Нидерланд Корольдік үйі – Оранж-Нассау әулетінің тарихы, Голландия саясатындағы рөлі, Испанияға қарсы күрес, парламенттік жүйе құру және Екінші дүниежүзілік соғыстағы рөлі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық әулет
European dynasty
Оранж-Нассау әулеті (Huis van Oranje Nassau, ) – Нидерландының қазіргі билік ететін әулеті. Еуропалық Нассау үйінің бір тармағы, бұл әулет Нидерландының саясаты мен үкіметінде, сондай-ақ Еуропаның басқа аймақтарында, әсіресе Вильгельм ІІІ Испания билігіне қарсы голландтық көтерілісін ұйымдастырғаннан бері маңызды рөл атқарып келеді. Сегіз жылдық соғыстан (1568–1648) кейін тәуелсіз Голландия мемлекеті құрылды. Оранж Вильгельмі III Нидерланды мен Еуропаның Францияның XIV Людовигіне қарсы тұруын басқарды және Англияда парламенттік билікті орнатуға себеп болған Даңқты революцияны ұйымдастырды. Сонымен қатар, Нидерланды королевасы Вильгельмина ІІ дүниежүзілік соғыс кезінде голландтардың қарсылық қозғалысында маңызды рөл атқарды. Әулеттің бірнеше өкілі Сегіз жылдық соғыс кезінде және одан кейін Голландия Республикасының кезеңінде штадхолдер («губернатор»; голланд тілінде: stadhouder) қызметін атқарды. Алайда, 1815 жылы, республика болған ұзақ кезеңнен кейін Нидерланды Оранж-Нассау әулеті басқаратын монархияға айналды. Династия 1515 жылы Германиядан келген Генрих III Нассау-Бреда мен француз Бургундиясынан шыққан Клаудия де Шалон-Оранждың некесі арқасында құрылды. Олардың ұлы Рене де Шалон 1530 жылы анасының ағасы Филипбер де Шалондан тәуелсіз және егеменді Оранж княздығын мұраға алды. Оранж князі болған алғашқы Нассау ретінде Рене өзінің жаңа отбасы аты ретінде «Оранж-Нассау» дегенді пайдалануға құқылы болды. Алайда, оның әкесі өсиетінде Рене де Шалон Оранж есімін сақтап қалуын талап еткен. 1544 жылы Рене қайтыс болғаннан кейін, оның туысы Вильгельм Нассау-Дилленбург барлық иеліктерін мұраға алды. Осы «Вильгельм I Оранж», ағылшын тілінде Вильгельм ІІІ деп белгілі, Оранж-Нассау әулетінің негізін қалаушысы болды. Аристократтың билігі көбінесе оның кең аумақтар мен табысты лауазымдарға ие болуына байланысты болды. Сонымен қатар, Оранж-Нассау әулеті бақылаған жерлердің көп бөлігі әлемнің ірі сауда және коммерциялық орталықтарының бірінде орналасқан (төмендегі «Жерлер мен атақтар» бөлімін қараңыз). Әулеттің маңызы 15- және 16-ғасырларда олардың Габсбургтардың кеңесшілері, генералдары және штадхолдерлері болғандықтан артты (Бургундиялық Нидерландтардың ұлы дворяндарының гербін және Алтын қой рыцарьларының тізімін қараңыз). Нассаулық Энгельберт II Чарльз Батылға және Карлдың қызы Мария Бургундияға үйленген Рим императоры Максимилианға қызмет етті. 1496 жылы ол Фландрия штадхолдері болып тағайындалды, ал 1498 жылы Ұлы Кеңестің президенті болды. 1501 жылы Максимилиан оны Нидерландының Он жеті провинциясының генерал-лейтенанты етіп тағайындады. Сол кезден бастап (1504 жылы қайтыс болғанға дейін) Энгельберт аймақтағы Габсбург империясының басты өкілі болды. Генттік Карл 16-ғасырдың басында Нассау-Бреданың Генрих III-ін Голландия мен Зеландия штадхолдері етіп тағайындады. Генрих 1538 жылы оның ұлы Рене де Шалонмен ауыстырылды, ол анасының ағасы Филипбер де Шалондан Оранж князі атағын және сол аттас княздықты мұраға алды. 1544 жылы Рене 25 жасында шайқаста қаза тапты. Оның иеліктері, соның ішінде княздық пен атақ, оның өсиеті бойынша егемен князь ретінде оның әкесінің туысы Вильгельм I Оранжға өтті. Сол кезден бастап әулет мүшелері өздерін «Оранж-Нассау» деп атады.
