Кіріспе

Манхэттендегі тұрғын үй-көкселдір үй, Нью-Йорк

Сан-Ремо – Нью-Йорк қаласының Манхэттеніндегі Жоғарғы Батыс жағында, Орталық паркке іргелес орналасқан, 74-ші және 75-ші көшелер арасындағы 145 және 146 Орталық парк батыс адресіндегі кооперативтік пәтерлер үйі. Ол 1929-1930 жылдары салынды және архитектор Эмери Роттың Ренессанс жаңарту стилінде жобаланған. Сан-Ремоның биіктігі 27 қабат, ал 17 қабаттық базадан екі мұнара көтеріледі. Бұл ғимарат Орталық парк батысы тарихи ауданының құрамына кіреді, ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген және Нью-Йорк қаласының танымал нысаны болып табылады. 17 қабаттық база батыс жағынан ішкі ауланы қоршап тұр, ал 10 қабаттық мұнаралар базаның шығыс бөлігінен көтеріледі. 14-ші және 17-ші қабаттар арасында көптеген кері шегінулер бар, олар террасалар қызметін де атқарады. Алғашқы үш қабат әктас блоктарымен қапталған, екі негізгі кіреберіс жер деңгейінде орналасқан. Фасадтың қалған бөлігі жеңіл кірпіштен жасалған, терракотамен әшекейленген, сондай-ақ ауа айналымын жақсарту үшін жылжымалы терезелермен жабдықталған. Мұнаралардың жоғарғы бөлігінде дөңгелек колоннадалары және шамдары бар "ғибадатханалар" орналасқан. Ғимаратта екі террацо және мәрмәр кіреберіс залдары бар, олардың төбелері қалыпталған гипстен жасалған. Жоғарғы қабаттардағы көптеген пәтерлерде орталық галереяның айналасында орналасқан қонақ бөлмелері мен асханалар, сондай-ақ арт жағындағы жатын бөлмелері бар. Бастапқыда 122 пәтер болды, әрқайсысында алтыдан он алтыға дейін бөлме бар, бірақ жылдар өте көптеген пәтерлер бөлініп немесе біріктірілді. Сан-Ремо 1891 жылы салынған, сол атпен аталатын 11 қабатты пәтер үйінің орнын басты. Қазіргі пәтер кешені Орталық парк батысындағы екі үлкен мұнараны біріктірген алғашқы ғимарат болды. 1930 жылдың қыркүйегінде ашылған ғимарат бұқаралық ақпарат құралдарынан көп пікір алды. Бірақ Bank of United States банкротқа ұшырағаннан кейін ол ипотеканы ұстап тұрды және жақында банкротқа ұшырады. Сан-Ремо 1930-жылдардың көп бөлігінде қаржылық қиындықтарды бастан кешірді, содан кейін 1940 жылы инвестициялық синдикат сатып алды. 1970 жылы жасалған сәтсіз әрекеттен кейін 1972 жылы ғимарат тұрғын үй кооперативіне айналдырылды. Сан-Ремо жылдар бойы бірнеше рет қайта жаңартылды. Оның тұрғындарының арасында режиссерлер, актерлер және музыканттар бар.

