Кіріспе

1676 жылы құрылған шотландиялық әскери бөлім

Корольдік садақшылар ротасы, Шотландиядағы корольдің қауіпсіздігін қамтамасыз етушілер – Шотландиядағы монархтың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін рәсімдік бөлім. Бұл қызмет 1822 жылдан бері, король Георг IV билік еткен кезде, корольдің Шотландияға сапарында оған жеке күзет ұсынған сәттен бастап атқарылып келеді. Қазіргі таңда бұл бөлім Шотландиядағы корольдің қауіпсіздігін қамтамасыз етушілер деп немесе, көбінесе және күнделікті тілде Корольдік компания деп аталады. Ол Шотландияның астанасы Эдинбург қаласында орналасқан. Корольдік садақшылар ротасы Шотландияда жергілікті садақшылардың ойын-сауығы мен дағдыларын бағалаған ұзақ тарихқа ие. Монарх құрған орган ретінде компанияның ерекше сыйлықтары, ықпалды қолдаушылары және рәсімдік міндеттері бар. Оның Royal Company of Archers Charitable Trust атты қайырымдылық қоры бар, ол Шотландиядағы денсаулығы нашар және әлсіз жағдайдағы адамдарға көмектесуге арналған.

Ерте тарих

Шотландияда 17-18 ғасырларда жылына кем дегенде екі рет "wapinschaw" (шотланд диалектісінде wapen – қару, shaw – көрсету) деп аталатын әскери жиын өткізілді. Шериф және басқа да азаматтық судьялар ер адамдарды өздерінің округтерінде кездесуге дейін кем дегенде 20 күн бұрын шақырды. Азаматтық судьялар, король тағайындаған комиссарлармен бірлесіп, бұл милицияға басшылық етті, оны роталарға бөлді және капитанды тағайындады. Әр түрлі әлеуметтік топтағы адамдар әрбір жиында өз міндеттерін орындауға және өздерінің шеніне сәйкес келетін әскери жабдықпен келуге міндетті болды. Лордтар мен барондар өздерінің роталарының мүшелерінің тізімін және олармен бірге әкелген қару-жарақтың тізімін азаматтық судьялар мен король комиссарларына ұсынуы керек болды. Комиссарлар содан кейін бүкіл милицияның тізімін жасап, оны корольге ұсынды. Якобиттер ескі вапиншав заңдарын пайдаланып, спорт пен демалыс сылтауымен әскери корпус құру жоспарын жасады, оны қажеттілік туғанда билік құруға болатын. 1676 жылы жеке садақ ату клубы ретінде қанат атуды дамыту және жаттығулар жасау қоғамы құрылған болатын. Бұл қоғам шотландтық құпия кеңесінің демеушілігін іздеді және алды, ол қоғам мүшелері атқан жүлде берді. Компанияға сол кездегі көрнекті ақсүйектер мен мырзалар кірді. Атол маркизі 1670 жылы компанияның генерал-капитаны болды және олар король бауырларының билігі кезінде жиі кездесулер өткізді. Даңқты революциядан кейін бұл компанияның іздері жоқ болды. Королева Аннаның таққа отыруынан және Атхол маркизінің қайтысынан кейін олар сэр Джордж Маккензиді, содан кейін Лорд Тарбатты және Мемлекеттік хатшыны, ал кейіннен Кромарти графының генерал-капитаны етіп тағайындады. Жаңа басшыны таңдағаннан кейін қоғам королева Аннадан 1713 жылғы 31 желтоқсандағы патент хатымен корпорация ретінде Корольдік компанияға айналдыратын Шотландияның Ұлы мөрімен жарғы алды. Бұл патенттік хаттар: олардың атынан садақ атуды қолдайтын ескі заңдар мен Парламент актілерін қайта жаңғыртты және бекітті; мүшелерді қабылдауға, президент пен кеңес таңдауға, командирлерді тағайындауға және өз офицерлерінің қадағалауымен әскери формада қару көрсету үшін кездесуге және әрекет етуге құқық берді, олар қажет деп санағанда; және азаматтық судьяның олардың қызметіне араласуына тыйым салды. Бұл құқықтар мен артықшылықтар феодалдық билік үлгісімен жасалған және оларды Ұлылық пен оның мұрагерлерінің бос ақысы (reddendo) бойынша ұстауға арналған, сондықтан жыл сайын екі тікенді жебелерді мойындады. Қоғам 1704 жылы королева Аннадан осы құқықтар мен артықшылықтарды алды. "Жебе ату үшін заң бойынша бөлінген барлық қоғамдық төбелерге, жазықтарға және жайылымдарға тұрақты қол жеткізуге" ие болу үшін Корольдік компаниядан талап етілді. Сол кезде қоғам Лит қаласында Эдинбург қаласы ұсынған күміс жебені атқан. Келесі жылы компания саны екі есеге көбейіп, оған Дэвид Уэмисс, Маркиз Атхол қайтыс болғаннан кейін 4-ші граф Уэмисс басшылық етті. 1715 жылғы Якобит көтерілісінен кейін тоғыз жыл бойы парад өткізілмеді, алайда 1734 жылдан кейін Наполеон соғыстары аяқталғанға дейін қоғамдық парадтар тоқтатылды.

