Кіріспе

Уильям Фридкиннің 1985 жылғы «To Live and Die in L. A.» фильмі – 1985 жылғы американдық нео-нуар экшн-қылмыс триллері. Фильмді Уильям Фридкин режиссерлік етіп, сценарийін Фридкинмен бірге АҚШ құпия қызметінің бұрынғы агенты Джеральд Петьевич жазған, ал сценарий оның 1984 жылғы романы негізінде құрылған. Фильмде Уильям Петерсен, Виллем Дафо және Джон Панков сияқты актерлер ойнаған. Музыкалық саундтректі Ван Чунг жазды және орындады. Фильм екі құпия қызмет агентынің жалған ақша жасаушыны ұстау үшін не істейтінін көрсетеді.

Сюжет

Президент Рейганға жасалған sui-cident әрекеті бұзылғаннан кейін, құпия қызмет агенттері Ричард Ченс пен Джимми Харт Лос-Анджелестегі іс-қимыл кеңсесіне қалта жасау тергеушілері ретінде тағайындалады. Ченс елеусіз, импульсивті мінез-құлықпен танымал және оның жоғары тұрған қызметкерлері білмейтін, ол да сыбайлас жемқор. Харт зейнетке шығуына үш күн қалған. Жалғыз өзі, Харт шөлдегі қойманы жалған және суретші Эрик "Рик" Мастерстің баспаханасы деп санайды және оны Мастерс пен оның жансакшысы Джек өлтіреді. Шанс өзінің жаңа серіктесі Джон Вуковичке Мастерсті қалай болғанда да құлатып тастайтынын айтады. Екі агент Мастерс туралы ақпаратты оның қылмыскер серіктестерінің бірі, адвокат Макс Уаксманды қадағалауға алу арқылы алуға тырысады. Вукович күзет кезінде ұйықтап қалады, бұл Мастерске оны ренжіткен Уаксманды өлтіруге мүмкіндік береді. Вукович ережеге сай әрекет еткісі келсе, Шанс Мастерстерді іздеуде барған сайын абайсызда және этикалық емес болып барады. Ол ақпарат алу үшін шарт бойынша босатылған / хабаршы Рутпен жыныстық қорқынышты қарым-қатынасына сүйенеді, ал Вукович Мастерстің серіктестерімен жеке кездеседі, оның ішінде адвокат Боб Граймс, оны айналдыруға тырысады. Граймс өзінің заңгерлік ісін қиратуы мүмкін мүдделер қақтығысын мойындап, клиенті мен екі агент арасында кездесуді ұйымдастыруға келіседі, олар Палм-Спрингстен келген дәрігерлер ретінде Мастерстің контрафактілік қызметтеріне қызығушылық танытады. Мастерс олармен жұмыс істеуге асықпайды, бірақ ақыр соңында оларға 1 миллион долларлық жалған ақша қағаздарын басып шығаруға келіседі. Өз кезегінде Мастерс 30 мың доллар талап етеді, бұл сатып алу үшін рұқсат етілген агенттіктің лимиті үш есе артық. Қолма-қол ақшаны алу үшін Ченс Вуковичті Томас Лингті тонау үшін оған көмектесуге көндіреді, Рут бұған дейін Ченске ұрланған алмас сатып алу үшін 50 000 доллар ақша әкеліп отырғанын айтқан. Чанс пен Вукович Лингті Юнион вокзалында ұстап алады және алтыншы көше виадугының астындағы өнеркәсіптік аймақта ақшаны ұстап алады. Лингтің жасырын адамдары оларды қадағалап, тонауды бақылап тұрған кезде, атыс ашады және Лингті қасақана өлтіреді. Шанс пен Вукович оларды көшелер, автокөлік жолдары және тіпті су тасқынын бақылау арналарының бірі арқылы, автокөлік жолынан дұрыс емес жолға шығу арқылы соңғы қашудан бұрын, оларды елемеуге тырысады. Келесі күні олардың күнделікті брифингісінің соңында Лингтің жасырын ФБР агенті болғаны туралы хабарландыру болады. Ол операция кезінде қаза тапты. Тек шабуылшылар мен олардың көліктерінің жалпы сипаттамасы ғана берілген. Ченс пен Вукович Лингті өлтірмегенмен, Вукович кінәсін сезініп, ал Ченс апатикалық болып, тек Мастерсті алуға ғана көңіл бөледі. Шансты Лингтің өліміне қатысы бар екендігі туралы ашық айтуға көндіре алмай, Вукович Граймсқа кездеседі, ол оған өзін ұстап беруді және жеңілдетілген үкімге алмасу үшін Шансқа қарсы куәлік етуді кеңес береді. Вукович серіктесін кінәлаудан бас тартады. Шақыр Мастерспен сатып алуды ұйымдастырады, ол ұрлық туралы білетінін білдіреді. Ченс пен Вукович алмасу үшін Мастерспен кездеседі. Жалған миллионды тексергеннен кейін агенттер Мастерс пен Джекті тұтқындауға тырысады, бірақ Джек мылтық тартады. Джек пен Ченс бір-бірін өлтіріп өлтіреді, ал Мастерс қашып кетеді. Вукович оны қуып жетіп, бұрынғы хабаршы айтқан қоймаға барады. Ол келгенде, Мастерс барлық заттарды өртеп, барлық дәлелдерді жойды. Вукович Мастерске қарсы шығады және қысқаша күрес кезінде Мастерс Вуковичтен неге Граймстың кеңесін қабылдамай, серіктесін ұстап бергенін сұрайды. Вукович бұл аянға таңғалған кезде, Мастерс тақтаны ұстап, оны есінен танып қалады. Мастерс Вуковичті майдаланған қағазбен жауып, оны өртеп жібермекші болған кезде Вукович келіп, Мастерсті атып өлтіреді. Мастерс отқа түсіп, өз-өзіне от қояды. Вукович жанып жатқан адамды өлтіреді, Мастерс тірідей жанған кезде бос қаруынан қағып тастайды. Көбірек кәдімгі киім киіп, Вукович Лас-Анджелестен кетуге жиналған Рутқа барады. Ол Шанстың өлімі туралы айтып, Лингтің ФБР агенті екенін және Шансты ойнағанын білетінін айтады. Ол Ченстің қалған ақшаны оған қалдырғанын біледі, оны агенттік қайтарып алғысы келеді, бірақ Рут оған қарызын төлеу үшін керек екенін айтады. Вукович Руттың қазір өзіне жұмыс істейтінін, Шанс сияқты "қажет нәрсеге" айналып, оның көлеңкелі өмірінен қашуға тырысуын тоқтататынын мәлімдейді.

