Кіріспе

Фраттон Парк – Портсмут қаласындағы футбол алаңы, Портси аралы, Англия. Портсмут ФК-нің үй стадионы. Портси аралындағы Фраттон Парктің орналасуы ағылшын кәсіби футболында бірегей, себебі ол Ұлыбританияның материгінде орналасқан жалғыз кәсіби ағылшын футбол алаңы. Фраттон Парк Портсмут ФК тарихындағы жалғыз үй стадионы болып табылады. Фраттон Парк 1899 жылы Портсмут қаласындағы сәулетші, геодезист және футбол клубының негізін қалаушы директоры Альфред Х. Боун салған. Фраттон Парк орналасқан жер бұрын Портси аралындағы Милтон ауылындағы бақша шаруашылығына арналған картоп егістігі болған. 1904 жылға қарай Милтон ауылы мен Портси аралының қалған бөлігі Портсмут округінің құрамына кірді. Клубтың негізін қалаушы директорлары Портсмуттың футбол алаңына «Фраттон Парк» деп атау арқылы жанкүйерлерді жаңа Милтон стадионы көршілес Фраттонның ыңғайлы теміржол стансасына жаяу қашықтықта екеніне көндіруге тырысты; алайда, теміржол стансасы мен футбол алаңы арасындағы нақты қашықтық бір миль немесе он минуттық серуенге тең. Фраттон Парк алғаш рет 1899 жылдың 15 тамызында жұртшылыққа ашылды. Фраттон Парктегі алғашқы матч 1899 жылдың 6 қыркүйегінде, сәрсенбі күні Саутгемптонға қарсы өткізілген 2:0 есебімен аяқталған жолдастық ойын болды, оны 4141 жанкүйер тамашалады. Бірақ 1946 жылғы Бернден Парк апатынан кейін қауіпсіздік мақсатында сыйымдылығы 52 000 орынға дейін төмендетілді. Фраттон Парк тарихындағы ең көп көрермен саны 1948-1949 жылдардағы Портсмуттың бірінші дивизиондағы чемпиондық жеңісі маусымында тіркелді – 1949 жылдың 26 ақпанында ФА кубогының ширек финалында Дерби Каунтиға қарсы өткен матчты 51 385 адам тамашалады. Егер Портсмут жеңіске жеткенде, олар бір маусымда ФА кубогы мен бірінші дивизиондағы чемпиондық атақтың сирек кездесетін «дублетін» жеңіп алар еді. Сақталған жарықтандыру мұнарасы қазір телекоммуникациялық антенна мұнарасы ретінде де қолданылады. Фраттон Парк 70 күндік Лондон 2012 Олимпиадалық ұшқын эстафетасының бөлігі ретінде пайдаланылды. 59-шы күнгі эстафета 2012 жылдың 16 шілдесінде Портсмут ФК стюарды және D-күнінің қатысушысы Джон Дженкинс 001 нөмірімен Олимпиада алауын Фраттон Парк алаңына алып кірді. 59-шы күнгі ұшқын эстафетасы Фраттон Парктен Портсмут арқылы шығысқа қарай Брайтон мен Хоувқа қарай жолға шықты. Портсмут жанкүйерлері Фраттон Паркті әуесқойша «Ескі қыз» деп атайды, және ол үлкен сыйымдылығы бар стадиондарға ұқсас, жоғары қатысушылықты және қуатты атмосфераға ие. Фраттон Парктің ең жоғары сыйымдылығы барлық орындар отыруға арналғаннан кейін 20 899 орынға дейін төмендетілді. 1990-жылдар мен 2000-жылдарда ұсынылған бірнеше көшіру жоспарлары іске аспады.

