Кіріспе

Жасыл терілі жүзім сорты – Sauvignon blanc Францияның Бордо қаласынан шыққан. Бұл жүзімнің аты француз тіліндегі "sauvage" ("жабайы") және "blanc" ("ақ") сөздерінен алынған, себебі ол Оңтүстік-Батыс Францияда өсірілген жергілікті жүзім. Sauvignon blanc, Savagnin сортының ұрпағы болуы мүмкін. Бұл жүзім әлемнің көптеген шарап аймақтарында өсіріліп, құрғақ, жаңартылған және иісі жағымды ақ шараптарға айналады. Ол сонымен қатар Саутерн мен Барсак аймақтарының мәшһүр десерт шараптарының құрамында қолданылады. Sauvignon blanc Франция, Чили, Румыния, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка, Болгария, АҚШ-тың Орегон, Вашингтон және Калифорния штаттарында кеңінен өсіріледі. Кейбір "Жаңа әлем" Sauvignon blanc шараптары, әсіресе Калифорниядан шыққандары "Fumé Blanc" деп те аталады – бұл атауды Роберт Мондави Пуилли Фуме шарабына сілтеме жасай отырып, маркетингтік мақсатта қолданған. Климатқа байланысты, оның дәмі жағымды шөптің иісінен бастап тропикалық жемістердің тәттілігіне дейін өзгеруі мүмкін. Салқын климатта бұл жүзімнен жасалған шараптардың қышқылдығы жоғары болады және олардың иісінде шөп, жасыл бұрыш, кейде тропикалық жемістер (мысалы, құмар жемісі) мен гүлдердің (мысалы, сырғанай гүлдерінің) ноталары сезіледі. Жылы климатта тропикалық жемістердің иісі күшейеді, бірақ шарап тым көп пісіп кетсе, хош иісін жоғалтып, тек грейпфрут пен шабдалы сияқты жемістердің иісі қалуы мүмкін. Шарап сарапшылары Лоара аңғары мен Жаңа Зеландиядағы Sauvignon blanc шараптарын сипаттағанда "жаңартылған, сәнді және таза" деген сөздерді қолданады. Сәл салқындатылған Sauvignon blanc балық немесе ірімшік, әсіресе шевре ірімшегімен үйлеседі. Бұл шарап сушимен де жақсы жарасады. Рислингпен бірге Sauvignon blanc, әсіресе Жаңа Зеландия өндірушілері, коммерциялық мақсатта бұрандалы қақпақпен бөтелкеге салынған алғашқы сапалы шараптардың бірі болды. Бұл шарап көбінесе жас кезінде ішіледі және ұзақ сақтаудан көп пайда таппайды, себебі Sauvignon blanc сорттары ұзақ сақтағанда бұршақ пен спаржаның иісін алады. Құрғақ және тәтті ақ Бордо шараптары, оның ішінде Пессак-Леоньян мен Грейв аймақтарынан еменде сақталған шараптар, сондай-ақ Пуилли Фуме мен Сансерден алынған кейбір Луара шараптары – Sauvignon blanc шараптарының ұзақ сақтауға жарамды мысалдарының бірі. Sauvignon blanc жүзімінің алғашқы қырқымдарын 1880 жылдары Калифорнияға Cresta Blanca Winery негізін қалаушы Чарльз Уетмор әкелді. Бұл қырқымдар Шато-д'Икменнің Саутерн жүзімдіктерінен алынған. Олар Ливермор аңғарында жақсы өсім көрсетті. 1968 жылы Роберт Мондави бұл шарапты жарнамалап, Калифорнияда Fumé Blanc деген атаумен таныстырды. Бұл жүзім 1970 жылдары Жаңа Зеландияға Мюллер-Тюргау сортымен араластыру үшін тәжірибелік отырғызу ретінде әкелінді.

Климат және география

Саувиньон бланк жүзім бұтасы көбінесе кеш гүлдейді, бірақ ерте піседі, бұл оған күн сәулесі мол, бірақ тым қатты ыстыққа ұшырамайтын климатта жақсы өсуге мүмкіндік береді. Оңтүстік Африка, Австралия және Калифорния сияқты жылы аймақтарда жүзім Александр аймағы сияқты салқын климаттық аймақтарда жақсы дамиды. Бұл жүзімнің тегі Францияда, Бордо және Луара аймақтарында. Калифорния, Австралия, Чили және Оңтүстік Африкада да кең көлемде өсіріледі, және ақ шарап ішушілер Шардонеге балама іздеуіне байланысты Саувиньон бланктың танымалдылығы үздіксіз артып келеді. Жүзімді Италия мен Орталық Еуропадан да кездестіруге болады.

