Кіріспе

Кусково (Куско́во) – Шереметьевтер әулетінің жазғы сарайы және иелігі. 18-шы ғасырдың ортасында салынған, бастапқыда Мәскеуден бірнеше шақырым шығысқа қарай орналасқан, бірақ қазір қаланың Шығыс ауданының бір бөлігі. Бұл Ресей аристократиясының алғашқы және ең әйгілі жазғы сарайларының бірі, Мәскеу маңында сақталған санаулы сарайлардың ішіндегі бірегейі. Бүгінде иелік Ресей мемлекеттік керамика мұражайына айналған, ал паркі москвишілердің таңдаулы демалыс орны болып табылады.

Тарих

17 ғасырда Кусково Ұлы Петрдің ресейлік фельдмаршалы Борис Петрович Шереметьевтің (1652–1719) меншігіне көшті, ол Ұлы Солтүстік соғысында Полтава шайқасында (1707) шведтерді жеңген ресей армиясын басқарды. Бұл жерде ағаштан салынған шіркеу, үй және бірнеше тоған болған. Сарайды оның ұлы Петр Борисович Шереметьев (1713–1788) салған. Шереметьев граф Ресейдің ең бай адамдарының бірі, сарайға жақын болған және өнерді қолдаған меценат еді. Ол Кусковоны Санкт-Петербургтегі Фонтанка өзенінің жағасындағы қалалық сарай салған кезде құрды. Кусковода сарай салуды шешкенде, оны басқа ақсүйектердің иеліктерінен гөрі үлкен әрі әдемі етуді, ал патшалардың резиденцияларымен теңестіруді бұйырды. Мәскеу орталығынан бір күндік сапар қашықтықта болғандықтан, сарай түнгі қонақтарды қабылдауға, шаруашылыққа немесе басқа да пайдалы мақсаттарға арналмады, ол таза ойын-сауық, рәсімдер мен тойлар үшін салынды. Голланд үйі 1749 және 1751 жылдар аралығында сәулетші Ю. И. Кологировпен салынды, ол тоғанды көлге айналдырып, саябақ пен каналдарды жоспарлады. 1754 жылы Кологиров қайтыс болғаннан кейін сарайды парктің шығыс бөлігіндегі каналдың жанында үңгір мен беседканы жобалаған жас сәулетші Федор И. Аргунов салуды бастады. Федор Аргунов Санкт-Петербургтегі Фонтанкадағы Шереметьев үйін салумен айналысқанда, сарайды жобалау міндеті белгілі москвалық сәулетші Карл Бланкқа тапсырылды. Сарайдың жиырма алты бөлмесі мемлекеттік шараларда қонақтарды көңіл көтеру және таң қалдыру үшін арналған. Шереметьев граф саябақта әсем кештер өткізді, онда жиырма бес мыңға дейін қонақ жиналды. Көңіл көтеру шараларына оның танымал театры мен крепостной актерлерден құралған оркестрі кірді. 1775 жылы императрица Екатерина II мұражайға келді, ал парктегі обелиск осы оқиғаны еске салады. 18 ғасырдың соңында мұражай құлдырауға бет бұрды. 1812 жылы француз шапқыншылығы кезінде ол көп зақым көрді. 1830 жылдары крепостной театр бұзылды. 1861 жылы крепостнойлық алынғаннан кейін жер учаскелері бөлініп, жалға берілді. 1917 жылғы революциядан кейін мұражай мемлекеттік меншікке алынды. 1919 жылы сарай табиғат тарихына арналған шағын мұражайға айналдырылды. Он жылдан кейін ол 1918–1920 жылдары Мәскеудегі Подоссенский көшесінде құрылған мемлекеттік фарфор мұражайына үй болды. Онда ресейлік өнер коллекционерлері А. Морозов, Л. Зубалов және Боткиннің ұлттық коллекциялары сақталды. 1932 жылы ол Мемлекеттік керамика мұражайы деп аталды.

Кусково сарайы

Сарай жаңа неоклассикалық стильде жобаланған, бұл стиль сол кезде Санкт-Петербург пен Мәскеудегі мемлекеттік ғимараттар үшін кең таралған болатын. Сыртқы қабырғасы ағаш тақтайлардан тұрғызылып, сыланып, жұмсақ пастельді түстермен боялған. Сарай құрмет алаңына қарап тұрды, ол сарайдың, шіркеудің және үлкен көлдің арасында қалыптасқан. Үйдің алдындағы алты бағаналы портикке пандус орнатылған, соның арқасында сегіз ат жегілген кареталар тікелей кіре беріске дейін келе алатын болды. Карета келген кезде, қызметшілер есіктен сыға шығып, қонақтар түсіп бара жатқанда аттарды ұстап тұратын.

Кусково саябағы

Кусково паркі 1750 және 1780 жылдар аралығында гүлдердің әсем жайылмалары, мұқият күтілген қырқыштар және тік немесе қиғаш бұрыштарда қиылысатын аллеялары бар, мүсіндермен безендірілген және шар тәрізді кесілген ағаштардың қатарларымен, үлкен вазалармен, жеміс ағаштарымен немесе конус тәрізді қырқылған мирт ағаштарымен шектелген ресми «Garden à la française» стилінде салынған. Сегіз саябақ аллеясы бір нүктеде түйіседі, сол жерде қазір дөңгелек Эрмитаж павильоны (1764–77) орналасқан. Шереметьев графы уақытының көп бөлігін Эрмитажда өткізіп, сарайға тек қана ресми шаралар мен мерекелерде ғана келген.