Кіріспе
Торонтодағы компьютерлік лизинг бойынша тергеу – 1998 және 1999 жылдары Торонто қаласы әкімдігі жасасқан компьютерлік лизинг келісімдеріне қатысты мүдделердің қақтығысы, парақорлық және қаражатты жымқыру туралы айыптауларды зерттеу мақсатында өткізілген сот тергеуі. Бұл тергеу Торонтодағы сыртқы келісімшарттар бойынша тергеумен бірге жүргізілді.
The Toronto Computer Leasing Inquiry was a judicial inquiry into allegations of conflict of interest, bribery and misappropriation of funds around computer leasing contracts entered into by the City of Toronto government in 1998 and 1999. It was held concurrently with the Toronto External Contracts Inquiry.
Өмірбаян
1998 жылдың 1 қаңтарында Торонто метрополитендік муниципалитеті және оның алты кіші қаласы (Торонто, Скарборо, Солтүстік Йорк, Этобикок, Шығыс Йорк және Йорк) бірігіп, «мегақала» Торонтоны құрады. Жаңа қаланың алғашқы ресми әрекеттерінің бірі ретінде, қалалық кеңесшілердің кеңселерi үшін МФП Финанс қызметтерінен 1 093 731 долларлық компьютерлік жабдықтар жалға алынды. Қалалық қызметкерлер осы келісімшарттың дұрыс рәсімдер арқылы жасалғанын растайтын ешқандай құжат ұсына алмады. 1999 жылдың мамыр айында қала жаңа компьютер сатып алу қажеттіліктері үшін баға ұсыныстарын сұрады. МФП бәйгеге қатысушылардың бірі болды және сол жылдың шілдесінде келісімшарт жеңіп алды. МФП үш жылдық лизинг шарты бойынша қалаға 43 миллион долларлық компьютерлік жабдықтарды жеткізуге міндеттенді. Алайда, соңғы лизинг келісімшартына 90 күндік баға кепілдігі мерзімі өткеннен кейін ғана қол қойылды. Сол күзде қалаға тиесілі компьютерлік жабдықтар МФП-ге сатылды, содан кейін ол жабдықтар қайтадан жалға алынды. Келісімшарттың мерзімі ішінде қала әкімдігі қалалық кеңес бекіткен бастапқы 43 миллион доллардың орнына МФП-ға 85 миллион доллар төледі. Сонымен қатар, жабдықтардың көптеген тізімі үш жылдық емес, бес жылдық лизинг шарттарымен жасалған. Кейбір лизинг шарттары кейіннен жалға алу мерзімін ұзарту үшін қайта құрылды, бұл қосымша шығындарға әкелді. Сол жылдың желтоқсан айында қала МФП лизингі арқылы 10 000 Oracle дерекқоры лицензиясын сатып алды. Бұл қаланың нақты қажеттіліктерін шамадан тыс бағалау болып шықты. Бұл мәселелер 2001 жылдың соңында Торонто қалалық кеңесшілері Дэвид Миллер мен Бас Балкиссон жүргізген тергеуден кейін анықталды. 2002 жылдың ақпан айында қалалық кеңес Торонто компьютерлік лизингіне қатысты сауалнама құрды. Сауалнаманы Онтарио Жоғарғы сотының судьясы Дениз Беллами басқарды.
Тергеу
Қалалық келісімшарт бойынша MFP-нің жетекші сатушысы бұрынғы Торонто Мейпл Лифс ойыншысы Ти Домидің інісі Даш Доми болды. Салған куәліктердің көп бөлігі Доми мен бұрынғы қалалық кеңесші Том Якобек арасындағы заңсыз қаржылық байланыс туралы айтты, Якобек келісімшарттар жасалған кезде қаланың бюджет басшысы болған. Тергеуге Якобектің аты, басқа қалалық қызметкерлермен бірге, Филадельфиядағы Лифс командасының ойынына арналған рейс жолаушылар тізімінде бар екендігінің дәлелдері ұсынылды. Бірнеше апта бойы куәгерлер Якобектің ұшақта болғанын есіне түсіре алмады, бірақ Якобек ақырында қатысқанын мойындады және жалтақтап айтқаны үшін кешірім сұрады. Кейбір кеңсе қызметкерлері Даш Домиге Якобектің кеңсесіне ерекше кіруге рұқсат берілгенін куәлік берді, бірақ басқа қызметкерлер мұны жоққа шығарды. Тергеу сондай-ақ 1999 жылдың 1 қарашасында Домидің банктік шотынан 25 000 доллар алынуы мен екі күннен кейін Якобектің кредиттік картасынан 21 000 доллар төленуі арасындағы мүмкін байланысты зерттеді. Куәгерлер Доми Якобекке қоңырау шалып, содан кейін банк шотынан ақша алғаннан кейін бірнеше минуттан кейін Торонто қалалық әкімдігінің жер асты паркингісінде он үш минут тұрғанын айтты, бірақ Якобек сол күні қалалық әкімдікте болмағанын мәлімдеді. Dash және Tie Domi екеуі де 25 000 доллардың Tie-ге (туған күні 1 қарашада) туған күніне сыйлық ретінде берілгенін айтты, ал Якобек кредиттік картасына 21 000 доллар төлемін оның қайын атасы, бұрынғы Метро Торонто кеңесшісі Кен Морриш, Дисней әлеміне отбасылық саяхатты қаржыландыру үшін бергенін мәлімдеді. Якобектің қаржылық есептемелерін сараптамалық тексеру көрсеткендей, ақшаның тек бір бөлігі Морриштен келген, ал қалғаны