Австралия

Австралияда, әсіресе Маргарет Ривер аймағында, жүзім көбінесе Семильонмен араластырылады. Аделаида Хиллз және Падтавейден тек Совиньон блан жүзімінен жасалған сорттық стильдер, Жаңа Зеландиядағы көршілерінен ерекшеленеді, олардың дәмдері ақ шабдалы мен лайм ноталарымен толығырақ және сәл жоғары қышқылдылыққа ие. Семильон, Мускаделл және Угни блан сияқты, Совиньон блан – ақ Бордо шараптарын өндіруге рұқсат етілген төрт ақ жүзімнің бірі. Көбінесе қоспа шарап ретінде қолданылатын Совиньон блан, Шато Маргоның Павильон Блан шарабындағы басты жүзім болып табылады. Солтүстік Рона аңғарында Совиньон блан көбінесе Трессаллиермен араластырылып, қышқылтым ақ шарап жасалады. Сотерн аймағында жүзім Семильонмен араластырылып, кешкі жиналымнан жасалған Сотерн шарабы шығарылады. Совиньон бланның құрамы өндірушіге байланысты өзгереді және ол 5-ден 50%-ға дейін жетеді, Premier Cru Supérieur Château d'Yquem 20% пайдаланады. Сотернде жиі қолданылатын дәстүрлі практика – Семильон қатарының арасында белгілі бір аралықпен бір Совиньон блан жүзімін отырғызу. Дегенмен, Совиньон бланның 1-2 апта бұрын пісіп қалуы, жүзімнің бұтада ұзақ ілуі салдарынан оның қарқындылығы мен хош иісін жоғалтуына әкелуі мүмкін. Бұл көптеген өндірушілерді Совиньон блан участаларын бөліп шығаруға итермеледі. Шабли коммунасының шетінде Сент-Брис деп аталатын AOC бар, ол Совиньон блан өндірісімен көз тартады.

Жаңа Зеландия

1990 жылдары Жаңа Зеландияның теңіз климаты аймақтарындағы, әсіресе Оңтүстік аралдағы, совиньон блан шараптары шарап нарығында кең танымал болды. Марлбороу шарап өсіру аймағында құмды топырақтар, тақта тілімшелерінің үстінде, топырақтың жақсы дренаждалуы және нашар құнарлылығының арқасында жүзімдіктің дәмін төмен өнімділікте шоғырландыруға мүмкіндік беретін себепті, ең ізделіс аймақтарына айналды. Уайрау өзені аңғарының су тасқыны жазығында топырақ аймақ бойынша шығыстан батысқа қарай жолақтармен өтеді. Бұл солтүстік-оңтүстік бағытта отырғызылған жүзімдіктер үшін әртүрлі дәмдерді қалыптастыруға мүмкіндік береді, ал ауыр топырақтардағы жүзімдер кешірек пісіп, шөптес дәмді шараптар береді, ал тасты топыраққа отырғызылған жүзімдер ерте пісіп, жайқын және тропикалық дәмдерді сыйлайды. Топырақтың осы ерекшелігі және шарап өндірушілердің жүзімді жинау уақыты бойынша қабылдауы тиіс шешімдер Жаңа Зеландия совиньон блан шарабына ерекше сипат береді. Соңғы кезде Оңтүстік аралдағы Вайпара, ал Солтүстік аралдағы Гисборн және Хоукс шығанақтары өздерінің совиньон блан шараптарымен назар аударуда, олар көбінесе Марлбороу шараптарынан сәл өзгешелеу. Жаңа Зеландия совиньон блан шарабымен байланысты аспаржа, қайың және жасыл дәмдер метоксипиразиндер деп аталатын дәмдік қосылыстардан туындайды, олар салқын климатты аймақтардағы шараптарда айқын байқалады және шоғырланады. Пассион жемісі сияқты пісіп жеткен дәмдер, сондай-ақ бокс ағашы сияқты басқа да ноталар тиол концентрациясымен байланысты болуы мүмкін.

Солтүстік Америка

Солтүстік Америкада Калифорния – Саувиньон бланктің жетекші өндірушісі, оның егістері Вашингтон штатында, Ниагара түбегінде және Канаданың Оканаган аңғарында да кездеседі. Саувиньон бланктің шағын аудандары Огайодағы Эри көлі мен Огайо өзені бойында да өсіріледі. Калифорнияда Саувиньон бланктің жүзімінен жасалған шарап Fumé Blanc деп те аталады. Бұл калифорниялық шарапты алғаш рет 1968 жылы Напа аңғарындағы Роберт Мондави шарап зауыты жасаған. Бір өндіруші Мондавиге ерекше жақсы саувиньон бланктің өнімін ұсынған. Сол кезде бұл сорттың Калифорнияда шөп тәрізді дәмі мен агрессивті хош иісімен жаман аты болған. Мондави осы агрессивтілікті басып, жұмсартуға тырысып, француздық Пуйи-Фумеге сілтеме жасай отырып, шарапты Fumé Blanc деген атпен шығарды. Калифорниялық саувиньон бланкілер екі стильге бөлінеді. Жаңа Зеландияның ықпалымен жасалған саувиньон бланкілер цитрус пен құмар жемістердің ноталарымен көбірек шөптің иісіне ие. Мондавидің ықпалымен жасалған Фуме Бланктің дөңгелектеу, қарбыз ноталары бар. Тағы бір маңызды шешім – ашыту температурасы. Француз шарапшылары шараптың минералды дәмін шығаратын жылырақ ашытуды (шамамен 16–18 °C) ұсынады, ал Жаңа әлемнің шарапшылары көбірек жеміс пен тропикалық дәмді шығару үшін сәл салқын температураны ұнатады. Луар өңірінің шарапшыларының аз бөлігі шарапты маложин ашытудан өткізеді, бұл әдетте Жаңа Зеландия шараптарымен байланысты. Саувиньон бланктің дәмділігіне орай, оны әртүрлі тағамдармен үйлестіруге болады. Егер сіз жеңіл ет іздесеңіз, ол тауық немесе түйеқұсқа жарайды. Саувиньон бланкі лобстер, кальмар сияқты теңіз өнімдеріне де өте жақсы үйлеседі. Ол фэта, шевр немесе кербұқа моцарелласы сияқты жұмсақ ірімшіктерге тамаша толықтыру болып табылады. Сондай-ақ, баклажан немесе кабақша және татымдық шөптер, мысалы, тимьян немесе лавр жапырағы қосылған көкөніс тағамдарына да жарайды.