Кіріспе
Инфекция мен ауру белгілерінің пайда болу аралығындағы уақыт. Инкубациялық кезең (сонымен қатар жасырын кезең немесе латенттік кезең деп те аталады) – патогенді организмге, химиялық заттарға немесе сәулеленуге ұшырағаннан бастап, симптомдар мен белгілер алғаш рет байқалатынға дейінгі уақыт аралығы. Типтік жұқпалы ауруларда инкубациялық кезең – көбейіп жатқан организмнің иесінде симптомдар тудыру үшін қажетті деңгейге жетуіне кеткен кезеңді білдіреді. Латенттік немесе жасырын кезең синонимдер болуы мүмкін, бірақ кейде айырмашылық жасалады, онда латенттік кезең инфекциядан жұқпалы болуға дейінгі уақыт ретінде анықталады. Қай кезең қысқарақ екені ауруға байланысты. Адамда, мысалы, жұқпалы аурудың белгілері байқалмай тұрып, жұқпаның таралуына себеп болатын стрептококк болуы мүмкін. Аурудың түріне қарай, инкубациялық кезеңде адам жұқпалы болуы немесе болмауы мүмкін. Латенттік кезеңде инфекция субклиникалық болады. Вирустық инфекциялар кезінде инкубация кезінде вирус көбейеді. Бұл вирус латенттігінен, яғни вирус көбеймейтін ұйқы режимінен өзгеше. Латенттік кезеңнің мысалы – ВИЧ инфекциясы. ВИЧ бастапқыда ешқандай симптомдарды көрсетпеуі және АИТС белгілері байқалмауы мүмкін, бірақ лимфа жүйесінде көбейіп, вирустық жүктемесі тез жинақталады. Бұл кезеңде ВИЧ жұқтырған адамдар жұқпалы болуы мүмкін.
Incubation period (also known as the latent period or latency period) is the time elapsed between exposure to a pathogenic organism, a chemical, or radiation, and when symptoms and signs are first apparent. In a typical infectious disease, the incubation period signifies the period taken by the multiplying organism to reach a threshold necessary to produce symptoms in the host. While latent or latency period may be synonymous, a distinction is sometimes made whereby the latent period is defined as the time from infection to infectiousness. Which period is shorter depends on the disease. A person may carry a disease, such as Streptococcus in the throat, without exhibiting any symptoms. Depending on the disease, the person may or may not be contagious during the incubation period. During latency, an infection is subclinical. With respect to viral infections, in incubation the virus is replicating. This is in contrast to viral latency, a form of dormancy in which the virus does not replicate. An example of latency is HIV infection. HIV may at first have no symptoms and show no signs of AIDS, despite HIV replicating in the lymphatic system and rapidly accumulating a large viral load. People with HIV in this stage may be infectious.
Ішкі және сыртқы инкубациялық кезең
"Интринсикалық инкубациялық кезең" және "экстринсикалық инкубациялық кезең" терминдері векторлық таралатын ауруларда қолданылады. Интринсикалық инкубациялық кезең – бұл организмнің түпкілікті иесінде дамуын аяқтауына қажетті уақыт. Экстринсикалық инкубациялық кезең – организмнің аралық иесінде дамуына кететін уақыт. Мысалы, масаға жұққаннан кейін, адамға жұқпалы болатынша, безгек паразиті масаның ішінде дамудан өтуі керек. Масада дамуға қажетті уақыт паразиттің түріне және температураға байланысты 10-ден 28 күнге дейін жетеді. Бұл – аталған паразиттің экстринсикалық инкубациялық кезеңі. Егер маса әйел болса және экстринсикалық инкубациялық кезеңнен кем өмір сүрсе, ол малярия паразитін таратпайды. Бірақ егер маса тісімен паразитті адам организміне жеткізсе, паразит дамуын бастайды. Паразит адам организміне енгізілгеннен бастап, малярияның алғашқы белгілері пайда болғанға дейінгі уақыт – оның интринсикалық инкубациялық кезеңі.
Адамдардағы аурулар мысалдары
Жеке адамдар арасындағы айырмашылықтарға байланысты инкубациялық кезең әрқашан диапазон ретінде көрсетіледі. Мүмкіндігінше орташа және 10-шы және 90-шы пайыздық мәндерді көрсету дұрыс, бірақ бұл ақпарат әрқашан қол жетімді емес. Көптеген жағдайларда инкубациялық кезеңдер ересектерде балалар мен нәрестелерге қарағанда ұзағырақ болады. Пастерелла мультоцидадан туындаған целлюлит және басқа аурулар 0 күн 1 күн Тоңазытқыш 9 күн 21 күн Холера 0,5 күн 4,5 күн Жылымық 1 күн 3 күн COVID-19 2 күн 11,5/12,5/14 күн Денге қызуы 3 күн 14 күн Эбола 1 күн 21 (95%), 42 (98%) күн Эритем инфекциозум (бесінші ауру) 13 күн 18 күн Гиардия 3 күн 21 күн ХИВ 2 аптадан айға дейін немесе одан да ұзақ 3 аптадан айға дейін немесе одан да ұзақ Жұқпалы мононуклеоз (жыра безінің қабынуы) 28 күн 42 күн Инфлюенца 1 күн 3 күн Куру ауруы 10,3 жыл (орташа) 13,2 жыл Маз ауруы 1 жыл 20 жылдан астам Марбург ауруы 5 күн 10 күн Қызылша 9 күн 12 күн MERS 2 күн 14 күн Қызылша 14 күн 18 күн Норовирус 1 күн 2 күн Қоқыршақ 7 күн 14 күн Полио 7 күн 14 күн Рабьес 1 ай, бірақ кейде 1 аптадан азырақ, сирек жағдайларда 1 жылдан да ұзақ 3 ай Рокки тау қызуы 2 күн 14 күн Розеола 5 күн 15 күн Қызылша 14 күн 21 күн Сальмонеллез 12 күн 4 күн SARS 1 күн 10 күн Шешек 7 күн 17 күн Тетнус 7 күн 21 күн Түберкулез 2 апта 12 апта Тиф 7 күн 21 күн
Erythema infectiosum (Fifth disease) 13 days18 days Giardia 3 days 21 days HIV 2 weeks to months, or longer3 weeks to months, or longer Infectious mononucleosis (glandular fever) 28 days42 days Influenza 1 day3 days Kuru disease 10.3 years (mean)13.2 years Leprosy 1 year20 or more years Marburg 5 days10 days Measles 9 days12 days MERS 2 days14 days Mumps 14 days18 days Norovirus 1 day2 days Pertussis (whooping cough) 7 days14 days Polio 7 days14 days Rabies 1 months, but may vary from <1 week to rarely >1 year.3 months Rocky Mountain spotted fever 2 days14 days Roseola 5 days15 days Rubella (German measles) 14 days21 days Salmonella 12 days4 days SARS 1 day10 days Smallpox 7 days17 days Tetanus 7 days21 days Tuberculosis 2 weeks12 weeks Typhoid 7 days 21 days