Өндіріс

Режиссер Уильям Фридкинге Джеральд Петиевичтің романы қолжазба күйінде берілді және ол өте нақты деп танылды. Фильм жасаушы Вашингтоннан тыс жердегі Құпия қызмет агентінің жұмысының "толығымен сюрреалистік сипатына" қызығушылық танытты. Фильм туралы келісім жарияланғанда Петиевичтің кеңседегі лауазымға тағайындалуына қарсылас тергеп, ол "маған фильм түсіргені үшін қатты ашуланып" және "Құпия қызметте маған деген жаман ниет бар" екенін сезінді, бұл Лос-Анджелестегі филиалдағы агенттің тергеуді бастаған бірнеше аптадан кейін кенеттен отставкаға келуімен күшейді.

Өндірістен кейінгі

Питерсенді таңдаған күнінен бастап Фридкин фильмнің соңында Ченсті өлтіруді ойлады, бірақ монтажшы Бад Смит айтуынша, Вукович өлтірілуі керек еді. Фильм АҚШ және Канадада 17,3 миллион доллар тапты, бұл оның 6 миллион долларлық бюджетінен әлдеқайда көп.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 51 рецензиядан 88% балл берілген, ал орташа рейтингі 7.3/10 құрап отыр. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Кокаинге тәуелділер, көлік қуулары және Wang Chung музыкасының көп болуымен, «Л.А.-да өмір сүру және өл» 80-ші жылдардың ең керемет экшн/триллері болуы мүмкін". «Chicago Sun-Times» газетінің киносыншысы Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз беріп, «Фильм де жоғары деңгейде. Бағыттық шешім – басты мәселе. Фридкин жақсы да, жаман да фильмдер түсірген. Бұл оның ерте туындыларының тереңдігі мен шеберлігін көрсетіп, қайта оралуы» деп жазды. Ол Питерсенді мақтап: «Чикаго сахнасындағы мықты, жіңішке денелі және ақылды актер. Оның кейбір қасиеттері Стив Маккуинге ұқсайды» деді. «Newsweek» журналының сыншысы Дэвид Ансен: «Робби Мюллердің қатал шабытпен түсірген, жаңа және мықты жігіттердің бет-әлпеттерін жақсы таңдаған «Л.А.-да өмір сүру және өл» жалған жабайылық болуы мүмкін, бірақ ол қызықты» деп жазды. «Variety» журналының қызметкерлері фильмге ара-тұра пікір білдіріп, оның шектен тыс екенін жазды: «Л.А.-да өмір сүру және өл» бай адамның «Майами вицесіне» ұқсайды. Уильям Фридкиннің 1971 жылғы «Француз байланысы» фильмінің Батыс жағалауындағы нұсқасын жасауға жасаған тырысы сәттен сәтке қызықтырады, бірақ Фридкин диалогты мүмкіндігінше азайтады, бірақ әңгімелер көшедегі ұсақ-түйек әдепсіздіктермен тым толы, сондықтан ол әзілге айналады». Пол Аттанасио «Washington Post» газеті үшін жазған өткір сын-пікірінде: «Л.А.-да өмір сүру және өл» Л.А.-да қысқа өмір сүріп, тез өледі, онда студия басшысының жаман табысы сияқты Құдайдың ашуы жоқ. Бірақ бұл фильмді «Старски мен Хатч» орнатқан жоғары стандартқа сай қарау әділетсіз болар» деп жазды. Кино тарихшысы Леонард Мальтин Аттанасиопен келіскендей, TLADILA-ға төрт мүмкіндігінен 1,5 жұлдыз берді: «Батыс жағалауындағы «Майами вицесін» көзге елестетіп көріңіз – міне, ол сіздің алдыңызда. Бұл фильм соншалықты қатал, әттең, жаман жігіттердей ашкөз, садистік болып келеді, сондықтан жақсы жігіттерге қолдау көрсету қиын! Құпия қызмет агенті мен шебер жалған ақша жасаушы үшін Дафо мен Петерсен екеуі де ақымақ әрекет етеді; Фридкин өзінің «Француз байланысынан» бері ең керемет көлік қууларын жасады, сонымен қатар Ван Чунның құмарлық тудыратын музыкасын ұсынды, бірақ бұл фильм қалдырған жаман әсерді жою жеткіліксіз». Джей Скотт «The Globe and Mail» газетінде: «Кешіріңіз, кедей Лос-Анджелес: алдымен Сан-Андреас жарылысы, енді бұл. Іс әйелдерінің мәнісі, «Л.