкен үлес қосты.

Өмірбаян

Ол Эдо қаласында, қуыршақтар мен қуыршақтарды, соның ішінде кабуки актерлерінің көшірмелерін жасаған Курахаши Горобеидің ұлы болып дүниеге келді. Шамамен 14 жасында Тойкуни Утагава үйінің алғашқы басшысы Утагава Тойохарудың шәкірті болды, оны әкесі жақсы білген және жақын жерде тұрған. Тойохарудың шәкірттерінің бірі Тойохиро болды, ал оның шәкірті – ұлы пейзаж суретшісі Хиросиге. Өнердегі қабілетінің танылуымен Тойкуни кейіннен ұстазының атының бір буынын қолдану дәстүріне сәйкес, Утагава Тойокуни есімін қабылдады. Тойкуни жаңа бағыттар іздеген "интуитивті дарын" болған жоқ; керісінше, ол өзінен бұрынғыларды, әсіресе Утамаро, Чобунсай Эйши және Эйшосай Чокиді зерттеді. Көптеген еңбектер арқылы ол алдымен шеберлікке жетіп, содан кейін олардың стильдерін біріктіріп, өзінің ерекше стилін жасады. Ол көбінесе кабуки театрына байланысты туындыларымен, әсіресе "якуша-э" актерлік портреттерімен танымал болды, бұл саланың шегін кеңейтті. Сонымен қатар, ол "муша-э" жауынгерлік суреттер, "шунга" эротикалық туындылар және ең бастысы "бижин-га" жанрларын да жасады. Оның актерлік портреттерінде, Шараку сияқты, көрермен нақты тақырыпты көреді; бірақ оның суреттері тек оның көріп тұрғанын бейнелейді, ал Шараку ең маңызды деп санайтын ерекшеліктерін асыра көрсеткен. Тойокунидің суреттері сахнадағы көріністі дәлме-дәл қайта жасайды; олар актерлердің суретін ғана емес, олардың ойынын көрсетеді. Осы ерекшеліктерінің арқасында Тойокунидің суреттері Шаракудың суреттеріне қарағанда театрға барушылардың арасында одан да танымал болды, бірақ тарих Шаракуды терең ойлы байқаушы және ұлы суретші деп бағалайды. Дегенмен, оның танымалдылығы мен тым көп жұмыс жасауы оның құлдырауына себеп болуы мүмкін. 1803 жылдан 1817 жылға дейін оның туындылары танымал болғанымен, бірқалыпты бола бастады. Ол көптеген суреттер жасады, бірақ олардың сапасы көбінесе бұрынғы деңгейге жетпеді. Алайда, осы кезеңде жасалған кейбір суреттері оның бұрынғы шеберлігін көрсетті. Ол 1825 жылы Эдо қаласында көптеген шәкірттерінің қоршауында қайтыс болды.

Көзқарасы

Тойкунидің екі маңызды шәкірті – ағаштан жасалған гравюра шеберлері Кунисада мен Куниёси болды, бірақ оның мектебінде көптеген оқушылары болды. Шындығында, Тойкуниден кейін Утагава мектебі соншалықты беделді болды, жапон гравюрасының танымал суретшілерінің көпшілігі өздерінің го-ларында осы екі таңбаның біреуін пайдаланды, немесе Йоситоси сияқты, осы таңбаларды қолданған адамның шәкірті болды. Оның го-сы, "Тойокуни", бастапқыда оның қайтыс болғаннан кейін күйеу баласы Тоёшиге қолданды, сондықтан ол бізге Тойокуни II ретінде таныс. Кейіннен ол Утагава мектебінің әрбір басшысына тікелей беріліп, қолданылды. Осылайша Кунисада да Тойокуни III деп белгілі.