Якобек басқарған бірнеше отбасылық шоттардан түскен, олардың барлығында 100 долларлық банкноттармен түскен түсімдердің түсініксіз үлгілері байқалды. Бұл сомаға Якобектің әжесінен түскен 11 000 доллар да кірді, оның жылдық жалақысы 15 000 доллардан кем. Якобектің отбасы мүшелері оның банктік шотына салынған ақшаның 1990 жылдары Якобек пен оның бауыры Жозеф жасаған жылжымайтын мүлікке инвестициялармен байланысты екенін айтты. Джо Якобектің қаржылық жағдайына байланысты, ақша Том Якобекке олардың ата-аналары Томға тұрақты төлемдер жасап, кейіннен Джо оны төлей алатын кезде қайтарып беретін келісім арқылы қайтарылды. Олар сондай-ақ отбасы мүшелері, соның ішінде әжелері, банктерге сенімсіздік танытудан үйлерінде әдеттегіден көп ақша сақтайтынын айтты. Онтарио провинциялық полициясы 2005 жылы Торонто қаласының сұрауы бойынша тергеу бастады. Полиция қылмыстық қудалауға негіз жоқ деп шешті.
Қадағалау
2002 жылдың 1 қазанында басқа қалалық консалтингтік келісімшарттарға қатысты мәселелерді зерттеу үшін қосымша сауалдама жүргізуге рұқсат берілді. Торонтоның сыртқы келісімшарттар сауалдамасы 2004 жылдың 18 қазанында компьютерлік жалдау сауалдамасы аяқталған соң басталды.
Қорытынды есеп
2005 жылдың 12 қыркүйегінде судья Беллами өзінің соңғы баяндамасын жариялады. Ол Якобек пен Домидің куәліктерінің сенімді еместігін анықтады. Ол 241 нақты ұсыныс жасады, оның ішінде мыналар бар: қала лоббистерге қатысты өз мінез-құлық кодексін әзірлеп, міндетті ең төменгі талаптарды белгілеуі керек. Қала қызметкерлері мен кеңесшілер алған заттардың тізілімін жүргізіп, ақпаратты іздеуге қолайлы деректер базасында жариялауы керек. Қалалық қызметкерлер мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін кем дегенде 12 ай бойы қаланың мүддесін лоббилеуге құқықсыз болуы керек. Қызметтен кеткен саясаткерлерге өздері жұмыс істеген мәселелер бойынша лоббилік іс-әрекеттер жасауға рұқсат етілмеуі керек. Қалалық кеңес мүшелеріне арналған қолданыстағы мінез-құлық кодексі мен қызметкерлердің мүдделер қақтығысы саясатын кеңейтіп, этикалық мәселелерді қамтуы керек. Толық уақытты адалдық комиссары тағайындалуы керек. Қалалық қызметкерлер кеңес отырыстарында сөз сөйлеуге көбірек мүмкіндік алғаны жөн. Қала әкімі жыл сайын қала бюджеті, тексерілген қаржылық есептері және маңызды келісімшарттар немесе тендерлер туралы халыққа есеп беруі керек. Сол күні өткен баспасөз конференциясында Миллер (кейін қала әкімі болып сайланған) бұл қорытындыны қолдап, мәселені одан әрі тергеу үшін Онтарио провинциялық полициясына жіберуге уағдаланды. Қала әкімі тексерудің соңғы баяндамасынан кейін бір жыл өткен соң қаланың жетістіктері туралы есеп беруі керек деген ұсынысқа жауап ретінде Миллер 2006 жылдың қыркүйегінде прогресс есебін ұсынды.
The city should set out its own code of conduct for lobbyists and identify mandatory minimum standards. The city should have a gift registry for items received by staff and councillors and the information should be available on a searchable database. City staff who leave the public service should not be permitted to become lobbyists for the city for at least 12 months after they leave. Politicians who leave office should not be allowed to lobby on matters they worked on. The city should expand its current code of conduct for councillors and its conflict of interest policy for staff to include broader ethical considerations. Establish a full time integrity commissioner. City staff should have more latitude to speak at council meetings. The mayor should report to the public annually on the city's budget, audited financial statements and major contracts or tenders awarded. In a press conference the same afternoon, Miller (who was later elected the city's mayor) welcomed the findings, and indicated that he would refer the matter to the Ontario Provincial Police for further investigation. In response to a recommendation that the mayor report one year after the Inquiry's final report on the progress the City is making, Miller submitted a progress report in September 2006.
Қылмыстық айыптар жоқ
2010 жылдың 15 наурызында Онтарио провинциялық полициясы компьютерлік жалдау оқиғасы бойынша қылмыстық іс қозғалмағанын хабарлады.