The House of Orange Nassau (Huis van Oranje Nassau, ) is the current reigning house of the Netherlands. A branch of the European House of Nassau, the house has played a central role in the politics and government of the Netherlands and elsewhere in Europe, particularly since William the Silent organised the Dutch Revolt against Spanish rule, which after the Eighty Years' War (1568–1648) led to an independent Dutch state. William III of Orange led the resistance of the Netherlands and Europe to Louis XIV of France, and orchestrated the Glorious Revolution in England that established parliamentary rule. Similarly, Queen Wilhelmina of the Netherlands was instrumental in the Dutch resistance during World War II. Several members of the house served during the Eighty Years war and after as stadtholder ("governor"; Dutch: stadhouder) during the Dutch Republic. However, in 1815, after a long period as a republic, the Netherlands became a monarchy under the House of Orange Nassau. The dynasty was established as a result of the marriage of Henry III of Nassau Breda from Germany and Claudia of Châlon Orange from French Burgundy in 1515. Their son René of Chalon inherited in 1530 the independent and sovereign Principality of Orange from his mother's brother, Philibert of Châlon. As the first Nassau to be the Prince of Orange, René could have used "Orange Nassau" as his new family name. However, his uncle, in his will, had stipulated that René should continue the use of the name Châlon Orange. After René's death in 1544, his cousin William of Nassau Dillenburg inherited all of his lands. This "William I of Orange", in English better known as William the Silent, became the founder of the House of Orange Nassau. A nobleman's power was often based on his ownership of vast tracts of land and lucrative offices. It also helped that much of the lands that the House of Orange Nassau controlled sat under one of the commercial and mercantile centres of the world (see below under Lands and Titles). The importance of the family grew throughout the 15th and 16th centuries as they became councilors, generals and stadholders of the Habsburgs (see armorial of the great nobles of the Burgundian Netherlands and list of knights of the Golden Fleece). Engelbert II of Nassau served Charles the Bold and Maximilian I, Holy Roman Emperor, who had married Charles's daughter Mary of Burgundy. In 1496, he was appointed stadtholder of Flanders and by 1498 he had been named President of the Grand Conseil. In 1501, Maximilian named him Lieutenant General of the Seventeen Provinces of the Netherlands. From that point forward (until his death in 1504), Engelbert was the principal representative of the Habsburg Empire to the region. Hendrik III of Nassau Breda was appointed stadtholder of Holland and Zeeland by Charles of Ghent in the beginning of the 16th century. Hendrik was succeeded by his son René of Chalon in 1538, who had inherited the title of Prince of Orange and the principality of that name from his maternal uncle Philibert of Chalon. In 1544, René died in battle aged 25. His possessions, including the principality and title, passed by his will as sovereign prince to his paternal cousin, William I of Orange. From then on, the family members called themselves "Orange Nassau."