Сайт

Сан-Ремо 145 және 146 Орталық парк батысында орналасқан. Ғимарат Орталық парк батысының батыс жаяу жолымен (бұрынғы Сегізінші даңғыл) 74-ші көшенің оңтүстігінде және 75-ші көшенің солтүстігінде орналасқан. Жақын жерлерге солтүстікке қарай Кенилворт пәтер үйі, оңтүстікке қарай Лэнгем пәтер үйі, ал шығысқа қарай Централь паркінің Рамбл және көлі кіреді. Сонымен қатар, Дакота оңтүстікке қарай екі блок, ал Нью-Йорк тарихи қоғамының кітапханасы мен мұражайы солтүстікке қарай екі блок қашықтықта орналасқан. Көше мекенжайы осы пәтер үйлерін анықтау үшін жеткілікті болғанымен, бұл тенденция британдық практикаға сәйкес, үйлерге мекенжайсыз-ақ атау беруді қамтиды. Керісінше, Орталық паркінің шығыс жағындағы Бесінші даңғылдағы ғимараттар көбінесе мекенжайларымен танымал. Батыс жақтағы маңызды құрылыстар 1879 жылы ашылған Тоғызыншы даңғылдың эстакадалық жолы арқылы Төменгі Манхэттенге тікелей қол жеткізуді қамтамасыз еткеннен кейін салынды. Аймақтағы алғашқы ірі пәтер үйі – 1884 жылы ашылған «Дакота» болды. Қала 19-шы ғасырдың соңында Орталық парк батысына электр желілерін орнатып, лифті бар көп қабатты пәтерлік үйлер салуға жағдай жасады. Алғашқы пәтерлік үйлердің бірі – 74-ші көшедегі ескі Сан-Ремо болды. Құрылысы 1891 жылы мердігер Майкл Бреннанмен салынып, жобасын Эдвард Л. Ангелл жасады. Ескі Сан-Ремо 11 қабаттан тұрып, 90 пәтерден құралды және бұрыштарында биік мұнаралар болды.

Сәулет

Қазіргі Сан-Ремо ғимаратын Эмери Рот жобалаған. Ол нео-Ренессанс немесе кеш итальяндық Ренессанс стилінде салынған деп әртүрлі сипатталады. Теодор Хофстаттер ғимараттың вестибюлін безендірді, ал Лу Р. Штраус кіші ішкі бақ пен сыртқы ландшафтын жобалады. Central Park West-тегі басқа ірі ғимараттардың көпшілігі бір құрылыс салушыға жатқызылатын болса, Сан-Ремонының дамуына ешкім жауапкершілік алмады. Сан-Ремоны салған синдикат осы ғимарат аяқталғанға дейін жеті блок солтүстікке қарай Бересфордты да тұрғызып бітірген.

Даму

1928 жылғы қараша айының ортасында «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газеті алғашқы Сан-Ремо қонақ үйінің орнына 30 қабатты пәтерлік үй салынғанын хабарлады. Екі аптадан кейін Генри М. Поллок басқаратын консорциум Бреннан мұрагерлерінен ескі Сан-Ремоны және батысқа қарайғы бірнеше төрт қабатты үйді сатып алды. Поллок тобы жаңа ғимаратты салуға 7 миллион доллар жұмсауды жоспарлады. 1929 жылғы сәуірде «Таймс Холдинг Корпорациясы» (Сан-Ремо қонақ үйіне ие болған) 4 Вест 75-ші көшедегі үйді сатып алды. Фирма жаңа ғимараттың ауласының бөлігін алып жатқан үйді бұзуды жоспарлады. Сол айда Сан-Ремо қонақ үйі жабылды, ал Равич ағайындылары сол жерде жаңа пәтерлік үй салу жоспарларын ұсынды. Шілдеде «San Remo Towers Inc.» жаңа ғимаратқа 5 миллион долларлық ипотекалық несие берді. Бір ай ішінде жалға беру агенттері Pease & Elliman жаңа Сан-Ремодағы пәтерлерді жалға берді. 1929 жылғы қыркүйекте Сан-Ремо қонақ үйі бұзылды және жаңа ғимараттың орны қазылды. Кейін жоспар 26 қабатты ғимаратқа өзгертілді, ал желтоқсан айында «HRH Construction Corporation» бас мердігер ретінде тағайындалды. Сол кезде L. J. Phillips & Co. ғимаратты жалға беру агенті болып жұмыс істеді. Сан-Ремоның құрылысы 5,5 миллион долларға бағаланды. «HRH» бас мердігерлік қызметі үшін 125 000 доллар алды. Сондай-ақ, «HRH» Сан-Ремонымен (сондай-ақ олар салған Бересфордпен) ғимараттардың жалғы табысының екі пайызын алғанда басқаруға келісті. 1930 жылғы 14 қыркүйекте «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газетінде «HRH Construction Company» Сан-Ремо қазан айында ашылатынын мәлімдеді. 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан кейін аймақ қиын жағдайға түсті, ал Ұлы депрессия кезінде Сан-Ремоның қарсы бетінде шатырлы қалашықтар салынды. Ол жабылды және оның басшылары салымшылардың ақшасын тәуекелге салатын спекуляция үшін айыпталды. Келесі айдың басында мердігерлер «San Remo Inc.» компаниясына қарсы 423 000 долларлық талаптар қойды, ал АҚШ Банкі ғимараттың 5 миллион долларлық ипотекалық несиесін өндіріп алуға кірісті. «HRH Construction» компаниясының басшысы Джозеф Равич банк пен оның еншілес компаниялары Сан-Ремо құрылысы үшін оған 40 000 доллар қарыз екенін мәлімдеді. Барлық қиындықтарға қарамастан, 1931 жылдың ортасында брокер Сан-Ремодағы үлкен пәтерлер тұрақты түрде жалға беріліп жатқанын мәлімдеді. Келіссөздерден кейін Банктік департамент Сан-Ремоға қатысты барлық талаптарды өзінің кепілдік құқығынан басқа жойды. Ол кезде 128 пәтердің 88-і жалға берілген еді. Сан-Ремо ақпан айында ипотекалық аукционда сатылымға шығарылды, ал АҚШ Банкі (әлі де Банктік департамент бөлігі) ғимаратты 1,021,000 долларға сатып алды. 1932 жылғы желтоқсан айында банк ғимаратты иеленген «San Remo Realty Company» еншілес компаниясына 1,5 миллион долларлық жаңа бірінші ипотекалық несие берді.

