Кіріспе

Американдық автор (1915–1979)
Австралиялық кантри музыка орындаушысы

Жан Стаффорд (1 шілде 1915 – 26 наурыз 1979) – американдық әңгімелер мен роман жазушы. Ол 1970 жылы «Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері» үшін әдебиет бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды.

Өмірбаян

Ол Калифорния штатының Ковина қаласында Мэри Этель (Маккиллоп) мен Джон Ричард Стаффорд отбасында дүниеге келді. Әскери батырлар туралы шығармалар жазатын әкесі болған. Жастық шағында Стаффорд Колорадо Боулдер университетінде оқыды және досы Джеймс Роберт Хайтауэрмен бірге 1936-1937 жылдары Гейдельберг университетінде филологияны зерттеуге бір жылдық стипендия ұтып алды. Оның тұңғыш романы "Бостондық оқиға" бестселлерге айналып, оған жалпыұлттық даңқ әкелді. Ол өмірінде тағы екі роман жазды, бірақ оның ең басты жанры – әңгімелер болды: оның туындылары The New Yorker және басқа да әдеби журналдарда жарияланды. 1955 жылы "Бақшада" атты әңгімесі үшін О. Генри сыйлығының бірінші орынын жеңіп алды. 1964-1965 оқу жылында Веслиан университетінің Жоғары білім беру орталығындағы ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді. Стаффордтың жеке өмірі көбінесе бақытсыздыққа толы болды. Ол үш рет үйленді. 1940 жылы талантты, бірақ психикалық тұрақсыз ақын Роберт Лоуэллға тұрмысқа шыққан алғашқы некесі оған ұзаққа созылған эмоционалды және физикалық жарақаттарды қалдырды. 1938 жылы Лоуэлл рульде болған кезде автомобиль апатына ұшырап, ауыр жарақат алды, бұл оқиғаны ол өзінің ең танымал "Ішкі қамал" әңгімесінде сипаттады, ал салдарынан болған дене мүшесінің деформациясы оның өміріндегі шешуші кезең болды. Life журналының редакторы Оливер Дженсенмен екінші некесі де ажырасып бітті. Стаффорд үшінші күйеуі, The New Yorker журналының белгілі жазушысы А. Дж. Либлингпен қысқа ғана бақытты өмір кешірді. 1963 жылы ол қайтыс болғаннан кейін көркем әдебиет жазуды тоқтатты, бірақ ғылыми-танымдық мақалалар жазуын жалғастырды.

Өлім және мұра

Көп жылдар бойы Стаффорд алкоголизм, депрессия және өкпе ауруынан зардап шекті. 63 жасына келгенде ол тамақ ішуді дерлік тоқтатты және 1979 жылы Нью-Йорк штатының Уайт-Плейнс қаласында жүрек тоқтасынан қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Шығыс Хэмптон қаласындағы Грин-Ривер зиратында жерленген. "Стильдің негіздері" еңбегінде Е. Б. Уайт Стаффордты жақсы прозаның мысалы ретінде келтіреді: "Жан Стаффорд, заманауи авторды мысалға келтіре отырып, 'Бақшада' атты әңгімесінде прозаның сезімдерді ояту үшін сөздер мен бейнелерді пайдалану арқылы қалай керемет болатынын көрсетеді". Оның өлімінен кейін Жан Стаффорд туралы бірнеше өмірбаян жазылды, олардың ішінде Дэвид Робертстің "Жан Стаффорд: Өмірбаян" (1988), Шарлотта Марголис Гудманның "Жан Стаффорд: Жабайы жүрек" (1990) және Энн Хулберттің "Ішкі қамал: Жан Стаффордтың өнері мен өмірі" (1992) ең танымалдары.

