Orlengate скандалы: Польша тарихындағы ірі саяси дау. 2004 ж. ашылған, PKN Orlen бұрынғы бас директорының қамауға алуы мен 14 млрд $ мұнай келісіміне қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Орленгейт (полякша: Afera Orlenu) – Польшаның қазіргі тарихындағы ең ірі саяси дау-дамағдардың бірі. 2004 жылы жарияланған оқиға 2002 жылдың 7 ақпанында PKN Orlen компаниясының бұрынғы бас директоры Анджей Моджеевскийдің UOP қызметкерлерімен ұсталғандығынан басталды. 2004 жылы Сейм осы дау-дамағдарды тергеу үшін арнайы комиссия құрды. Моджеевский бас прокурордың бұйрығымен ұсталды. Бұрынғы Қаржы министрі Вислав Качмарек Gazeta Wyborcza газетіне берген сұхбатында ұстаудың нақты мақсаты Моджеевскийді қызметтен босату және 14 миллиард АҚШ долларына бағаланған мұнай келісіміне қол қоюға кедергі келтіру болғанын айтты. Осы сұхбатта айтылғандай, Моджеевскийді ұстау туралы шешім премьер-министр кабинетінің ресми емес отырысында – Лешек Миллер, Әділет министрі Барбара Пивник және UOP басшысы Збигнев Симиятковскийдің қатысуымен қабылданды. Сол кездесуге қатысқан Качмарек, Қаржы министрі қызметін атқару кезінде болашақтағы тәртіпсіздіктерге қатысы бар деген айыптаулардан сақтану үшін кездесудің мақсатын ашты. Осы дау-дамағдарға қатысқандары үшін Рышард Биесзинский 2012 жылы, ал Збигнев Симиятковский 2013 жылы ұсталды.
Orlengate ([[:pl:Afera Orlenu) was one of the biggest political scandals in modern Polish history. Disclosed in 2004, the scandal began with the arrest of Andrzej Modrzejewski, former CEO of PKN Orlen on 7 February 2002 by the UOP. In 2004, Sejm initiated an investigatory committee to investigate the scandal. Modrzejewski was arrested as per the order of the attorney general's office. Former Treasury Minister Wiesław Kaczmarek stated in an interview with Gazeta Wyborcza that the real purpose of the arrest was to provoke Modrzejewki's dismissal and to block the signing of a contract for oil worth 14 billion USD. According to this interview, the decision to arrest Modrzejewski was taken during an unofficial meeting of the Prime Minister's cabinet with Leszek Miller, Minister of Justice Barbara Piwnik and Chief of the UOP, Zbigniew Siemiątkowski. Kaczmarek, who also participated, disclosed the purpose of the meeting to avoid possible future accusations of misconduct during his term as Treasury Minister. For their part in the scandal, Ryszard Bieszyński and Zbigniew Siemiątkowski were arrested in 2012 and 2013 respectively.
PKN Orlen тергеу комиссиясы
Мақала жарияланғаннан кейін Катовице бас прокуроры осы дауды тергеуді бастады. Сеймнің арнайы қызметтер жөніндегі ресми комитеті тәуелсіз тергеу жүргізіп, UOP адвокат кеңсесіне қысым көрсеткенін анықтады. АБВ, UOP-тың мұрагері, мұны жоққа шығарды. 2004 жылдың сәуірінде Сейм арнайы тергеу комитетін құруды ұсынды. Бұл шешім Сеймде 28 мамырда қабылданды, ал алғашқы отырысы 6 шілдеде өтті. Комиссия істе жаңа мән-жайларды анықтады және 2004 жылдың 21 қазанында барлау агенттігінің Ян Кульчик пен Владимир Алгановтың 2003 жылдың шілдесінде Венада өткен кездесуін сипаттаған жазбаларын жариялады. Кульчик президент Александр Квасьневскийге ықпалын тигізе алатынын айтқан, ол ресейліктерге қолайлы жағдайларда Гданьск мұнай өңдеу зауытын жекешелендіруге мүмкіндік берер еді. 2004 жылдың 10 қарашасында комитет АБВ-дан лоббист Марек Дохнальдың 160 телефон әңгімесінің транскрипттерін алды. Дохналь қаржы министрі Збигнев Каниевскиймен маңызды энергетикалық компанияларды сату туралы келіссөздер жүргізген. Дохнальды министрге SLD мүшесі Анджей Пячак ұсынған, ол Дохнальмен бірге жұмыс істегені үшін сәнді көлік алған. Пячак пен Дохнальдың әріптесі Кшиштоф Попенда арасындағы қоңыраулар тіркелді, онда мүше машинаның жабдықталуын келісіп алды. 2006 жылдың шілдесінде сот Моджеевскийді құпия ақпаратты Грегорц Вичерзакқа берумен байланысты айыптаудан босатты, ал 2006 жылдың желтоқсанында Моджеевский мен Вичеракты басқа айыптаулардан босатты. 2012 жылы Рышард Биесзинский, ал 2013 жылы Збигнев Симиятковский осы іс бойынша сотталды. Сот шешімінің ауызша негіздемесінде бас прокурордың UOP-қа көмектесуі және UOP-ның және премьер-министр Лешек Миллер кеңсесінің үйлестірілген, заңнан тыс әрекеттеріне назар салынды. Комиссия қорытындыға келмеді. Қоғамдық пікір бойынша, бұл оңшыл оппозицияның (Құқық және Әділет, Азаматтық платформа, Польша отбасыларының лигасы) Влодимеж Цимосевичтің президенттік амбицияларын жою үшін пайдаланған саяси құралы деп есептелді.
After the publication of the article, the Katowice attorney general began their investigation into the scandal. Sejm's official Committee for Special Services started an independent investigation and found that the UOP put pressure on the attorney's office. The ABW, the UOP's successor, denied it. In April 2004, Sejm proposed a special investigative committee. This decision was taken by the Sejm on 28 May, and the first session happened on 6 July. The commission discovered new threads in the case, and on 21 October 2004 it published notes from the Intelligence Agency describing a meeting between Jan Kulczyk and Władimir Ałganow in Vienna in July 2003. Kulczyk allegedly mentioned his influence on president Aleksander Kwaśniewski, who could enable a privatization of the Gdańsk refinery on advantageous conditions for the Russians. On 10 November 2004, the committee obtained transcripts of 160 wiretapped calls of lobbyist Marek Dochnal from the ABW. Dochnal allegedly negotiated the sale of important energy firms with Treasury Minister Zbigniew Kaniewski. Dochnal was allegedly referred to the Minister by SLD member Andrzej Pęczak, who was working with Dochnal in exchange for a luxurious car. Calls between Pęczak and Dochnal's coworker, Krzysztof Popenda were recorded, where the member negotiated the details of the car's equipment. In July 2006 the court acquitted Modrzejewski of charges relating to sharing of confidential information to Grzegorz Wieczerzak, and in December 2006 the court acquitted Modrzejewski and Wieczerak of other charges. In 2012, Ryszard Bieszyński was convicted in relation to the case, along with Zbigniew Siemiątkowski in 2013. In the verbal justification of the judgement, the judge pointed towards the attorney general's assistance of the UOP and the coordinated, extra legal activities of the UOP and the Prime Minister Leszek Miller's office. The commission did not reach a conclusion. According to public opinion, it was considered a political tool of the right wing opposition (Law and Justice, Civic Platform, League of Polish Families) to destroy the presidential aspirations of Włodzimierz Cimoszewicz.