Дәстүрлер

Корольдік компанияның дәстүрі оның құрылу себебі – садақ ату жарысымен байланысты. Осыны дамыту үшін, компания бұрын жыл сайын бәсекеге қойылған он үш жүлдені ұсынады. Олардың көптегені бүгінге дейін сақталып келеді.

Муссельбург жебесі

Мұссельбург қаласы 1603 жылы сыйға тартқан күміс жебемен ату дәстүрі Корольдік компания құрылғанға дейін пайда болған және Шотландияның басқа қалаларының дәстүріне ұқсас. 1713 жылы жаңа, үлкен жебе ұсынылды. Атудың жеңімпазы жебені бір жыл сақтайды, ал оны келесі жеңімпазға тапсырғанда жебеге өзінің ұраны жазылған медаль бекітеді, барлық медальдар Корольдік компанияда сақталады. 1816 жылға дейін компанияда мұндай жүз үш медаль жиналған.

Үш жебе

1820 жылдарға қарай Пиблс (1626), Селкирк (1675) және Эдинбург қалалары тағы үш жебе тарту етті. Эдинбург жебесі 1709 жылы Эдинбург қаласы тарапынан ұсынылды, оған ілгекті медальдар алтыннан жасалған. Кез келген уақытта жеңімпаз қаладан бес фунт стерлинг сомасында сыйлық алатын болған, бірақ 1716 жылдан кейін бұл практика тоқтатылды. "Эдинбург жебесі" – жақын орналасқан Брантсфилд Линксте жыл сайын өткізілетін жарыс. Сыйлықтың ережесі: "1. Аталған күміс жебе жыл сайын маусымның екінші дүйсенбісі күні, сағат онда, таңертең, ауа райы қолайлы болса, Лейт далаларында атылуға тиіс; егер жағдай болмаса, ату келесі жақсы дүйсенбіге шегеріледі." 2009 жылдың 16 маусымы "Эдинбург жебесі" жарысының 300 жылдығын атап өтті. Қазір үш жебе бір тудың суретінде бейнеленген. Үшінші жүлде орнатылар алдында, Суверенге тек қана екі жебе талап бойынша ұсынылатын болған, енді бұл көрсеткіш үшке дейін артты.

Күміс табақ пен табақ

Бесінші жүлде – 1720 жылы компанияға тарту етілген күміс тостаған және қасық, сондай-ақ жеңімпазы оған медальдар бекіткен. Тостағанның құны 20 фунт стерлинг болса, оның жасалуы және оған салынған өрнек үшін 22 фунт стерлинг, 13 шиллинг 9 пенни төленген. Оның бір жағында компанияның ресми мөрі, ал екінші жағында мөрдің кері бейнесі бейнеленген; ал олардың арасында бір жағында Әулие Андрейдің суреті, екінші жағында мына жазу: "Эдинбург, 20 маусым 1720 жыл. Рояль садақшылар компаниясының кеңесі, атап айтқанда, мырза Дэвид Драммонд, төраға, Томас Кинкейд, Джон Найрн, Джеймс Росс, Роберт Ловис, Джон Ловис, Джон Карнеги, Джордж Драммонд, қазынашы, Уильям Мюррей және Джеймс Ловис, кеңсе қызметкерлері, осы күміс затты компанияның қаражатынан жасауға және оны жыл сайынғы жүлде ретінде атуға бұйрық берді. Компанияның мүшелері арасында, кеңес белгілейтін уақытта."

Пагодалар медалі

Бұл жүлде бір медальден тұрады, осы сияқты екі медаль 1793 жылы 73-ші полк майоры Джеймс Спенс (Royal Highland East Indies) компанияға табыс еткен. Олар 1792 жылы Серингапатам шартында Тіппу Сұлтан одақтастарына төлеген ақшаның бір бөлігі болған, елу "пагодадан" жасалған.

Күміс ваза және алтын медаль

Генерал Джон Хоптун графының 1822 жылы король Георг IV сапарына арналған жүлдесі корольдің немесе королеваның туған күніне орай жыл сайын тағы да бәсекеге түсіріледі және Естелік жүлдесі деп аталады.

20 гинейлік Патшалық сыйлық

1677 жылдан бері Корольдік сыйлық үшін де жарыс өткізіліп келеді, онда жеңімпаз Корольдіктен алынған қаржы сомасына тең құны бар күміс ыдысқа үлес қосу шартымен 20 фунт стерлинг сыйлық алады. Шарт бойынша, ыдыстың үстінде садақашылық белгілері болуы тиіс.