Сегіз жүз жылдық соғыс
Карл V протестанттық реформацияға қарсы тұруға әрекеттенсе де, голландиялық территорияларды жергілікті әдет-ғұрыптарды ескере отырып, салмақты және даналықпен басқарды, сондай-ақ протестанттық поддандыларын іріктемелі түрде қуғынға түсірмеді. Оның ұлы Филипп II протестанттарға деген қарсылығын мұра етті, бірақ оның салмақтылығын емес. Филипптің билігі тұсында протестанттарды қудалау күшейді, ал салықтар тым жоғары деңгейге жетті. Осының салдарынан наразылық туды, және Вильгельм Оранский (бала кезінде лютеран дінінде болған) Нидерландының протестант (көптеген кальвинист) тұрғындарының қорғаушысы болды. 1568 жылы Сегіз жылдық соғыс басталғаннан кейін жағдай нашарласа да, 1572 жылы Солтүстік теңізден келген протестант көтерілісшілері қазіргі Оңтүстік Голландиядағы Бриелл портын басып алғанда, оның сәті ойнады. Голландияның көптеген қалалары Вильгельмді қолдауға кірісті. 1570 жылдары ол Голландиядағы өзінің негізгі территорияларын бірнеше рет қорғауға мәжбүр болды, бірақ 1580 жылдары Голландияның ішкі қалалары қауіпсіздікке ие болды. Вильгельм Оранский аймақтағы испан билігіне қауіп деп есептелді және 1584 жылы Филипп жіберген жалдамалы кісі қолынан қаза тапты. Вильгельмнің орнын протестант болған екінші ұлы Мауриц басты, ол өте жақсы әскери қолбасшы екенін дәлелдеді. Оның қолбасшылық қабілеттері және Филипп II (1598) қайтыс болғаннан кейін Испаниядағы күшті басшылықтың болмауы Маурицке қазіргі Голландия территориясының көп бөлігін жаулап алуға мүмкіндік берді. 1585 жылы Мауриц әкесінің орнына Голландия және Зеландия провинцияларының штадтхолдері болып сайланды, сондай-ақ Елизаветаның өкілі, Лестер графына қарсы салмақ ретінде тағайындалды. 1587 жылы ол Голландия Республикасының армиясының генерал-капитаны (бас қолбасшы) болып тағайындалды. 17 ғасырдың басында штадтхолдерлер мен олигархтар арасында – Йохан ван Олдебарневельт басқаратын ықпалды саудагерлер тобы – даулар туды, себебі Мауриц Республикада көбірек билікке ие болғысы келді. Мауриц Ольдебарневельттің сот арқылы өлтірілуін ұйымдастырып, билік үшін күресті жеңіп алды.
Although Charles V pretended to resist the Protestant Reformation, he ruled the Dutch territories wisely with moderation and regard for local customs, and he did not persecute his Protestant subjects on a large scale. His son Philip II inherited his antipathy for the Protestants but not his moderation. Under the reign of Philip, a true persecution of Protestants was initiated and taxes were raised to an outrageous level. Discontent arose and William of Orange (with his vague Lutheran childhood) stood up for the Protestant (mainly Calvinist) inhabitants of the Netherlands. Things went badly after the Eighty Years' War started in 1568, but luck turned to his advantage when Protestant rebels attacking from the North Sea captured Brielle, a coastal town in present day South Holland in 1572. Many cities in Holland began to support William. During the 1570s he had to defend his core territories in Holland several times, but in the 1580s the inland cities in Holland were secure. William of Orange was considered a threat to Spanish rule in the area and was assassinated in 1584 by a hired killer sent by Philip. William was succeeded by his second son Maurits, a Protestant who proved an excellent military commander. His abilities as a commander and the lack of strong leadership in Spain after the death of Philip II (1598) gave Maurits excellent opportunities to conquer large parts of the present day Dutch territory. In 1585 Maurits was elected stadtholder of the provinces of Holland and Zealand as his father's successor and as a counterpose to Elizabeth's delegate, the Earl of Leicester. In 1587 he was appointed captain general (military commander in chief) of the armies of the Dutch Republic. In the early years of the 17th century there arose quarrels between stadtholder and oligarchist regents—a group of powerful merchants led by Johan van Oldebarnevelt—because Maurits wanted more powers in the Republic. Maurits won this power struggle by arranging the judicial murder of Oldebarnevelt.