1930 жылдардан 1970 жылдардың басына дейін

Депрессия кезінде ғимарат бірнеше рет банкротқа ұшырап, көптеген иелеріне өтті. 1935 жылдың шілдесінде Банк бөлімі ғимаратты Метрополитен өмірді сақтандыру компаниясынан 3,1 миллион долларлық несиемен қайта қаржыландыруды және қаражатты Америка Құрама Штаттары банкінің салымшыларына дивидендтер төлеу үшін пайдаланатынын мәлімдеді. Кейбір кредиторлар ипотекаға қарсылық білдірді, бірақ Банктік департамент өкілі мемлекеттік үкімет ғимаратты сатуға ниеттеніп отырғанын және ипотека мұндай сатуға көмектесетінін айтты. Сол жылдың қыркүйек айында мемлекеттік судья ипотеканы мақұлдады. 1938 жылы ғимаратта 117 отбасы тұрды. Мемлекет ғимаратқа сатып алушы табуға тырысқан кезде, оның қызметкерлері 1938 жылдың наурыз айында ереуілге шықты. Журналист Питер Оснос Сан-Ремо және басқа да Орталық парк батысындағы пәтер үйлерінде 1930 және 1940 жылдары көптеген еврей тұрғындары болғанын жазды, себебі бұл ғимараттарда "шектеулер" болмаған, Шығыс жағындағы ғимараттардан айырмашылығы. 1940 жылдың шілдесінде анонимді инвесторлар тобы Сан-Ремо мен Бересфордты сатып алды, екі құрылымға барлығы 7,4 миллион долларлық ипотека алды. Ғимараттардың өзі тек 25 000 долларға бағаланды, бірақ оларды салуға 10 миллион доллар жұмсалған. Инвестициялық топ Sanbere Corporation деп аталды, бұл екі ғимараттың атынан жасалған қосымша сөз. Сан-Ремо қызметкерлері кейде ереуілге шығатын, мысалы 1942 және 1950 жылдары. Сан-Ремода сонымен қатар қызметшілерге арналған жиырма бөлме болды, олардың көпшілігі 1960 жылдардың басында тұрғындардың қоймаларына немесе кеңселерге айналдырылды. 1960 жылдардың ортасына қарай Орталық парк батысындағы оншақты пәтер үйі тұрғын үй кооперативтеріне айналдырылды. Онжылдықтың соңында Гарри Б. Хелмсли және оның серіктесі Лоуренс Виен Сан-Ремоны кооперативке айналдыруды ұсынды. Хелмслидің Сан-Ремоны 12 миллион долларға сатып алуға мүмкіндігі болды және оны тұрғындарға 15 миллион долларға сатуды жоспарлады. Көптеген тұрғындар кооперативке айналдыру идеясын қолдады, бірақ 86 пайызы әр пәтердің бағасы 100 000 доллардан аспауы керек деп қарсылық білдірді. Жалға алушылардың тобы ұсынысқа қарсылық білдіру үшін бірікті. 