А.-да өмір сүру және өл» өзінің барлық аморальдылығы мен тікелей арамдығымен, шиеленіскен, қызықты және болжауға болмайтын, және кез келген моралист қалағаннан гөрі көңілді». «Time» журналы «Фридкиннің керемет «Француз байланысынан» ұрланған қатыгез, көтерілген көлік қуу сериясын» сынға алып, оны «ластанған фильм гибриді: Майами Вил» деп атады. Екі онжылдықтан кейін «The Digital Fix» журналында фильм туралы жазылған рецензияда: «Күн сәулесінде сыбайлас жемқорлық пен жанды құртатын қатыгездік туралы зерттеу. Бұл фильм белгілі бір дәрежеде өзгермелі, бірақ кейде керемет Уильям Фридкиннің жағымсыз, циникалық және керемет жақсы». Фильмді Лос-Анджелестегі оқиғалар желісі бойынша соңғы 25 жылда «Los Angeles Times» газетінің жазушылары мен редакторлары екі критерий бойынша ең жақсы 19-шы фильм деп таныды: «Фильм Лос-Анджелес тәжірибесі туралы кейбір шындықты жеткізуі керек еді, ал тізімде әр режиссерге бір фильмке ғана рұқсат етілді». Уильям Фридкин бұл фильмді өзінің сүйікті фильмдерінің бірі ретінде атады: «Мен бұл фильмді жақсы көремін және мен өз фильмдерімді бағалаймын немесе оларды басқаша бағаламаймын. Мен оларды табыстылық тұрғысынан қарастырғанда, мен бастапқыда ойлағандай болдым. Мен «Л.А.-да өмір сүру және өл» және «Sorcerer» фильмдеріне өте жақын болдым».

Әсері

Актерлік құрамында танымал тұлғалардың жетіспеуі үшін сол кезде сынға ұшырағанына қарамастан, ол топтың бұрынғы студиялық альбомы Points on the Curve (1984) альбомын тыңдағаннан кейін олардың өзінің фильміне музыка жазуларын қалаған. Ол альбомға настолько әсерленді, тіпті бір әнін, "Wait" әнін алып, оны саундтректің бір бөлігі ретінде пайдаланды. "Wait" әні фильмнің соңғы титрлерінде ойнатылады. Атау әні мен "Wait" әнін қоспағанда, саундтректегі барлық әндер екі апта ішінде жазылып, дайындалған. Ван Чун фильмнің қара дайындамасын көргеннен кейін ғана атау әнін жазды. 2016 жылдың 21 қарашасында Arrow Video компаниясы B аймақтық Blu-ray нұсқасын шығарды, ол бұрынғы мүмкіндіктерін және композитор, каскадерлер координаторы, Уильям Петерсен, Дебра Фейер және Двиер Браун қатысқан жаңа мүмкіндіктерін қамтыды. 2016 жылдың 22 қарашасында Shout Factory коллекционерлік басылымын шығарды, ол түпнұсқа DVD-нің арнайы мүмкіндіктерін қалпына келтіріп, жаңаларын қосты. Kino Lorber 2023 жылдың 18 шілдесінде фильмді Ultra HD Blu-ray және Blu-ray форматтарында шығарды.

Көлік қуу

Фильмдегі автомобиль қуу сахнасы үздік автомобиль қуу сахналарының қатарында тұрақты түрде бағаланып келеді және көбінесе "The French Connection" (тағы бір Фридкиннің режиссерлік туындысы), "The Seven Ups", "The Blues Brothers", "Ronin" және "Bullitt" фильмдерімен бірге еске алынады.

Телехикая

2015 жылы Уильям Фридкин фильмге негізделген телесериалды WGN America телеарнасы үшін жасау жоспарларын жариялады. Бірақ, 2021 жылдың наурызында WGN America жалпы жаңалықтар арнасы NewsNation болып өзгертілді. Фридкин 2023 жылдың тамызында дүниеден озды.