Екінші штатты иеленушісіз кезең
Регенттер Голландияның билеушісі және Британ аралдарының патшасы Вильгельм III-нің күшті басшылығымен зардап шеккенін анықтады және штатулдерствоны екінші рет бос қалдырды. Вильгельм III 1702 жылы баласыз қайтыс болғандықтан, князьдік Фризиялық Нассау-Дицтің принці Джон Вильгельм Фризо мен Пруссия королі Фридрих I арасында дау туды. Екеуі де Оранж принці Фредерик Генридің ұрпағы еді. Пруссия королі анасы, Нассау графшасы Луиза Генриетта арқылы немересі болды. Фредерик Генрих өсиетімен Оранж-Нассау үйінің тоқырауы жағдайында осы тармақты мұрагер етіп белгілеген. Джон Вильгельм Фризо Фредерик Генридің шөбересі (Контесса Альбертина Агнес Нассау, тағы бір қызы арқылы) болды және Вильгельм III-нің өсиетімен мұрагер болып тағайындалды. 1672 жылы франко-голланд соғысында Франция королі Людовик XIV-нің әскерлері, Франсуа Адемар де Монтейль бастығында, князьдікті басып алды, және 1682 жылдың тамыз айында қайтадан басып алды. 1713 жылы Людовик XIV соғыстарын аяқтаған Утрехт шарты бойынша Фридрих I бұл аумақты Францияға ресми түрде берді.
The regents found that they had suffered under the powerful leadership of William III as the ruler of the Netherlands and king in the British Isles and they left the stadtholdership vacant for the second time. As William III died childless in 1702 the principality became a matter of dispute between Prince John William Friso of Nassau Dietz of the Frisian Nassaus and King Frederick I of Prussia, who both claimed the title Prince of Orange. Both descended from Frederick Henry, Prince of Orange. The King of Prussia was his grandson through his mother, Countess Luise Henriette of Nassau. Frederick Henry in his will had appointed this line as successor in case the main House of Orange Nassau were to die out. John William Friso was a great grandson of Frederick Henry (through Countess Albertine Agnes of Nassau, another daughter) and was appointed heir in William III's will. The principality was captured by the forces of King Louis XIV of France under François Adhémar de Monteil, Count of Grignan, in the Franco Dutch War in 1672, and again in August 1682. With the Treaty of Utrecht that ended the wars of Louis XIV, the territory was formally ceded to France by Frederick I in 1713.
Штаттык мәртебеінің аяқталуы
Вильгельм IV 1751 жылы қайтыс болды, оның үш жасар ұлы Вильгельм V штадтхолдер болды. Вильгельм V әлі кәмелетке толмағандықтан, регенттер оның орнына билік жүргізді. Ол шешім қабылдауға қиналатын адам болып өсті, бұл мінез-құлық кемшілігі Вильгельм V-ті өмір бойы мазалады. Ол Пруссияның Вильгельминасына үйленгені бұл кемшілікті біршама жеңілдетті. 1787 жылы Вильгельм V Пруссия Корольдігінің араласуынан кейін Патриоттардың (оранжисттерге қарсы революционерлердің) оны тақтан түсіру әрекетінен аман қалды. 1795 жылы француздар Голландияға басып кіргенде, Вильгельм V жер аударылуға мәжбүр болды және ол ешқашан Голландияға тірі қайтып оралмады. Вильгельм V 1806 жылы қайтыс болды.
William IV died in 1751, leaving his three year old son, William V, as the stadtholder. Since William V was still a minor, the regents reigned for him. He grew up to be an indecisive person, a character defect which would come to haunt William V his whole life. His marriage to Wilhelmina of Prussia relieved this defect to some degree. In 1787, Willem V survived an attempt to depose him by the Patriots (anti Orangist revolutionaries) after the Kingdom of Prussia intervened. When the French invaded Holland in 1795, William V was forced into exile, and he was never to return alive to Holland. William V died in 1806.
