Кіріспе

Американдық христиан пацифисі, анархист және әлеуметтік белсенді (1893–1970)

Аммон Эшфорд Хеннаси (24 шілде 1893 – 14 қаңтар 1970) – американдық христиан пацифисі, анархист, «Wobbly» қозғалысының мүшесі, әлеуметтік белсенді және Католик жұмысшы қозғалысының мүшесі. Ол Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында Джо Хилл атты қонақжай үйін құрып, салық төлеуден бас тарту арқылы қарсылық көрсетті.

Өмірбаян

Хеннаси Огайо штатының Негли қаласында квакер ата-анасы, Бенджамин Фрэнклин Хеннаси мен Элиза Юнис Фитц Рэндольфтың отбасында дүниеге келді және баптист ретінде өсті. Ол үш түрлі оқу орнында білім алды (әрқайсысында бір жыл): 1913 жылы Огайодағы Хирам колледжінде, 1914 жылы Висконсин университетінде, 1915 жылы Огайо мемлекеттік университетінде. Осы кезеңде Хеннаси Америка Социалистік партиясының мүшесі болды және оның сөздерімен айтқанда, "капиталистерді қалай өлтіруді үйрену үшін әскери жаттығуларға қатысты". Ол сонымен қатар Хирам колледжінің Колледждер аралық социалистік қоғамының хатшысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Хеннаси әскери қызметке шақырудан бас тартқаны үшін Атлантадағы (Джорджия штаты) түрмеге екі жылға қамалды. Түрмеде оған тек Киелі кітапты оқуға рұқсат етілді. Бұл оны бұрынғы сенімдерінен түбегейлі бас тартып, христиан пацифисі және христиан анархисі болуға итермеледі. Ол аштық жариялады және сегіз айға жалғыз камерада отырды. Хеннаси христиандыққа адалу үшін пацифист болу қажет деп сенді, ал үкіметтер дауларды шешу үшін үнемі күш қолданумен қорқытатындықтан, бұл анархистік болуді білдіреді. 1919 жылы Хеннаси өзінің алғашқы әйелі Сельма Мелмске заңды түрде үйленді. Кейін ол оны "Милуокидің социалистік шерифінің қызы, жас социалистерді "Ипселс" деп атаған топтың жетекшісі және Мемлекеттік еңбек федерациясының президентінің хатшысы" деп сипаттады. 1921 жылы Хеннаси мен Мелмс АҚШ бойынша 48 штаттың барлығын аралап саяхаттады. 1925 жылы ол қоныс аударып, ферма сатып алып, екі баласын тәрбиеледі. 1931 жылы ол Милуокиде әлеуметтік жұмысты бастады және алғашқы әлеуметтік қызметкерлер одағының бірін құрды. Жұмысы кезінде қауіп төнген жағдайда да күш қолданудан немесе өзін қорғаудан бас тартты, керісінше қарсылық көрсетпеуді жөн көрді. Осы кезеңде ол Екінші дүниежүзілік соғысқа шақырудан бас тартып, салық төлемейтінін мәлімдеді. Сондай-ақ, қарапайым өмір салтын қабылдап, салық жүктемесін азайтты. 1942-1953 жылдар аралығында Хеннаси АҚШ-тың оңтүстік-батысында көшпенді шаруа ретінде жұмыс істеді. 1952 жылы ол әкесі Марион Кейсидің қолынан Киелі Анастасия шіркеуінде Рим католигі ретінде крещение алды, ал Дороти Дэй оның құдайы анасы болды. 1953 жылы Нью-Йоркке көшіп келіп, Catholic Worker газетінің редактордың көмекшісі болды. Нью-Йоркте болған кезінде Хеннаси көптеген пикеттерге қатысты. Сол кезде ол Уиттакер Чемберстің "Күдік" атты естеліктеріне сын пікір жазды, кейіннен Чемберсті ұнатпағаны туралы көбірек жазды, оның әйелі Эстер Шемицті, оның алғашқы әйелі Сельмамен Рэнд әлеуметтік ғылымдар мектебінде танысқан. Ол өзінің кету себептері мен католиктік дін туралы ойлары туралы жазды, оның ішінде "Павел Мәсіхтің хабарын бұзды" деген сенімін білдірді (иезуизмді қараңыз). Ол бұл туралы 1965 жылы "Амон кітабында" жазды (оның 1954 жылғы "Католик анархистінің өмірбаянының жаңартылған нұсқасы), ол "көріктілік пен даналықтың алмас-ақтары" үшін мақталды, бірақ оның шатастырып жазатын стилі үшін сынға алынды. 1968 жылы Хеннаси "Джо Хилл қонақжай үйін" жабылып, назарын одан әрі наразылық пен жазуға аударды. Оның екінші және соңғы кітабы "Америкадағы бір адам революциясы" 1970 жылы жарық көрді және әрқайсысы америкалық радикалға арналған он жеті тараудан тұрады. Бұлардың қатарына Томас Пейн, Уильям Ллойд Гаррисон, Джон Вулман, Дороти Дэй, Юджин Дебс, Малкольм Х, Матер Джонс, Кларенс Дарроу және Альберт Парсонс кірді. Амон Хеннаси 1970 жылы 14 қаңтарда жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі Солт-Лейк-Ситидегі Лоурдес католик шіркеуінде өтті. Оның тілегіне сәйкес, оның денесі кремацияланды және күлдері Чикагодағы Вальдхайм зиратындағы Хеймаркет анархистерінің қабірлеріне шашылды.

Саяси және этикалық көзқарастар

Амон Хеннаси пацифист, христиан анархисі және анархизм мен қарсылық танытпауды қолдаушы болды. Ол өзі "институционалды шіркеу" деп сипаттаған және мемлекеттік капитализмге өте сынды көзбен қарады. Ол ішімдік ішпеді, темекі тартпады және вегетариандық өмір салтын ұстанды. Оның көптеген әрекеттері соғысқа, ядролық қару көбейтуге және өлім жазасына қарсы бағытталған еді. Хеннаси федералды табыс салығын төлемеді, себебі ол әскери шығындар мен соғысқа қаржыландырады. Ол ерікті қарапайымдықпен өмір сүрді және зорлық-зомбылыққа, күнәға және мәжбүрлеуге қарсы "Бір адамдық революция" деп атаған идеясына сенді. Сондай-ақ ол сот жүйесінің заңдылығын мойындаудан бас тартты. Дороти Дей: "Толстой, Ганди және Иса оның ұстаздары болды" деді.

Халыққа әсері

Ани ДиФранко 1996 жылы "Өткен ешқайда кетпеді" альбомын жасау үшін Юта Филлипстің әңгімелерін жинағанда, оның "Анархия" деген тақырыптағы Хеннаси туралы әңгімесін қосты. Хеннаси Филлипстің қалыптасуына әсер етті, ол осы оқиғаны жиі айтатын.