Кунео қаласы: тарих және географиясы

Кіріспе

Италиядағы Кунео қаласы (ˈkuːneo; ; ; kɔni) – Пьемонт аймағындағы қала және коммуна, Италияның аумағы бойынша төртінші ірі провинциясы – Кунео провинциясының орталығы. Ол Пьемонттың оңтүстік-батысында, Штура және Гессо өзендерінің тоғысқан жерінде, 550 метр биіктікте орналасқан. Кунео қаласы Бейнетте, Борго Сан-Дальмаццо, Бовес, Буска, Караглио, Кастеллетто-Стура, Центальо, Серваска, Морозцо, Певераньо, Тарантаска және Виньоло муниципалитеттерімен шектеседі. Ол алты тау жолының жанында орналасқан:

Колле делла Маддалена
Колле ди Тенда – Тенда туннелі, ұзындығы
Колле дель Мелогно
Колле Сан Бернардо
Колле ди Нава
Колле ди Кадибона.

Тарих

Кунео 1198 жылы жергілікті тұрғындар құрған қала, олар оны тәуелсіз коммуна деп жариялап, Асти епископтары мен Монферрат және Салуццо маркиздерінің билігінен босатылды. 1210 жылы олар қаланы басып алды, ал 1231 жылы кунездіктер көтеріліс жасады. 1238 жылы император Фридрих II оларды еркін коммуна деп мойындады. 1259 жылы Кунеоның тәуелсіздігі мәңгілікке тоқтады, себебі қала өзін, сондай-ақ күшті көршілерінен қорғану үшін, сол кезде Прованс графы болған Анжудың Карл I-іне ұсынды. Альбамен бірге, бұл Солтүстік Италиядағы Анжуліктердің негізгі иелігі болды. Салуццо, Савойя және Милан висконттарының билігімен үзіліске ұшыраған Анжулік билігі 1382 жылы Кунео Савой герцогтығының құрамына өткен кезде аяқталды. Кунео кеңейіп келе жатқан Савой мемлекетінің маңызды бекінісіне айналды. Осылайша, қала Франциядан бірнеше рет қоршауға алынды: алғаш 1515 жылы Францияның Франциск I-інің швейцариялық әскерлерімен, содан кейін 1542, 1557, 1639, 1641, 1691 жылдары және 1741 жылы Австрия мұрагерлік соғысы кезінде. Кунео әрбір қоршаудан сәтті қорғанып шықты. Қала Наполеон соғыстары кезінде ғана Францияның қол астына өтті және Стура департаментінің астанасы болды. Сардиния Корольдігінің қайта құрылуы мен Италияның бірігуінен кейін Кунео 1859 жылы өзімен аттас провинцияның астанасы болды. 1862 жылы Кунеода Генуядан көшірілген Польша әскери мектебі ашылды, онда эмиграциядағы польша офицерлері білім алды, олардың көпшілігі 1863-1864 жылдары Польшаның Ресей бөлігінде болған Польша қаңтар көтерілісіне қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1943 жылдан 1945 жылға дейін, ол Италияның неміс оккупациясына қарсы партизандық қозғалысының маңызды орталықтарының бірі болды. 1943 жылы Кунеоның еврей азаматтары ішкі істер министрі Гидо Буффарини Гидидің бұйрығымен жақын жердегі Борго Сан-Дальмаццо концлагеріне ұсталып, қамауға алынды. Олар министрдің бұйрығы күшіне енгенге дейін босатылды және қауымдастықтың көп бөлігі Кунеодан жасырынып кетті. Алайда, 1944 жылдың 9 желтоқсанында Кунео полиция бөлімі лагерьті қайта ашып, Кунеоның қалған еврей тұрғындарын тұтқындады, олардың көпшілігі Освенцимге депортацияланды. Көптеген адамдар қаза болды деген хабарлар бар. Италия партизандары 1945 жылдың 25 сәуірінде Кунеоны неміс және итальяндық фашистердің оккупациясынан азат етті. Шегініп келе жатқан фашистер Кунео түрмесінде ұсталып тұрған қалған алты еврей тұтқынды өлтірді.