Нидерланды Біріккен Корольдігі
Голландиялық көтерілісшілердің басылғаннан кейін, 1813 жылы пруссиялық және казак әскерлері француздарды 1785 жылғы патриоттардың қолдауымен қуып шықты. Уақытша үкімет құрылды, оның көптеген мүшелері 18 жыл бұрын Вильгельм V-ті қуып шығуға көмектескен. Алайда, олар кез келген жаңа үкіметтің Вильгельм V-тің ұлы Вильгельм Фредерик (Вильгельм VI) басқаруы керек екенін түсінді. Барлығы голландтардың Вильгельмді одақтастар таңдағаннан гөрі өздері қайта орнатуы жақсырақ екеніне келісті. Екі ел жеке одақ арқылы ортақ монархты бөлісе отырып, бөлек қалды. Осылайша Вильгельм Оранж әулетінің Төмен Жерлерді біріктіруге бағытталған үш ғасырлық ұмтылысын орындады. Бұл лауазымға басқа монархиялардағыдай діни мағына берілмейді. Голландиялық монарх таққа отырғызу рәсімінде емес, инаугурацияланады. Бастапқыда бұл көбірек таж кигізілген/мұрагерлік президенттік болды және 1795 жылға дейінгі мұрагерлік штадхольдерлік республикадағы статус-квоның жалғасы болды. Іс жүзінде, қазіргі монархтың билігі штадхольдерлерге қарағанда әлдеқайда аз. Нидерланд Біріккен Корольдігінің патшасы ретінде Вильгельм ортақ мәдениет құруға тырысты. Бұл 1581 жылдан бері солтүстіктен мәдени тұрғыдан бөлінген елдің оңтүстік бөлігінде қарсылық тудырды. Ол ағартушы деспот ретінде қарастырылды. Әзірге социалистер ғана емес, премьер-министр Абрахам Куйпер және Самуэль ван Хоутен сияқты антиреволюциялық саясаткерлер де неке баласыз қалған жағдайда Республиканы қайта орнатуды жақтады. 1909 жылы туған ханшайым Юлиана бұл мәселені шешті. Корольдық үйі де табыс, мүлік және жеке салықтан босатылған. Оранж үйі ұзақ жылдар бойы әлемдегі ең бай корольдік үйлердің бірі ретінде танымал, бұл негізінен Royal Dutch Shell, Philips электроника компаниясы, KLM Royal Dutch Airlines және Holland America Line компанияларына жасаған бизнес инвестицияларының арқасы. Бұл инвестициялардың маңыздылығын болжау қиын, өйткені олардың жеке қаржысы, монарх ретіндегі мемлекеттік стипендияларынан айырмашылығы, қоғамдық бақылауға ашық емес. 2001 жылы корольдік отбасының байлығы әртүрлі дереккөздерде (Forbes журналы) 3,2 миллиард долларға бағаланды. Байлықтың көп бөлігі отбасының Royal Dutch/Shell Group компаниясындағы ұзақ мерзімді үлесінен түскен. Бір кезде Оранждар мұнай компаниясының 25%-ға ие болған; олардың 2001 жылғы үлесі кем дегенде 2% құрады, бұл «Миллиардерлер» санының 21 мамырдағы соңғы күніне дейін 2,7 миллиард долларға бағаланды. Отбасы сондай-ақ қаржылық қызметтер компаниясы ABN AMRO-ның 1% үлесіне ие болды. Корольдік отбасының байлығы 2008 жылдан кейін жылжымайтын мүлік пен акциялар құнының төмендеуінен зардап шеккен сияқты. Сонымен қатар, Бернард Мэдоффтың Понци схемасы құлаған кезде олар 100 миллион долларға дейін жоғалтты деген қауесет тарады, бірақ корольдік үйі бұл айыптауларды жоққа шығарды. 2009 жылы Forbes патшайым Беатрикс байлығын 300 миллион АҚШ долларына бағалады. Бұл Беатрикс патшайымы мен оның 3 әпкесі арасында байлықты бөлуден де туындауы мүмкін, өйткені үлкенінің барлық мүлікті мұраға алуға құқығы жоқ. Экспорттық кірістердің өсуі, жылжымайтын мүліктің қалпына келуі және қор нарығының күшеюі корольдік отбасының байлығын тұрақтандыруға көмектесті, бірақ жаңа үкімет және бюджет тапшылығын жою үшін қажет болашақ үнемдеу шаралары туралы белгісіздік болашақ перспективаларды нашарлатуы мүмкін. 2010 жылдың шілдесінде Forbes журналы оның таза байлығын 200 миллион долларға бағалады.