Сипаттама

Фраттон Парк дәстүрлі ағылшын стилінде салынған, әртүрлі дизайн мен мөлшердегі төрт жеке трибунасы бар және футбол алаңының төрт жағына тығыз орналасқан. Алаңның өлшемдері 115 × 73 ярд, және ол шығыстан батысқа қарай бағытталған, бұл ағылшын футболында сирек кездесетін жағдай, себебі көптеген алаңдар табиғи күн сәулесін барынша пайдалану үшін солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан. Стадионның сыйымдылығы 20 899 жанкүйерді құрайды, бірақ 1935 жылы Солтүстік трибуна салынғаннан кейін максималды сыйымдылығы 58 000 жанкүйерге дейін жеткен. Фраттон Парктің рекордтық көрермендер саны – 51 385 адам, ол 1949 жылғы 26 ақпанда «Дерби Каунти» клубына қарсы Англия кубогының ширек финалында тіркелді, онда «Портсмут» 2:1 есебімен жеңіске жетті. Фраттон Парктегі төрт трибунаның атаулары: Солтүстік трибуна (солтүстік), Оңтүстік трибуна (оңтүстік), Милтон Енд (шығыс) және Фраттон Енд (батыс). 1997 жылы қазіргі Фраттон Ендтің қайта жаңартылуына дейін, бұрынғы екі Фраттон Ендтің террасалары – Төменгі Солтүстік Террасасы мен Милтон Енд, Фраттон Парктің 20-шы ғасырының көп бөлігінде жалғасқан, атпен жасалған терраса ретінде біріктірілген. Алаңның солтүстік жағында орналасқан екі қабатты Солтүстік трибунасы – Фраттон Парктегі ең үлкен трибуна. Солтүстік трибуна (Төменгі Солтүстік Террасасымен бірге) 1935 жылғы 7 қыркүйекте толық тұрған трибуна ретінде қайта ашылды, бұл Фраттон Парктің максималды сыйымдылығын 58 000 жанкүйерге дейін арттырды. Дегенмен, 1946 жылғы Бёрден Парк трагедиясынан кейін қауіпсіздік мақсатында стадионның сыйымдылығы 52 000-ға дейін төмендетілді. Фраттон Ендтің төменгі бөлігі тоғыз маусымнан кейін 1997 жылы, қазіргі Фраттон Енд трибунасын салу үшін жерді дайындау мақсатында бұзылды. Фраттон Ендтің кіреберіс қақпалары Фрогмор жолынан қол жетімді.

Фраттон паркінің атауы мен орналасқан жері

Фраттон Парк деп аталғанына қарамастан, Портсмут футбол клубының стадионы Портсмуттың Фраттон ауданында емес, 1899 жылы Милтон қаласында салынған. Фраттон Парк Портсмуттың Фраттон географиялық аймағына емес, жақын орналасқан Фраттон теміржол станциясының (Фраттон) атымен берілген. Осы ерекше қате атау Портсмут тұрғындарының және футбол жанкүйерлерінің көптеген бөлігін Фраттон Парк Милтонда емес, Фраттонда орналасқан деген жаңылыс пікірге итермеледі. Фраттон Парк 1899 жылы Портси аралының шығысындағы шағын ауыл Милтондағы егістік жерге салынған. Бұл жер учаскесі бастапқыда Голдсмит даңғылының солтүстігінде орналасқан бақша болып табысты және 1898 жылдың күзінде Портсмут ФК Голдсмит фермерлік отбасынан сатып алынған. Сол кезде, 19 ғасырдың соңындағы Милтон ауылы Портсмуттың қарбалас қаласынан шалқап, ауылдық және оқшауланған сезімін сақтап, өз теміржол станциясына ие болмаған, ең жақын станциясы батысқа қарай шамамен бір миль жерде Фраттонда орналасқан. 1904 жылы Портсмут шекарасы Портси аралының барлық бөлігін қамту үшін өзгертілді, осылайша Милтон және Портси аралының басқа қалалары мен ауылдары Портсмут қалалық округінің құрамына кірді. Кейін Портсмут материкке кеңейіп, 1926 жылы қала мәртебесіне ие болды. Қызығы, 1912 жылдың 28 мамырында Портсмут қалалық кеңесі Голдсмит фермерлік отбасынан Милтон фермасының қалған бөлігін сатып алды, ал 1923 жылдың 11 шілдесінде кеңес Милтонда Милтон паркі деп аталатын қоғамдық демалыс саябағын ашты, ол Приори Кресцент көшесінде Фраттон Паркінен 127 метр шығысқа қарай орналасқан. Фраттон Паркінің шығыс трибунасы Милтон Энд деп аталды, бұл футбол алаңы салынған Милтон ауылына деген құрметті білдіреді. 19 ғасырдағы Милтон және Фраттон ауылдары қазіргі Портсмут қаласының тұрғын аудандарына айналды. Екі бұрынғы ауылдың физикалық шекаралары қазіргі Портсмут қаласының қалалық кеңеюімен біртіндеп жойылды. Дегенмен, Милтон мен Фраттон әлі де ресми шекараларын сақтайды; Милтон мен Фраттон физикалық тұрғыдан Портсмут тікелей теміржол желісімен бөлінеді, олардың жекелеген саяси сайлау округтері бар және сонымен қатар ерекшеленетін пошталық кодтары бар. Егер Фраттон Парк Портсмуттың Фраттон ауданында салынған болса, оның пошталық коды PO1 5** әрпімен басталар еді. Алайда, Фраттон Парк Фраттон мен Портсмут қаласының орталық аймағының PO1 пошталық кодына емес, PO4 8RA Милтон пошталық кодын сақтайды. Кездейсоқ жағдай, Фраттон Паркінің PO4 8RA пошталық кодында 19 ғасырдың соңындағы Royal Artillery Portsmouth FC-нің RA аббревиатурасы бар, оны кейде RA Portsmouth деп те атайды.