Күміс кернейлер

Тоғызыншы және оныншы жүлде – күміс кернейлердің жұбы, олардың біреуін Корольдік компанияға генерал-офицерлердің бірі, сэр Генри Джардин, рыцарь сыйға берді және ол 1830 жылдың 9 сәуірінде алғаш рет оқ ату арқылы иеленілді. Екіншісі кейіннен Патшаның жеке қауіпсіздік қызметі ұсынды.

Сент-Андрей сыйлығы

Сент-Эндрю айқасы, 1840 жылдары Сэр Джордж Стюарт Маккензи, Куль, Корольдік компанияға сыйға берген және "Сент-Эндрю сыйлығы" деп аталған. Жоғарыда аталған жүлделер 180, 185 және 200 метр қашықтықта екі нысана немесе "клоут" деп аталатын нысаналармен бәсекелестікке түсті, олардың әрқайсысы ату алаңының екі шетінде орналасқан. Тағы екі жүлде "бұттарда" немесе тікелей ату қашықтығында үшін тартысқа түседі.

Қаз сыйлығы

1703 жылдан бері "Қаз жүлдесі" үшін жарыс өткізіліп келді, ол тірі қазды қамтыды, жеңімпаз қаздың тек басын нысанадан шығарып, оны өлтіруі керек еді. Жеңімпаз маусым бойы "Қаз капитаны" атанды. Компания тарихының бір кезеңінде қаз жүлдесі үшін аталған әдіс қабылданды: нысананың ортасына диаметрі шамамен бір дюймдік кішкентай шыны шар орналастырылды, ал нысана – диаметрі төрт дюймдік дөңгелек картоннан жасалған. Осы шарды алғашқы жебесімен бұзған сайыскер "Қаз капитаны" деп жарияланып, майор Спенс ұсынған екінші алтын медальмен марапатталды.

Алтын медаль

Бұл ең көп таласылатын жүлде, жарыс жылына үш рет үш күннен өтіп, есептеу әдеттегі садақпен ату жарысындағыдай ұпайлармен жүргізіледі.

Бәсекелестік ережелері

Патшалық садақшылар компаниясының қағидалары мен ережелері ешқашан жарияланбаған, тіпті толық аяқталмаған. Сондықтан, осы қоғам өздерінің ату алаңында «заңнан тыс» деп есептелуі мүмкін.

Ұйым

Патшалық садақшылар компаниясының базасы Букключ көшесінде, Эдинбургтегі Садақшылар залында орналасқан. Құрылысы 1776 жылдың 15 тамызында басталды және 1777 жылы Александр Лэйн аяқтады. Зал 1900 жылы А. Ф. Балфур Полмен кеңейтіліп, соңғы кезде қайта жаңартылды. Залдың құрамында қырық футқа жиырма төрт фут, биіктігі он сегіз фут болатын зал, он сегіз футқа он тоғыз футтан екі бөлме, сондай-ақ ас үй, жертөле, вестибюль және басқа да бөлмелер бар. 2010 жылға дейін үйдің артындағы жер боулинг алаңы ретінде пайдаланылды, ол The Meadows немесе Hope Park деп аталды. Бұл жер Сэр Томас Хоуп есімімен аталады, ол оны кептіріп, Эдинбург боулинг клубы күткен садақ ату алаңына айналдырды. Зал Корольдік компанияның түрлі кешкі ас пен мәжілістерін өткізу орны қызметін атқарады. Ұйымның құрылымы офицерлер мен садақшыларға бөлінеді. Офицерлер қатарында бір генерал-капитан, төрт капитан, төрт лейтенант, төрт прапорщик және он екі бригадир бар. 50 мүшеден бастап, 18-ші ғасырдың соңында корпусқа 1000-ге жуық адам кірді, бірақ 1930 жылдарға қарай саны бес жүзден асып түсті. Генерал-капитан – Шотландияның Алтын Таяғы. Патшалық садақшылар ротасы Шотландиядағы Мемлекеттік Басшының "Қорғаушысы" қызметін атқарады. Патшалық ротасының әрбір офицері генерал шеніне ие, ал корпустың садақшылары сарайда полковник шенімен танылады. Стандарттағы үш жебе 1720 жылдан бастап жарыста үшінші орын алғаннан кейін қосылды.

Маңыздылығы

Корольдік компания Шотландиядағы король отбасының бір бөлігі болып табылады. Арчерс Холл – B санатындағы тізімделген ғимарат, яғни "аймақтық немесе жергілікті маңызы бар ғимараттар, немесе белгілі бір кезеңнің, стильдің немесе ғимарат типінің маңызды мысалдары, бұл ғимараттар өзгертілген болуы мүмкін" Шотландияның қала және елді мекендерді жоспарлау (тізімделген ғимараттар және ескерткіш аймақтар) (Шотландия) 1997 жылғы Заңына сәйкес.