After a repressed Dutch rebel action, Prussian and Cossack troops drove out the French in 1813, with the support of the Patriots of 1785. A provisional government was formed, most of whose members had helped drive out William V 18 years earlier. However, they were realistic enough to accept that any new government would have to be headed by William V's son, William Frederick (William VI). All agreed that it would be better in the long term for the Dutch to restore William themselves rather than have him imposed by the allies. The two countries remained separate, though they shared a common monarch via a personal union. William had thus fulfilled the House of Orange's three century quest to unite the Low Countries. There are none of the religious connotations to the office as in some other monarchies. A Dutch sovereign is inaugurated rather than crowned in a coronation ceremony. It was initially more of a crowned/hereditary presidency, and a continuation of the status quo ante of the pre 1795 hereditary stadholderate in the Republic. In practice, the current monarch has considerably less power than the stadtholder. As king of the United Kingdom of the Netherlands, William tried to establish one common culture. This provoked resistance in the southern parts of the country, which had been culturally separate from the north since 1581. He was considered an enlightened despot. Not just Socialists, but now also Anti Revolutionary politicians including Prime Minister Abraham Kuyper and Liberals such as Samuel van Houten advocated the restoration of the Republic in Parliament in case the marriage remained childless. The birth of Princess Juliana in 1909 put the question to rest. The Royal House is also exempt from income, inheritance, and personal tax. The House of Orange has long had the reputation of being one of the wealthier royal houses in the world, largely due to their business investments in Royal Dutch Shell, Philips electronics company, KLM Royal Dutch Airlines, and the Holland America Line. How significant these investments are is a matter of conjecture, as their private finances, unlike their public stipends as monarch, are not open to public scrutiny. As late as 2001, the fortune of the Royal Family was estimated by various sources (Forbes magazine) at $3.2 billion. Most of the wealth was reported to come from the family's longstanding stake in the Royal Dutch/Shell Group. At one time, the Oranges reportedly owned as much as 25% of the oil company; their stake is in 2001 was estimated at a minimum of 2%, worth $2.7 billion on the May 21 cutoff date for the Billionaires issue. The family also was estimated to have a 1% stake in financial services firm ABN AMRO. The royal family's fortune seems to have been hit by declines in real estate and equities after 2008. They were also rumored to have lost up to $100 million when Bernard Madoff's Ponzi scheme collapsed, though the royal house denies the allegations. In 2009, Forbes estimated Queen Beatrix's wealth at US$300 million. This could also have been due to splitting the fortune between Queen Beatrix and her 3 sisters, as there is no right of the eldest to inherit the whole property. A surge in export revenue, recovery in real estate and strong stock market have helped steady the royal family's fortunes, but uncertainty over the new government and future austerity measures needed to bring budget deficits in line may dampen future prospects. In July 2010, Forbes magazine estimated her net worth at $200 million
Патша отбасы патша үйімен
Голландия заңына сәйкес, корольдік отбасы мен голланд корольдік үйі арасында ерекшелік бар. «Корольдік отбасы» термині Оранж-Нассау әулетінің барлық мүшелерін білдірсе, корольдік үйді оның шағын тобы ғана құрайды. 2002 жылғы Корольдік үйге қатысу туралы заңға сәйкес, корольдік үйге қатысу құрамында:
Under Dutch law, there is a distinction between the royal family and the Dutch royal house. Whereas 'royal family' refers to the entire Orange Nassau family, only a small subgroup of it constitutes the royal house. By the Royal House Membership Act 2002, membership of the royal house is limited to:
Корольдік үй және отбасы – Оранж-Нассау әулеті. (1-бап) биліктегі монарх (Патша немесе Королева); Оранж-Нассау әулетінің 15 ғасырдан бергі туыстық ағашын голланд тілдік Уикипедияда «Голландия монархтарының туыстық ағашы» деген бетте табуға болады.
The royal house and family is the Orange Nassau family. (Article 1) the reigning monarch (King or Queen); A detailed family tree of the House of Orange Nassau from the 15th century can be found on the Dutch Wikipedia at Dutch monarchs family tree.