Көлік байланыстары

Фраттон паркі Фраттон теміржол станциясына жақын, шамамен бір мильдей батысқа қарай (он шақты минуттық жаяу жол). Фраттон теміржол станциясы Портсмут тікелей желісінің тармағында орналасқан, ол Лондон Уотерлоо және Лондон Виктория станцияларымен байланысады. Лондон, Саутгемптон, Борнмут, Бристоль, Кардифф және Брайтон қалаларынан келетін пойыздардың барлығы Портсмут және Саутси немесе Портсмут Харбор теміржол станцияларына жеткенге дейін Фраттон теміржол станциясында тоқтайды. Құрлық жолымен Фраттон паркі Портси аралының шығыс жағалауындағы A2030 тас жолына жақын орналасқан, оның оңтүстік жағы Вельдер даңғылы, ал солтүстік жағы Шығыс жолы деп аталады. A2030 тас жолының солтүстік-шығыс бөлігі Портсмуттың Фарлингтон ауданындағы негізгі A27 оңтүстік жағалау магистралімен қиылысады. Бұл A27 қиылысының батысында M27 автожолы, ал шығысында A27 тас жолы орналасқан. Одан әрі шығысқа қарай A27 Лондонға A3(M) және Лондонды айналатын M25 автожолымен жалғасады. Теңіз арқылы Портсмут халықаралық портынан Ла-Манш аралдарына, Солтүстік Францияға және Солтүстік Испанияға жол тартатын жолаушылар паромдары бар. Портсмут портты теміржол станциясынан Госпорт пен Уайт аралына жаяу жүргіншілер паромдары қатынайды. Уайт аралына автокөлік паромдары жақын жердегі Гунварфтан жүзеді.

"Кеміргіштердің дөңгелегі" (немесе "Милтон бұрышы")