1970 жылдың маусым айында Хелмсли мен Виен өз жоспарларын кері қайтарып алды, себебі кооперативтің үлестерін жеткілікті тұрғындар сатып алмады, тіпті пәтерлердің бағасын төмендеткеніне қарамастан. Ұсыныстың күшіне енуі үшін кем дегенде 35 пайыз тұрғындар акциялар сатып алуы керек еді. Ғимараттың көптеген бастапқы терезелері сақталды, екі жоғарғы қабаттағы пәтерлерді қоспағанда, ондағы терезелер 1970 жылдардың басында бір жақты терезелермен ауыстырылды. Кейіннен Сан-Ремо кооперативінің басқармасы қалалық ескерткіш мәртебесін алу мүмкіндігін күтіп, терезелерді ауыстыруға тыйым салды. Кооператив басқармасының төрағасы Пол Голдбергер басқарма мүшелерінің "ғимаратты ескерткіш сияқты қарастыруға қатысты өздері таңдаған дәстүрі" бар екенін айтты. Сан-Ремо кооперативінің басқармасы 1980 жылдардың басында фасадты қалпына келтіруді бастады. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы (LPC) 1987 жылдың наурыз айында Сан-Ремоны қалалық ескерткіш деп жариялады. Нәтижесінде LPC сыртқы көрініске енгізілген барлық өзгерістерді қарауға міндетті болды. Сыртқы бетін қалпына келтіру жұмысы шамамен он жылға созылды. 1996 жылы Орталық парк батысындағы ғимараттардағы пәтерлерге сұраныс өте жоғары болды, ал екінші бірлікке Upper East Side тұрғындарынан ерекше көп сұраныс келіп түсті. 1999 жылдың соңына қарай оңтүстік мұнара қалпына келтірілді, ал солтүстік мұнарадағы жұмыстар жоспарланды. Көптеген тұрғындар режиссер Стивен Спилберг пен кәсіпкер Стив Джобс өздерінің пәтерлерін бірнеше жыл бойы жаңартып отырғанына шағымданып айтты. 2006 жылы Сан-Ремо кооперативінің басқармасы тұрғындарға каминдерді пайдалануға тыйым салды. Кейбір тұрғындар пәтерлерін ұзақ жылдар бойы иеленді. 2010 жылы оңтүстік мұнарадағы пәтер сатылымға шығарылғанда, алдыңғы 16 жылда тек бір пәтер сатылған. 2011 жылы болған тағы бір жағдайда бұрынғы иесі 1950 жылдан бері пәтерде тұрған. Сан-Ремо ойын-сауық индустриясының көптеген өкілдерін тартты, әсіресе басқа Орталық парк батысындағы ғимараттармен салыстырғанда, онда бай адамдар салыстырмалы түрде жасырын өмір сүрді. 2010 жылдары Сан-Ремода тұрған көптеген танымал адамдар көшіп кетті, ал тұрғындардың үлесі қаржы саласында жұмыс істейтін адамдардың арасында артты. 2017 жылы Сан-Ремода қалған танымал тұлғалардың арасында музыкант Боно және актер Стив Мартин болды.

Белгілі белгілер

Ғимарат 1982 жылғы 9 қарашада ұсынылымы қабылданған кезде АҚШ Ұлттық тарихи орындар тізілімінде танылған Орталық парк батыс тарихи ауданының құрамына кіретін маңызды мүлік болып табылады. Манхэттен қауымдастығының 7-ші кеңесі барлық бес мәртебе беруді қолдады, бірақ Сан-Ремо тұрғын үй кооперативінің кеңесі ғимараттағы терезелерді ауыстыруға ескерткіш мәртебесі кедергі келтірмейтініне қатысты алаңдады. LPC 1987 жылғы 31 наурызда Сан-Ремоны қалалық ескерткіш деп жариялады.