Кіріспе
Дорнфельдер – неміс текті, қызыл шарап жасауға қолданылатын қара түсті жүзім сорты. Оны 1955 жылы Август Герольд (1902–1973) Вюртемберг аймағындағы Вайнсбергтегі жүзім шаруашылығы институтында шығарған. Герольд өзінің атын алған Helfensteiner және Heroldrebe жүзім сорттарын будандастыру арқылы Dornfelder сортын жасады. Helfensteiner (Frühburgunder/Pinot Noir Précoce × Trollinger/Schiava Grossa) және Heroldrebe (Blauer Portugieser × Blaufränkisch/Lemberger) екі буданы Herold бұрынғы онжылдықтарда жасаған. Dornfelder сорттық патент алды және 1979 жылы өсіруге жіберілді. Ол Вайнсбергте жүзім шаруашылығы мектебін құруға үлкен үлес қосқан жоғары шенеунік Иммануэль Август Людвиг Дорнфельдтің (1796–1869) құрметіне аталған. Дәстүрлі түрде Германияның қызыл шараптары көбінесе ақшыл түсті және жеңіл денелі болған, бірақ Dornfelder бастаған қара түсті жүзімнің жаңа сорттары халықаралық стандарттағы қызыл шараптарды өндіруге мүмкіндік берді. Dornfelder терең түс, жақсы қышқылдық деңгейге ие және барриктік пісіруден және оның нәтижесінде пайда болатын еменнің хош иісінен үлкен пайда көреді. Германияның дәстүрлі қызыл шарап сорттарымен салыстырғанда, Dornfelder Spätburgunder-ден өсіруге оңай, Blauer Portugieser-ден шіруға төзімділігі жоғары (сондай-ақ, түсі терең, дәмдері күшті және таниндері көп), Trollinger-ден сабақтары мықты, Lemberger-ден ертерек піседі және жоғары шарап салмағына ие, яғни табиғи спирттің құрамы жоғары. Dornfelder өте өнімді болуы мүмкін, гектарына 120 гектолитрге дейін өнім береді, бірақ сапаға мән беретін өндірушілер өнімділікті көбінесе төмен ұстайды. Жоғары сапалы Dornfelder шараптары барқыттай жұмсақ, сәл гүлді хош иіске ие, көбінесе слива, қара жидек немесе шие дәмдерін көрсетеді және әдетте еменге тотырылған. Кейде шарапта аздап тәттілік сезіледі.
Dornfelder is a dark skinned variety of grape of German origin used for red wine. It was created by August Herold (1902–1973) at the grape breeding institute in Weinsberg in the Württemberg region in 1955. Herold crossed the grape varieties Helfensteiner and Heroldrebe, the latter which bears his name, to create Dornfelder. Helfensteiner (Frühburgunder/Pinot Noir Précoce × Trollinger/Schiava Grossa) and Heroldrebe (Blauer Portugieser × Blaufränkisch/Lemberger) were both crosses created some decades earlier by Herold. Dornfelder received varietal protection and was released for cultivation in 1979. It was named in honor of Immanuel August Ludwig Dornfeld (1796–1869), a senior civil servant who was instrumental in creating the viticultural school in Weinsberg. Traditionally, the red wines of Germany were mostly pale and light bodied, but new breeds of dark skinned grapes led by Dornfelder have allowed the production of more internationally styled reds. Dornfelder
has a depth of color, good acidity and the ability to benefit from barrique aging and the associated oak flavours. In comparison to traditional red wine varieties of Germany, Dornfelder is easier to grow than Spätburgunder, has better resistance to rot than Blauer Portugieser (as well as deeper color, more powerful flavours and more tannin), has stronger stalks than Trollinger, ripens earlier than Lemberger, and achieves higher must weights, i. e., higher natural alcohol levels than most of these varieties. Dornfelder can be very productive, and yield up to 120 hectoliter per hectare, but quality conscious producers typically keep yields much lower. Higher quality Dornfelder wines are velvety textured, slightly floral, often show flavours of plums, blackberries or cherries, and are typically oaked. Sometimes the wines have a hint of sweetness.