'Boilermakers Hump' – Фраттон паркінің Солтүстік террасасы мен Милтон Эндінің арасында орналасқан солтүстік-шығыс бұрышындағы террасаға берілген лақап аттарының бірі. Бұл бұрыштық терраса 1905 жылы Фраттон паркін жаңарту аясында салынды, Солтүстік террасаны жаңадан салынған Милтон Энд террасасына қосып. Бұл бұрыш 'Милтон бұрышы' деп те аталады. 'Boilermakers Hump' атауы Портсмут кемежайында жұмыс істеген және Корольдік теңіз флоты үшін бу қазандықтарын салуға және күтіп ұстауға маманданған жұмысшылардан шыққан. Бойлермейкерлер Фраттон паркінің солтүстік-шығыс бұрышында матч күндері жиналатын, соның салдарынан бұрышқа 'Boilermakers Hump' деген лақап ат берілді, себебі бұл биік, қисайған терраса Милтон Энд және Солтүстік террасадан биік болып, дөңгелек тәрізді көрінетін. Бойлермейкерлердің беделі төмен емес еді. Олар тыңғылықты жұмыс істеп, сонымен қатар жақсы демалатын. Жарық шамдары жоқ кешкі матчтар заманында, Бойлермейкерлер апта ортасындағы матчтарға жұмыстан ерте шығып, жұмысын жуылмаған, кірлі және мас күйінде қалдыратын. Осы беделге байланысты адамдар олардан қашықтап, Бойлермейкерлерге Фраттон паркіндегі өз алабын – 'Hump' – иеленуге мүмкіндік берді. 1949 жылы Милтон Эндтің биіктігі 'Hump' биіктігіне дейін қайта жаңартылғанда 'Hump' өзінің ерекше биіктік айырмашылығын жоғалтты. 1962 жылы Фраттон паркінің төрт бұрышына жарық шамдарының тіректері орнатылды, бұл 1956 жылы орнатылған бастапқы шатыр үстіндегі жиынтықтардың орнын басты. Солтүстік-шығыс тірегі Фраттон паркінің солтүстік-шығыс бұрышында, Бойлермейкерс Hump үстінде салынды. 1985 жылғы 11 мамырда Брэдфорд Сити стадионындағы өрттен кейін, 1985 жылдың жазғы демалысында солтүстік-шығыс жарық шамдары тірегінің алдындағы Бойлермейкерс Hump террасасына стадионды басқару бөлмесі салынды. Фраттон паркіне жасалған басқа да қауіпсіздік жаңартуларына негізінен ағаштан жасалған Оңтүстік трибунаның қарама-қарсы жақтарына қосымша өрттен шығу сатыларын қосу және оның ерекше Арчибальд Лейч "Х" конструкцияларын жабу кірді, себебі металл каркастың артында ағаш тақтайлар болды. 1996 жылы Бойлермейкерс Hump террасасына көк пластикалық орындықтар орнатылды, бұл Тейлор есебінің талаптарына сәйкес Фраттон паркін толық орындық стадионға айналдыру жоспарының бір бөлігі болды. Қазіргі уақытта Бойлермейкерс Hump – Фраттон паркіндегі үй жанкүйерлері (Солтүстік трибунада) мен қарсыластар (Милтон Эндте) арасындағы ең жақын нүкте. 'Boilermakers Hump' қазір негізінен полиция мен қауіпсіздік басқару бөлмесімен толыққан, ал солтүстік-шығыс жарық шамдары тірегі 2019 жылдың 4 қыркүйегінде алынып тасталғанға дейін осы жерде орналасқан. 2016 және 2017 жылдар аралығында солтүстік-шығыс бұрыш аймағынан 1996 жылы орнатылған орындықтар алынып тасталды, бұл қарсыластардың жанкүйерлерін бөлу үшін жасалды. 2020 жылы Портсмут ФК және Портсмут қалалық кеңесі Фраттон паркінің "1-кезеңі" аясында Милтон Эндті қайта жаңарту жоспарының бөлігі ретінде Бойлермейкерс Hump-ты қайта дамыту жоспарларын жариялады. Бойлермейкерс Hump жаңа орындықтармен қайта жаңартылады, ең жоғарғы деңгейде мүгедектерге арналған орындықтар, жаңа лифт арқылы жерден қол жетімді болады. Мүгедектерге арналған орындықтардың артында жаңа стадионды басқару бөлмесі, тағамдар мен сусындар сататын орындар және дәретханалар салу жоспарланған. Содан кейін Бойлермейкерс Hump Милтон Энд шатырының шатырымен жабылады. Бойлермейкерс Hump 2024 жылдың 3 ақпанында Нортгемптон Таунға қарсы бірінші лига матчына дейін кең ауқымды жөндеу жұмыстарынан кейін алғаш рет қайта ашылды, онда Портсмут 4:1 есебімен жеңіске жетіп, турнир кестесіндегі көшбасшылық позициясын сақтап қалды. Бойлермейкерс Hump қазір металл қоршаумен екі бөлікке бөлінген, оның біржартысы Солтүстік трибунаның бөлігі ретінде үй жанкүйерлеріне, ал екінші бөлігі Милтон Эндтің қарсыластар жанкүйерлеріне арналған.

