Кіріспе

Жапырақты көкөніс

Чой сум (кантон тілінде choi sum, choi sam деп те жазылады; стандартты мандарин тілінде cai xin, caixin) – қытай тағамдарында көп қолданылатын жапырақты көкөніс. Ол қыша тұқымдасының Brassica туысына жатады (Brassica rapa var. parachinensis немесе Brassica chinensis var. parachinensis). Чой сум – кантон тіліндегі атаудың транслитерациясы, оны сөзбе-сөз "көкөністің жүрегі" деп аударуға болады. Чой сум юй чой деп те аталады (стандартты мандарин тілінде юй кай; қытайша: 油菜). Оны қытай гүлді көкөнісі деп те біледі.

Сипаттама

Чой сумы – гей ланға ұқсас жасыл жапырақты көкөніс, оны ерекше сары гүлдерімен сипаттауға болады. Әр гүлдің төрт сары, овалдан дөңгелек пішінге дейін жеткен, алты тоқпаншасы бар, диаметрі және биіктігі ашық жасылдан қоңыр жасылға дейін өзгереді. Жапырақтары овал пішіндес (гүлдену кезеңінде үшкір немесе табанына қарай тартылған) және жиектері тік тісті болып келеді, бірақ қырыққабат сияқты тығыз қабат құрамайды. Жемістері өзара тозаңдану немесе өздігінен тозаңдану арқылы жетіледі, олар қауымшақ пішіндес болып, піскен кезде жарылып немесе кеуіп, кішкентай, дөңгелек қоңыр немесе қара тұқымдарды ашыққа шығарады. Бір қауымшақта 4-ден 46 тұқымға дейін болады. Өсімдіктің биіктігі өсу жағдайларына және сортына қарай өзгереді. Гүлдеу әдетте өсімдікте 7-8 жапырақ пайда болғанда немесе шамамен биіктікте пайда болады. Тамыр жүйесінің көп бөлігі тереңдігінде орналасқан және радиусыне дейін жетеді. Өсімдік негізінен бір жылдық, шөптесін өсімдік, сирек көп жылдық, және одан да сирек жартылай бұтаға айналады. Өсімдіктің құрылымы қарапайым немесе тармақталған (гүлдену кезеңіне жақын) жапырақты болып келеді. Ол pH деңгейі кемінде 5,6, көбінесе 7,5 болатын топырақта жақсы өседі.