Тарих және басқа жүзімдермен байланысы
Dornfelder 1956 жылы Баден-Вюртембергтегі Вайнсберг зерттеу орталығында неміс жүзім өсірушісі Август Херрольд жасаған. Сорт екі Vitis vinifera сортының бұрынғы будандастыруының нәтижесінде пайда болды, оларды Херрольд өзі жасаған: Helfensteiner (1931 жылы Frühburgunder/Pinot Précoce noir және Trollinger/Schiava Grossa сорттарының будандастырылуы) және Heroldrebe (1929 жылы Көк Португалия және Blaufränkisch/Lemberger сорттарының будандастырылуы). Сорт Вайнсбергтегі жүзім шарапшылығы мектебінің 19 ғасырдағы негізін қалаушылардың бірі Иммануэль Август Людвиг Дорнфельдтің құрметіне аталды. Алғашында Германияның ашық қызыл шараптарына түс беру үшін жаратылған, Дорнфельдердің егілуі бастапқыда баяу болды. 1970 жылға қарай осы сорттан шамамен 500 дана ғана егілген. Жүзім 1980 жылы Германияда шарап өндірісіне ресми түрде бекітілді, содан кейін 20 ғасырдың соңында отырғызулар қарқынды өсті. 2000 жылдан 2005 жылға дейін, 2006 жылға дейін егілген аумақ қайтадан екі есеге артты, себебі Дорнфельдерден жасалған шарап коммерциялық сәттілікке жетті. Сәтті Vitis vinifera буданы ретінде, Dornfelder бірнеше жаңа сорттарды жасау үшін аталық сорт ретінде қолданылды, олардың ішінде Acolon (1971 жылы Blaufränkisch-пен будандастырылған), Cabernet Dorio (1971 жылы Cabernet Sauvignon-мен будандастырылған), Cabernet Dorsa (1971 жылы Cabernet Sauvignon-мен будандастырылған) және Monarch (1988 жылы Solaris-пен будандастырылған) сорттары бар.
Жүзім шаруашылығы
Дорнфельдер күшті және жоғары өнімді жүзім сорты ретінде селекцияланды, ол 120 гектолитр/га (≈ 6 тонна/акр) дейін оңай өнім бере алады. Оның құрамындағы бояғыш фенолдардың жоғары концентрациясы неміс шарап аймақтарында дәстүрлі түрде кездесетін қызыл шараптарға қарағанда, көктемгі қызыл шарап жасауға мүмкіндік береді. Бұл сорт ертеден орташаға дейін гүл атады және піседі, ал қалың қабығы грибок инфекцияларына, мысалы, сіреспеге қарсы жақсы төзімділік береді.
Шарап өсіретін өңірлер
Dornfelder-дің көп бөлігі оның туған жері – Германияда кездеседі, онда 2012 жылы өндірісте жүзімдіктер болған. Осы егістіктердің көп бөлігі Германияның ең ірі екі шарап өсіру аймағында – Палатинат және Рейнхессенде орналасқан. Германиядан Дорнфельдер егістері 20-ғасырдың соңында жақын орналасқан Швейцарияға тарады, онда 2009 жылы негізінен Швиц және Цюрих кантондарында кездесті. Жүзім алғаш рет Англияға 1980-жылдардың соңында әкелінді, онда ол көбінесе розе және көпіршікті шарап өндірісі үшін пайдаланылды. Кейбір ағылшын өндірушілері жеңіл денелі қызыл шараптар жасаса да, оның қызыл шарап өндірісінде қолданылуы Регент гибридтік жүзімінің танымалдылығы артуымен байланысты азайып кетті. 2007 жылы Англияда шамамен егістік болды. Чехияда Dornfelder өсімдіктерінің саны шектеулі. Еуропадан тыс жерлерде Дорнфельдер Калифорнияның Лоди және Ста. Рита Хиллз АВА-ларында, Нью-Йорктің Фингер Лейкс АВА-сында, сондай-ақ Пенсильвания және Вирджиния штаттарында табылмайды. Бұл жүзімді Канадада, Ванкувер аралының Британдық Колумбия шарап өсіру аймағында да егуге болады. Бразилияның Рио-Гранде-ду-Сул аймағындағы кейбір Оңтүстік Америка шарап өндірушілері, сондай-ақ жапон шарапшылары Хоккайдо аралында осы сортты сынап көріп жатыр, 2009 жылдың мәліметі бойынша мұнда өндірісте Дорнфельдер бар.
Стильдер
Дорнфельдердің қалың қабығында антоциандар сияқты фенолды қосылыстар көп болғандықтан, ол ауызда жұмсақ, мол текстураға ие, терең боялған қызыл шараптарды береді. Шараптың қышқылдығы көбінесе жеткілікті, ал кейбір үлгілерінде гүлдік хош иістер сезіледі. Дорнфельдерден жасалған шараптардың жалпы сапасы көбінесе жиналған өнімге байланысты, өнім аз болғанда жасалған шараптар еменде пісіру кезеңін толықтыратын, шарапқа қажетті жемістің концентрациясына ие болуы мүмкін. Тарихының басында неміс өндірушілері Дорнфельдерді Божоле Нуво стиліндегі шарап жасау үшін, көмірқышқылды мацерацияны қолданып, жеңіл денелі, жемісті шарап жасауға пайдаланған, кейде қанттың қалдығымен. Бүгінде Дорнфельдердің көп бөлігі құрғақ ашытылады, бірақ аздап тәтті үлгілері де бар, олардың дәмі қышқыл шие мен қара жидекке ұқсас.
Синонимдер
Dornfelder үшін белгілі жалғыз синонимдер – оның селекциялық кодтары Weinsberg S 341 және We S 341. «S» – көшет, ал «WE S» – Вайнсбергтен алынған көшетті білдіреді.