Помпей

1900 жылы Портсмут сәулетшісі Артур Когсвелл Портсмуттың бірінші төрағасы Джон Бриквуд үшін 44 Фрогмор-роудта, Фраттон-парк стадионының "жанында" Бриквудс сыраханасын салды. Жаңа паб "Помпей" деп аталды. Артур Когсвелл Джон Бриквудқа жақсы таныс болды, себебі Когсвелл Портсмут аймағында көптеген басқа Бриквудс сыраханаларын салған. Артур Когсвелл сонымен қатар футболға ынталы болды, ол бұрынғы әуесқой деңгейдегі Портсмут Футбол Клубын құрған (1884-1896). "Помпей" 1988 жылы жабылды, бірақ ғимаратты Портсмут ФК сатып алды, содан кейін оны клубтың сувенирлік және тауарлар дүкеніне айналдырды. 1988 жылдан бері бұл бұрынғы паб клубтың медиа орталығы, қонақтарды қабылдау және соңғы кезде клубтың билет кеңсесі ретінде әр түрлі қызметтер атқарды. Кейін ол басқа жерге көшірілді және қазір Фраттон Энд трибунасының артқы қабырғасына ілінген. 1900 жылы салынған "Помпей" қазіргі уақытта Фраттон Парктегі ең көне ғимарат болып табылады, бірақ ол 1899 жылғы стадион құрылысының бір бөлігі емес. 2020 жылдың 26 мамырында Портсмут "Помпей" ғимаратының сыртқы түрін бастапқы паб пішіміне келтіру үшін (кез келген уақытта) сыртқы брендін алып тастап, түпнұсқа Бриквудс сыраханасының мозаикалық плиткасын ашып көрсетуді жариялады. Содан кейін, 2020 жылдың 3 маусымындағы сәрсенбі күні әлеуметтік желілерде бренд алынып тасталған фотосуреттер пайда болды, бұл кем дегенде отыз жылдан бері жабылып тұрған Бриквудс сыраханасының плиткаларын қайтадан көрсетті.

Фраттон паркінің павильоны

1905 жылы клуб павильонын клубтың бірінші төрағасы Джон Бриквуд сыйға берді. Павильонды Фрогмор жолындағы Фраттон Парктің оңтүстік-батыс бұрышында геодезияшы, сәулетші және Портсмут футбол және спорттық компаниясының негізін қалаушы директоры майор Альфред Х. Боун жобалап, салдырды. Фраттон Парк павильоны Фулхэм ФК-нің Крейвен Коттедж сияқты 19 ғасырдың аяғындағы басқа футбол алаңдарындағыдай, сәнді Тюдор стилінде салынған. Фраттон Парк павильоны 1900 жылы Когсвелл салған «Помпей» пабының солтүстігіне орналасқан. Павильонның солтүстік-шығыс жағында биік сегізбұрышты сағат мұнарасы болды, оның астында және павильонның солтүстік жағында көрермендерге арналған галерея орналасқан. Павильонда ойыншылардың киім ауыстыратын бөлмелері мен клуб кеңселері де болды. Дегенмен, 1925 жылы павильонның сағат мұнарасы алынып тасталды, бұл қазіргі Оңтүстік трибунаның салынуына жағдай жасады, ол павильонның бір бөлігін жабады. Оңтүстік трибунаны белгілі шотланд сәулетшісі Арчибальд Лейч жобалаған. Павильонның сәнді Тюдор фасады 1970 жылдардың ортасынан бастап қара ағаш жақтауларымен ақ түске боялды, бірақ ескі монохромды фотосуреттер павильонның бастапқыда қараңғырақ қабырғалары (мүмкін беже немесе кремі?) және ақ түсті ағаш жақтаулары болғанын көрсетіп тұр, тіпті 1970 жылдардың басында да осылай болған, бірақ кейін «Помпей» пабының қара-ақ түсіне ұқсату үшін қайта боялды. Бұл қайта бояу бұрынғы Портсмут төрағасы Джон Диконның кезінде мақұлданған болуы мүмкін, сонымен қатар павильонның ерекше «1898» мотиві мен оны қоршаған бөлшектері қарапайым ақ қорапқа енгізілді, ал оның алдыңғы жағында көк түсті 3D италика шрифтімен «PFC» әріптері жазылған, бұл 1980 жылдарға дейін сақталды.

