Дәрігерлерден көмек күтетін тері өскіндері

Кіріспе

Шағын, дөңгелек пішіндес, гүлді көкөніс немесе қатты көпіршік сияқты өсу.

Қаупін арттыратын факторлар: қоғамдық душ пен бассейн пайдалану, етпен жұмыс істеу, экзема және әлсіз иммундық жүйе. Емделмесе, көптеген түрлері айлар бойы немесе жылдар бойына жоғалады. Жалпы халық арасында жыныстық емес кеспелердің (тұқымдық қылшықтардың) бағаланған көрсеткіші 1–13% құрайды.

Түрлері

Адам папилломавирусының түрі, пішіні және зақымдалған жері бойынша әртүрлі қылқалам түрлері анықталды. Оларға мыналар жатады:
Жалпы қылқалам (verruca vulgaris) – беті кедір-бұдырлы, көбінесе қолдарда кездеседі, бірақ дененің кез келген жерінде өсе алады. Кейде Палмер қылқаламы немесе жас қылқалам деп те аталады. Жалпақ қылқалам (verruca plana) – кішкентай, тегіс, жалпақ, ет түсіне жақын, көп санында кездесуі мүмкін; көбінесе бет, мойын, қол, білезік және тізеде кездеседі. Жіп тәрізді немесе саусақ тәрізді қылқалам – жіп немесе саусақ сияқты, көбінесе бетте, әсіресе қабақ пен еріннің маңында кездеседі. Жыныс мүшелерінің қылқаламы (венериялық қылқалам, condyloma acuminatum, verruca acuminata) – жыныс мүшелерінде пайда болатын қылқалам. Тырнақ айналасындағы қылқалам – тырнақтардың айналасында гүл шоғындай жиналған қылқаламдар. Табан қылқаламы (verruca, verruca plantaris) – қатты, кейде ауырсынулы, көбінесе ортасында қара нүктелермен, әдетте аяқ табанының қысым көрсетілетін жерлерінде кездеседі. Мозаикалық қылқалам – қол немесе аяқ табанында тығыз жиналған табан қылқаламдарының тобы.

Себеп

Қақырықтар адам папиллома вирусы (HPV) қоздырады. Адам папилломавирусының шамамен 130 түрі белгілі. HPV көбінесе терінің немесе жыныс мүшелерінің қабықтық эпителийіне жұғады, бірақ әрбір HPV түрі әдетте денедегі бірнеше белгілі бір аймақтарды ғана жұқтыра алады. Көптеген HPV түрлері жұқтырған жерінде қақырық немесе папиллома деп аталатын қатерсіз өсінді тудыруы мүмкін. Ең көп таралған HPV және қақырық түрлері төменде тізілген. Жалпы қақырықтар – HPV 2 және 4 түрлері (ең көп кездесетіні); сондай-ақ 1, 3, 26, 29, 57 және басқа түрлері. Қатерлі ісіктер және жыныс мүшелерінің дисплазиясы – "жоғары тәуекел" HPV түрлері қатерлі ісіктермен, әсіресе жатыр мойны қатерлі ісігімен байланысты, сонымен қатар кейбір вульвалық, вагиналық, пенильді, анальдық және кейбір ауыз-жұтқыншақ қатерлі ісіктеріне де себеп болуы мүмкін. "Төмен тәуекел" түрлері қақырықтар немесе басқа да жағдайлармен байланысты. Жоғары тәуекел: 16, 18 (жатыр мойны қатерлі ісігінің ең көп себебі); сондай-ақ 31, 33, 35, 39, 45, 52, 58, 59 және басқалары. Табан қақырықтары (веррука) – HPV 1-ші түрі (ең көп кездесетіні); сондай-ақ 2, 3, 4, 27, 28, 58 және басқа түрлері. Аногенитальді қақырықтар (кондиломата ақумината немесе венериялық қақырықтар) – HPV 6 және 11 түрлері (ең көп кездесетіні); сонымен қатар 42, 44 және басқалары. Төмен тәуекел: 6, 11 (ең көп кездесетіні); сондай-ақ 13, 44, 40, 43, 42, 54, 61, 72, 81, 89 және басқалары. Verruca plana (жазық қақырықтар) – HPV 3, 10 және 28 түрлері. Бутчер қақырықтары – HPV 7 түрі. Хек ауруы (ошақты эпителиялық гиперплазия) – HPV 13 және 32 түрлері.

Патофизиология

Микроскоп астындағы жалпы есекжемдердің ерекше ерекшеліктері бар. Олардың мүйіз қабатының қалыңдауы (гиперкератоз), тік қабаттың қалыңдауы (акантоз), гранулярлық қабаттың қалыңдауы, дермальды еңселердің ұзаруы және дермоэпидермальды қосылыстағы ірі қан тамырлары байқалады.

Диагностика

Дерматоскопиялық қарап тексеруде, көбінесе емшектің немесе түйіншектің саусақ сияқты пішіні байқалады.