Апельсин және Нассау туыстары
Оранж-Нассау үйінің негізгі тармағы бірнеше заңды емес тармақтарды да өркендетті. Бұл тармақтар Англия мен Нидерландының саяси және экономикалық тарихына үлес қосты. Юстин ван Нассау – Оранж Вильгельмнің жалғыз заңды емес баласы. Ол испандықтарға қарсы Бреданы сәтті қорғай алмаған голланд әскерінің қолбасшысы болды және оның тапсыруы Диего Веласкестің «Бреданың тапсырылуы» атты суретінде бейнеленген. Льюис ван Нассау, Де Лек және Беверверд иесі, принц Морис пен Маргарета ван Мехеленнің кіші заңды емес ұлы болды. Оның ұрпақтары кейін Нассау-Лалек графы атанды. Оның ұлдарының бірі – атақты генерал Генри де Нассау, Оверкирк лорды, король Вильгельм III-нің жеке атты офицері және Джон Черчилльдің, 1-ші Марлборо герцогінің ең сенімді генералдарының бірі. Оның ұрпақтары Англияда Грантем графы атанды. Фредерик ван Нассау, Зюйлештейн лорды, Оранж князі Фредерик Генридің заңды емес ұлы, Англиядағы Рочфорд графының тармағын құрды. Рочфордтың 4-ші графы – танымал ағылшын дипломаты және мемлекет қайраткері болды.
The main house of Orange Nassau also spawned several illegitimate branches. These branches contributed to the political and economic history of England and the Netherlands. Justinus van Nassau was the only extramarital child of William of Orange. He was a Dutch army commander known for unsuccessfully defending Breda against the Spanish, and the depiction of his surrender on the famous picture by Diego Velázquez, The Surrender of Breda. Louis of Nassau, Lord of De Lek and Beverweerd was a younger illegitimate son of Prince Maurice and Margaretha van Mechelen. His descendants were later created Counts of Nassau LaLecq. One of his sons was the famous general Henry de Nassau, Lord of Overkirk, King William III's Master of the Horse, and one of the most trusted generals of John Churchill, 1st Duke of Marlborough. His descendants became the Earls of Grantham in England. Frederick van Nassau, Lord of Zuylestein, an illegitimate son of Frederick Henry, Prince of Orange, gave rise to the Earls of Rochford in England. The 4th earl of Rochford was a famous English diplomat and a statesman.
Дәйексөздер
Герберт Х. Роуэн, Оранж князьдері: Голландия Республикасындағы штадхолдерлер. Кембридж және Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы, 1988. Джон Лотроп Мотли, Голландия Республикасының өрлеуі. Нью-Йорк: Харпер және Брадерс, 1855 ж. Джон Лотроп Мотли, Біріккен Нидерландының Уильям Үндемеушінің өлімінен Дорт Синодына дейінгі тарихы. Лондон: Джон Мюррей, 1860 жыл. Петрус Йоханнес Блок, Нидерланды халқының тарихы. Нью-Йорк: Г. П. Путнамның ұлдары, 1898 жыл. Джонатан И. Израиль, Голландия Республикасы: оның өрлеуі, ұлылығы және құлдырауы, 1477–1806. Оксфорд университетінің баспасы, 1995. Питер Гейл, Оранж және Стюарт 1641–1672. Феникс баспасы, 2002 жыл. Марк Эдвард Хей, "Ресей, Ұлыбритания және Нассау әулеті: Нидерландыдағы Оранж әулетінің қайта орнатылуы, 1813 жылдың наурыз-қараша айлары", Төмен елдер тарихи шолуы 133/1, 2018 жылдың наурыз айы, 3–21.
Herbert H. Rowen, The princes of Orange: the stadholders in the Dutch Republic. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 1988. John Lothrop Motley, The Rise of the Dutch Republic. New York: Harper & Brothers, 1855. John Lothrop Motley, History of the United Netherlands from the Death of William the Silent to the Synod of Dort. London: John Murray, 1860. Petrus Johannes Blok, History of the people of the Netherlands. New York: G. P. Putnam's sons, 1898. Jonathan I. Israel, The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477–1806. Oxford University Press, 1995. Pieter Geyl, Orange and Stuart 1641–1672. Phoenix Press, 2002. Mark Edward Hay, "Russia, Britain, and the House of Nassau: The Re Establishment of the Orange Dynasty in the Netherlands, March–November 1813" , Low Countries Historical Review 133/1, March 2018, 3–21.