Қысқа әңгімелері

+ Атауы "And Lots of Solid Color" жинағында жарияланған американдық алғы сөздер (қараша 1939) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "Қараңғылаушы ай" Harper’s Bazaar (1944 жылдың қаңтары) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "Липпия газон" The Kenyon Review (1944 жылдың көктемі) "Кірістіру" Partisan Review (1944 жылдың күзі) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "Үй майданы" Partisan Review (1945 жылдың көктемі) Балалар жексенбіде шаршайды "Парша мен құрбандық үстелінің арасында" Harper’s Magazine (1945 жылдың маусымы) "Капитанның сыйлығы" а. к. а. "Қазіргі заман" The Sewanee Review (сәуір 1946) Жаман кейіпкерлер "Ішкі қамал" Partisan Review (қараша-желтоқсан 1946) Балалар жексенбіде шаршайды "Үміт сандығы" Harper's Magazine (қаңтар 1947) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "Шағын маневр" Mademoiselle (1947 жылдың ақпаны) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "Балалар жексенбіде шаршайды" The New Yorker (21 ақпан 1948) Балалар жексенбіде шаршайды "Қанға батқан жүрек" Partisan Review (қыркүйек 1948) "Жазғы күн" The New Yorker (11 қыркүйек 1948) "Кавалер" The New Yorker (12 ақпан 1949) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "Әдепті ұсыныс" а. к. а. "Pax Vobiscum" The New Yorker (23 шілде 1949) Балалар жексенбіде шаршайды "Әдепті әңгіме" The New Yorker (20 тамыз 1949) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "Ауылдық махаббат тарихы" The New Yorker (6 мамыр 1950) Балалар жексенбіде шаршайды "Қыз" The New Yorker (29 шілде 1950) "Ескі жалынды жастық" Harper’s Bazaar (желтоқсан 1950) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "Эхо және Немезис" а. к. а. "Немезис" The New Yorker (16 желтоқсан 1950) Балалар жексенбіде шаршайды "Қаладағы ең сау қыз" The New Yorker (7 сәуір 1951) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "Сайрандық тас" The New Yorker (26 сәуір 1952) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалары "Мен біреуді жақсы көремін" Colorado Quarterly (жаз 1952) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "Өмір - бұл түпсіз тұңғиық емес" The Sewanee Review (шілде 1952) "Конноссерлер" Harper’s Bazaar (қазан 1952) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалары "Көлік және қарақшылар" а. к. а. "Шорн-ламб" The New Yorker (24 қаңтар 1953) Жаман кейіпкерлер "Азаттық" The New Yorker (30 мамыр 1953) Өлеңдер (1956) Жаман кейіпкерлер "Зоопаркта" The New Yorker (19 қыркүйек 1953) "Қысқы ертегі" New Short Novels (Ballantine, 1954) Жаман кейіпкерлер "Жаман кейіпкерлер" The New Yorker (4 желтоқсан 1954) Өлеңдер (1956) Жаман кейіпкерлер "Беатрис Трюблодтың оқиғасы" The New Yorker (26 ақпан 1955) Өлеңдер (1956) "Маги Мериветердің бай тәжірибесі" The New Yorker (25 маусым 1955) "Серігер" The New Yorker (24 желтоқсан 1955) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "Арманның соңы" The New Yorker (21 қаңтар 1956) Жаман кейіпкерлер "Caveat Emptor" а. к. а. "The Matchmaker" Mademoiselle (мамыр 1956) "Оқу мәселесі" The New Yorker (30 маусым 1956) "Тау күні" The New Yorker (18 тамыз 1956) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "My Blithe, Sad Bird" The New Yorker (6 сәуір 1957) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "A Reasonable Facsimile" The New Yorker (3 тамыз 1957) Жаман кейіпкерлер "The Children’s Game" The Saturday Evening Post (4 қазан 1958) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "The Scarlet Letter" Mademoiselle (шілде 1959) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "The Tea Time of Stouthearted Ladies" The Kenyon Review (қыс 1964) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "The Ordeal of Conrad Pardee" Ladies' Home Journal (шілде 1964) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар "The Philosophy Lesson" The New Yorker (16 қараша 1968) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері "An Influx of Poets" The New Yorker (6 қараша 1978) Жан Стаффордтың жинақталған әңгімелері (бірінші басылымда жоқ) "Woden’s Day" Shenandoah (күз 1979) Жинақталған әңгімелер және басқа да жазбалар

Бейімделулер

1952 жылы «Үміт сандығы» Флоренс Бейтс ойнаған 30 минуттық фильмге бейімделді. 1982 жылы Стаффордтың «Қызыл әріп» атты қысқа әңгімесі Кристиан Слейтер Вергиль Мид рөлінде ойнаған 30 минуттық телефильмге бейімделді.