Алдын алу

Gardasil 6 – жатыр мойны қатерлі ісігі мен жыныс мүшелеріндегі кондиломалардың (тегістердің) алдын алуға бағытталған HPV вакцинасы. Gardasil 16, 18, 6 және 11 типтегі HPV инфекциясын болдырмау үшін жасалған. Қазіргі уақытта жатыр мойны қатерлі ісігінің шамамен 70% жағдайы 16 және 18 типтегі ВПЧ-қа байланысты туындайды.

Gardasil 9 – 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 және 58 типтегі ВПЧ-тан қорғайды. Қазіргі уақытта HPV вакциналары табанға түсетін тегістерге (verrucae) себеп болатын вирус штаммдарынан қорғамайды.

Дезинфекциялау

Вирус салыстырмалы түрде төзімді және көптеген таралған дезинфекциялық құралдарға иммунитет көрсетеді. 90% этанолға кемінде 1 минут, 2% глютаральдегидке, 30% саволонға және/немесе 1% натрий гипохлоритіне ұшырату патогенді дезинфекциялай алады. Вирус құрғақшылыққа және ыстыққа төзімді, бірақ температура мен ультракүлгін сәулеленуден жойылады. Әртүрлі тері кедірлерінің емдерін қарастырған зерттеу салицил қышқылын қамтитын жергілікті емдер плацебодан тиімдірек екенін көрсетті. Криотерапия салицил қышқылымен бірдей тиімді болып көрінеді, бірақ сынақтардың саны аз болды. Имиквимод – бұл жергілікті крем, ол интерферон өндірісін ынталандыру арқылы дене иммундық жүйесіне кедірге қарсы күресуге көмектеседі. Ол АҚШ Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) тарапынан жыныс мүшелерінің кедірлеріне қарсы мақұлданған. Кантаридин – Meloidae тұқымдасына жататын көптеген қоңыздардың денесінде табиғи түрде кездесетін зат. Ол жеке немесе подфиллинмен бірге қолданылады. FDA мақұлдамаған, бірақ Канадада немесе АҚШ-тың кейбір дәріханаларында қолжетімді. Блеомицин – күшті химиотерапиялық препарат, оны терең кедірлерге енгізу арқылы вирус ДНК немесе РНК-сын жояды. Блеомицин АҚШ FDA тарапынан осы мақсатта мақұлданбаған. Мүмкін болатын жанама әсерлерге саусақтардың некрозы, тырнақтардың түсуі және Рейно синдромы жатады. Әдеттегі ем бір немесе екі инъекциядан тұрады. Динитрохлорбензол (DNCB), салицил қышқылы сияқты, тікелей кедірге жағылады. Зерттеулер бұл әдістің тиімділігі 80%-ға дейін жететінін көрсетті. Бірақ DNCB салицил қышқылынан гөрі әлдеқайда сақ қолдану керек; химиялық зат генетикалық мутацияларды тудыруы мүмкін, сондықтан оны дәрігер тағайындауы керек. Бұл препарат аллергиялық иммундық реакцияны тудырады, нәтижесінде кедірге қарсы күресетін қабыну пайда болады. Цидофовир – антивирустық препарат, ол эксперименттік ем ретінде ларинкстегі (ларингеальді папилломатоз) HPV зақымдануларына инъекцияланады. Verrutop verruca емдеуі – органикалық қышқылдар, бейорганикалық қышқылдар және металл иондарының комбинациясынан жасалған жергілікті ерітінді. Бұл ерітінді вирустық белоктарды денатурациялап, кедір тінін мумификациялайтын нитриттер өндірісіне әкеледі. Verrutop пен басқа қышқылмен емдеудің айырмашылығы – оның қоршаған теріге зақым келтірмейтіні. Сонымен қатар, дәріханаларда қолжетімді күміс нитраты да кедірлерді жоюға көмектеседі. 70 науқастың плацебомен бақыланған зерттеуінде 9 күн бойы қолданылған күміс нитраты емнен кейін бір ай өткен соң 43%-да барлық кедірлердің жойылуына, ал 26%-да кедірлердің жақсаруына әкелді, плацебо тобындағы 11% және 14% көрсеткіштерімен салыстырғанда. Тері мен киімге бояу түсуін азайту үшін нұсқауларды қатаң сақтау керек. Кейде пигменттің іздері пайда болуы мүмкін. Егер салицил қышқылы немесе криотерапия тиімсіз болса немесе қолжетімді болмаса, трихлорогум қышқылын кедірлерді емдеу үшін қолдануға болады. Бұл емді апта сайын қайталау қажет. Жағымсыз әсерлері – күйдіру және шаншу.