Прожекторлар

Портсмут ФК – футбол лигасының матчын жарық астында өткізген алғашқы ағылшын футбол клубы, бұл 22 ақпан 1956 жылы «Ньюкасл Юнайтед» командасына қарсы өткен ойын болатын. Алғашқы 1956 жылғы шамдар 1962 жылы салынған төрт жаңа мұнарадан кейін алынып тасталды. Портсмут жанкүйерлер клубы жаңа пилон мұнараларына 12 000 фунт стерлинг (2018 жылы шамамен 254 000 фунт стерлинг) үлестірді. 1997 жылы қалалық кеңестің жоспарлау бөлімі Портсмут ФК-ға Фраттон Парктің 1962 жылғы төрт бұрыштық шамдарын алып тастауға және оларды «Abacus Lighting Limited» компаниясымен жабдықталған заманауи шамдар жиынтығымен ауыстыруға бес жылдық рұқсат берді. Алайда, 1990-жылдардың соңында Терри Венаблз бен Мартин Грегоридің клубты иеленуі және одан кейін 1999 жылы клубтың банкротқа ұшырауы салдарынан бұл жұмыс жүзеге аспады. 2015 жылдың шілдесінде «Musco Lighting» компаниясы Фраттон Парктегі кешкі ойындар үшін алаңды Чемпионат стандартына сәйкес жарықтандыру жұмыстарын бастады. Жұмыс 2015 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Жаңа шамдар Фраттон Парктің «Fratton End», «North Stand» және «Milton End» трибуналарының шатыр жиектеріне орнатылды. Бұл жаңа жарықтандыру солтүстік бұрыштағы екі шам мұнарасын ескірді, олар тұрақты түрде өшіріліп, солтүстік-шығыс мұнарасынан шамдар алынып тасталды. Ол кезде 1962 жылғы пилон мұнараларын алып тастау жоспары болған жоқ. Алғашқы зерттеу жұмыстары кезінде Оңтүстік трибунаның шатыры жаңа жарықтандыру жабдықтарының салмағын көтере алмайтыны анықталды, сондықтан оңтүстік бұрыштағы екі шам мұнарасын іске қосу туралы шешім қабылданды. Жердің солтүстік жағындағы пилон мұнаралары 2019 жылы өшіріліп, алынып тасталды. 2019 жылдың сәуірінде клуб Солтүстік трибунаның артындағы тұрақ алаңының солтүстік-шығыс периметріне белсенді емес солтүстік-батыс пилонын ауыстыруға рұқсат беруді сұрап мәлімдеме жасады. 2019 жылдың 16 мамырында, бейсенбі күні кешкісін, «EFL League One» плей-офф жартылай финалының екінші ойынынан кейін «Сандерлендке» қарсы, Фраттон Парктің оңтүстік жағындағы екі шам мұнарасы тұрақты түрде өшірілді. Жаңадан жаңартылған Оңтүстік трибунаның жоғарғы жағына 2019-20 маусымға дейін орнатылатын жаңа шатырдың үстіндегі шамдар орнату ұсынылды. Солтүстік-батыс пилонының шамдары алынып тасталды және ол жергілікті тарихи ескерткіш ретінде және телекоммуникация мұнарасы ретінде қызмет етуі жоспарланды. 2019 жылдың 17 маусымында Фраттон Парктің төрт шам мұнарасының біріншісі гидравликалық кранмен алынып тасталды, ол солтүстік-батыс пилонын төрт бөлікке бөліп жерге түсірді. Кейіннен ол Солтүстік тұрақ алаңында қайта құрастырылды, бұл төрт ұзақ жыл қызмет еткен мұнараның естелік ескерткіші және олардың телекоммуникациялық мачталар ретіндегі қосалқы рөлін жалғастыру үшін пайдаланылды. Пилонды алып тастау жұмысын Портсмут қаласындағы «Hughes & Salvidge» компаниясы жүргізді, ол 2001 жылдың 13 шілдесінде «Саутгемптонның» бұрынғы үйі «The Dell» құлау жұмыстарын аяқтаған еді. 2019 жылдың 9 шілдесінде Портсмуттың медиа бөлімі Оңтүстік трибунаның жаңа шатырына орнатылған шатырдағы шамдардың он жиынтығының біріншісін көрсететін видео жариялады. Содан кейін 2019 жылдың 5 қыркүйегінде «Frogmore Road»-тың оңтүстік-батысындағы үшінші пилон алынып тасталды. Оңтүстік-шығыс бұрышындағы төртінші шам мұнарасы ақыры 2020 жылдың 20 қарашасында алынып тасталды.