Cuneo was founded in 1198 by the local population, who declared it an independent commune, freeing themselves from the authority of the bishops of Asti and the marquisses of Montferrat and Saluzzo. In 1210, the latter occupied it, and in 1231 the Cuneesi rebelled. In 1238, they were recognized as a free commune by Emperor Frederick II. In 1259, the independence of Cuneo ceased forever, as it gave itself, also to take protection against its more powerful neighbours, to Charles I of Anjou, who was then the Count of Provence. Together with Alba, it was the main Angevine possession in Northern Italy; Angevine rule interrupted by periods under the control of Saluzzo, Savoy, and the Visconti of Milan was ended in 1382 when Cuneo was acquired by the Duchy of Savoy. Cuneo became an important stronghold of the expanding Savoy state. The city was thus besieged several times by France: first in 1515 by Swiss troops of Francis I of France, then again in 1542, 1557, 1639, 1641, 1691 and, during the War of the Austrian Succession, in 1741. Cuneo resisted each siege successfully. The city was taken by France only during the Napoleonic Wars and was made the capital of the Stura department. After the restoration of the Kingdom of Sardinia, and the unification of Italy, Cuneo became the capital of its namesake province in 1859. In 1862, Cuneo was the location of a Polish Military School moved from Genoa, which trained Polish officers in exile, the overwhelming majority of whom then fought in the Polish January Uprising in the Russian Partition of Poland in 1863–1864 (see also Italy–Poland relations). During World War II, from 1943 to 1945, it was one of the main centres of partisan resistance against the German occupation of Italy. In 1943, Cuneo's Jewish citizens were briefly arrested and imprisoned at the nearby Borgo San Dalmazzo concentration camp by the order of Minister of the Interior Guido Buffarini Guidi. They were freed before the Minister's orders came into effect and most community members fled Cuneo into hiding. However, on 9 December 1944, the Cuneo Police Department reopened the camp and imprisoned the remaining Jewish residents of Cuneo most of whom were then deported to Auschwitz. Few survived according to reports. Italian partisans liberated Cuneo from the German and Italian fascist occupation on 25 April 1945. The retreating fascist forces murdered the remaining six Jewish prisoners being held at Cuneo's local prison.

Бөлімшелер

Ең маңызды және көп халқы бар: Centro storico, Cuneo centro, Cuneo nuova, San Paolo, Donatello, Gramsci, San Rocco, Cerialdo, Confreria және Borgo San Giuseppe.

Климат

Кунеода орташа субконтиненталды климат орналасқан, қыстары суық, жаздары ыстық және құрғақ. Дегенмен, ол теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, бұл жазды көтере алуға көмектеседі: ең ыстық ай, шілдеде орташа температура ал ең суық, қаңтар айында орташа жылдық жауын-шашын шамамен 81 күнге бөлінеді. Жауын-шашын үлгісі Туриндегімен ұқсас, екі максимум – біреуі негізгі, екіншісі қосымша (көктем және күз) және екі минимум (жаз және қыс). Ең құрғақ ай – шілде. Биіктік пен жел ағындарының салдарынан қар жиі жауады.

Ас үй және тамақ

Cuneo-ның ерекшелігі – Cuneesi al rhum, қара шоколадпен қапталған кішкентай безе және ром негізіндегі шоколадты іштік. Оларды 1923 жылы Андреа Арионе жасаған, ол сонымен қатар осы атауды тіркеді және оларды әлі күнге дейін орталық алаңдағы Пьяцца Галимбертидегі барда сатады; алайда, тағы бір мәлімдеме бойынша, оларды Дроньорелік кондитер Пьетро Галлетти жасаған. Тағы бір ерекшелігі – "raviolini al plin", ет және көкөністер қосылған кішкентай равиоли пастасы. Ондағы ең танымал бренд – Pastificio Boetti, ол да орталық алаңға жақын орналасқан.

Волейбол

Пьемонте волейболы клубы бар, ол 1 Италия волейбол лигасының, 3 CEV кубогының, 2 CEV Суперкубогының, 4 Италия кубогының және 3 Италия Суперкубогының жеңімпазы атанды.

Футбол

Associazione Calcio Cuneo 1905 (А. К. Кунео 1905) – Италия футбол лигаларының үшінші деңгейінде ойнайтын клуб.

Велоспорт

Италияның "Жиро д'Италия" веложарысының көптеген кезеңдері өткен. 2016 жылы "Жиро" тарихында алғаш рет жарыс Еуропадағы ең биік ғибадатхана – 2035 метрлік Сант-Анна ди Винадиоға жетті, ал келесі күні, 29 мамырда, Кунео қаласынан старт алды. 1987 жылдан бері Кунео қаласы "La Fausto Coppi" халықаралық әуесқой веложарысының бастапқы және аяқталу орны болып табылады.