The virus is relatively hardy and immune to many common disinfectants. Exposure to 90% ethanol for at least 1 minute, 2% glutaraldehyde, 30% Savlon, and/or 1% sodium hypochlorite can disinfect the pathogen. The virus is resistant to drying and heat, but killed by temperature and ultraviolet radiation. A review of various skin wart treatments concluded that topical treatments containing salicylic acid were more effective than placebo. Cryotherapy appears to be as effective as salicylic acid, but there have been fewer trials. Imiquimod is a topical cream that helps the body's immune system fight the wart virus by encouraging interferon production. It has been approved by the U. S. Food and Drug Administration (FDA) for genital warts. Cantharidin, found naturally in the bodies of many members of the beetle family Meloidae, causes dermal blistering. It is used either by itself or compounded with podophyllin. Not FDA approved, but available through Canada or select US compounding pharmacies. Bleomycin — A more potent chemotherapy drug, can be injected into deep warts, destroying the viral DNA or RNA. Bleomycin is notably not US FDA approved for this purpose. Possible side effects include necrosis of the digits, nail loss and Raynaud syndrome. The usual treatment is one or two injections. Dinitrochlorobenzene (DNCB), like salicylic acid, is applied directly to the wart. Studies show this method is effective with a cure rate of 80%. But DNCB must be used much more cautiously than salicylic acid; the chemical is known to cause genetic mutations, so it must be administered by a physician. This drug induces an allergic immune response, resulting in inflammation that wards off the wart causing virus. Cidofovir is an antiviral drug which is injected into HPV lesions within the larynx (laryngeal papillomatosis) as an experimental treatment. Verrutop verruca treatment is a topical solution made from a combination of organic acids, inorganic acids, and metal ions. This solution causes the production of nitrites, which act to denature viral proteins and mummify the wart tissue. The difference between Verrutop and other acid treatments is that it does not damage the surrounding skin. Another product available over the counter that can aid in wart removal is silver nitrate in the form of a caustic pencil, which is also available at drug stores. In a placebo controlled study of 70 patients, silver nitrate given over nine days resulted in clearance of all warts in 43% and improvement in warts in 26% one month after treatment compared to 11% and 14%, respectively, in the placebo group. The instructions must be followed to minimize staining of skin and clothing. Occasionally, pigmented scars may develop. Trichloroacetic acid can be used to treat warts if salicylic acid or cryotherapy fail or are not available. It requires repeat treatments every week or so. Side effects are burning and stinging.

Тарих

Көне медициналық мәтіндерде қылқаншақтардың кем дегенде б.з.б. 460 – б.з.б. 370 жылдары өмір сүрген Гиппократ заманынан бері тіркелген ауру екендігі көрсетілген. Римдік дәрігер Аулус Корнелий Цельс, б.з.б. 25 – б.з. 50 жылдары өмір сүрген, өзінің "De Medecia" кітабында қылқаншақтардың түрлі түрлерін сипаттаған. Цельс Myrmecia-ны – бүгінде табан қылқаншағы деп танылатын түрді, және акрохордонды (терідегі өспе) – қылқаншақ ретінде жіктеген. 13 ғасырда Вильгельм Салицето мен Ланфранк Миландық хирургтар жазған кітаптарда қылқаншақтар туралы мәліметтер келтірілген. "Verruca" сөзін қылқаншақты сипаттау үшін 1636 жылы шыққан "Hypomnemata physicae" атты еңбегінде дәрігер Дэниел Сеннерт қолданған. Қылқаншақтардың пайда болу себебі алғашында медицинада даулы болған. 18 ғасырдың басында дерматология бойынша алғашқы кітапты жариялаған Дэниел Тернер дәрігері қылқаншақтардың теріге жақын зақымданған нервтерден пайда болатынын болжаған. 18 ғасырдың ортасында хирург Джон Хантер қылқаншақтардың бактериялық сифилис инфекциясынан туатыны туралы сенімді таратуға көмектескен. Хирург Бенджамин Белл қылқаншақтардың сифилиспен байланысы жоқ дертімнен пайда болатынын дәлелдеп, қылқаншақтар мен қатерлі ісік арасындағы себеп-салдар байланысын анықтаған. 19 ғасырда Верона ауруханасының бас дәрігері қылқаншақтар мен жатыр мойнының қатерлі ісігі арасындағы байланысты анықтаған. Бірақ 1874 жылы дерматолог Фердинанд Риттер фон Хебра медицинада түрлі теориялар айтылғанымен, "қылқаншақтардың пайда болу себептері әлі де түсініксіз" екенін атап өткен. 1907 жылы дәрігер Джузеппе Цюффо қылқаншақтардың вирустық инфекциядан туатынын алғаш рет көрсеткен. 1976 жылы вирусолог Харальд зюр Хаузен адам папиллома вирусының (HPV) қылқаншақтардың себебі екенін алғаш рет анықтаған. Оның үздіксіз зерттеулері HPV вакцинасын жасауға қажетті дәлелдерді берді, ол алғаш рет 2006 жылы қолжетімді болды.