Кіріспе

Шотландиядағы дәстүрлі аудан – Шотландияның аймағы.

Баденох (Bàideanach сөзінен, "суға батқан жер" деген мағынаны білдіреді) – бұл дәстүрлі аудан, қазіргі таңда Шотландиядағы Баденох және Стратспей аймағының бір бөлігін құрайды. Солтүстікте Монадлиат тауларымен, шығыста Кэрнгормс және Брэмармен, оңтүстікте Атолл және Грампианмен, ал батыста Лохабермен шектеседі. Баденохтың орталығы – Кингюсси қаласы.

География

Баденохтың шамалы анықталмаған аумағы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 58 шақырым, ал солтүстіктен оңтүстікке қарай 24 шақырымды қамтиды, жалпы ауданы 1399 шаршы километрді (540 шаршы миль) құрайды. Спей өзенінің аңғары мен үлкен шатқалдарды есептемегенде, Баденох көбінесе жабайы таулы жерлерден тұрады, көптеген төбелердің биіктігі 914 метрден (3000 футтан) аспайды, сондай-ақ Альдер, Дрюмохтер, Гейк және Феши ормандық аудандарында жоғарғы таулы аймақтың ең жақсы бұғылары кездеседі. Баденохтағы маңызды көлдер – Лох Лагган, Лох Инш және Лох Эрихт, ал Спей өзені және оның көптеген салалары ауданды сумен мол қамтамасыз етеді. Таулы жол Баденохты Далнаспидалдан Баут-оф-Гартенге дейін кесіп өтеді. Қазіргі уақытта Баденох Альви, Кингюсси, Инш және Ляган приходтарын қамтиды. Бұрынғы Баденох иелігіне сондай-ақ шығыстағы бөлінген Кинкардин приході кірген, ол қазір Абернети мен Кинкардин приходтарының бір бөлігі болып табылады. Дютил және Ротимерхс приходтарына қатысты, Дютилдегі (Авимордан Гартенге дейін) Гленкарни барониясы бір кезде қосылған болатын. Баденох пен оның бұрынғы бөлінген бөлігі арасында орналасқан Ротимерх ешқашан Баденохтың құрамына кірген емес.

Тарих

1229–1313 жылдары Комин тайпасы Баденох иелігін ұстады. 1371 жылы король Роберт II оны ұлы Александр Стюартқа, Буханның 1-ші графына (1343–1405) – «Баденох қасқыры» немесе «Аластаир Мòр Мак ан Риг» («Ұлы Александр, король ұлы») – бұйырды. Корольдікке қайта өткен бұл аймақ 1452 жылы Александр Гордонға, Хантлидің 1-ші графына тиесілі болды және бүгінге дейін Хантли маркизіне «Баденох лорды» атағын береді. Дәстүрлі аудан ақырында Инвернесс, Лохабердің бір бөлігі және кейбір аралдық аудандармен бірге 1889 жылғы Жергілікті басқару (Шотландия) заңына сәйкес қайта ұйымдастыру кезінде Инвернессширдің дәстүрлі округіне қосылды. Бұл заң Шотландияда округтік және қалалық кеңестердің бірыңғай жүйесін құрды және Шотландияның көптеген округтерін қайта құрылымдады. (Толығырақ: Ұлыбританиядағы жергілікті басқару тарихына қараңыз.)

Экономика

Бұл аймақта өте сирек кәсіпорындар кездеседі, және халықтың көп бөлігі Кингюссиде, сондай-ақ Шпей өзені бойындағы немесе оған жақын жерлерде шоғырланған.