Помпеи дүкені

Клубтың футбол формалары мен доптар сияқты тауарлар сататын дүкені бар. Ол 16 Ансон Роуд, Милтон, Портсмут қаласында (бұрынғы қайырымдылық ұйымының ғимаратында), Фраттон Парктің Солтүстік трибунасы мен тұрақ орнының артында орналасқан. Дүкен Just Sport тобы (Nike-тің ресми форма жеткізушісі – Футбол бөлшек сауда серіктестері) басқарады. Ол 2018 жылдың 21 маусымында ашылды, және осы шараға Портсмут ойыншылары Бен Клоуз, Адам Мэй, Джамал Лоу және Брэндон Хаунструп қатысты.

Бұрынғы орындары

Бірінші «Помпей» дүкені Милтондағы 42 Фрогмор-роудтағы жеке үйге орналастырылған, «Помпей» пабының қарама-қарсысында және Карисбрук-роудтың бұрышында болған. 1988 жылы дүкен бұрынғы пабқа көшірілген соң, орын 2000 жылдардың ортасына дейін клубтың Қоғамдық кеңсесіне айналды, содан кейін мүлік сатылымға қойылды. 1988 жылы футбол клубы мүлікті сатып алғаннан кейін дүкен бұрынғы «Помпей» пабына көшірілді. 1999 жылы дүкен қайтадан орын ауыстырып, Фраттон Парктің Фраттон Енд трибунасының солтүстік жағына орналасып, «Помпей Спорт» деп аталды. 2007 жылы көшкеннен кейін бұл орын клубтың жеке лаунжына айналдырылып, «The Legends Lounge» (бұрынғы «The Chimes Lounge») деп аталды. 2000 жылдардың ортасында клуб Cascades сауда орталығында 48-бөлімде екінші «Pompey Sport» дүкенін ашты. Cascades орны кейін ғимараттың 30-шы бөліміне көшірілді (қазір сәлемдесу карточкалары дүкені орналасқан). «Портсмут» Премьер-лигаға өткеннен кейін, дүкен 2007 жылы тағы бір рет көшіріліп, Родни-роуд, Милтон, Портсмутқа орналасты, «Портсмут ФК Мегасторы» атанды. Оны 2007 жылдың шілдесінде Гарри Реднапп ашты. 2011 жылы дүкен Фраттон-Вейге көшірілгеннен кейін, 2015 жылы қоғамдық спорт залы орынға көшіп келгенге дейін бірнеше жыл бос тұрды. «Portsmouthfc» деп аталған үшінші дүкен 2008 және 2009 жылдары Фархэм сауда орталығында, Фархэм, Гэмпширде, 88-ші блок, 46-шы Вестбери скверінде орналасқан. 2011 жылы дүкен Родни-роудтағы орнын тастап, Фраттон-Вейге көшуге дайындалды. Көшуге дайындық үшін клуб бұрынғы Фрогмор-роудты сатып алып, 2011 жылдың 9 сәуірінен 10 тамызына дейін уақытша «Помпей» дүкені ретінде пайдаланды. Содан кейін дүкен 2014 жылы ғимаратты жеке үйге қайта жаңартуға рұқсат алынғанға дейін бос тұрды. Жаңа «Помпей орталығы» 2011 жылдың 11 тамызында ашылды. «Pompey Supporter's Trust» клубын сатып алғаннан кейін, дүкен Sports Direct жетекшілігімен 2013 жылдың 10 қазанында «Pompey Store.com» деп қайта ашылды. 2017 жылдың 3 тамызында «The Tornante Company» клубын сатып алғаннан кейін, дүкен 2018 жылдың 20 маусымында жабылып, қазіргі орнына көшірілді. Бұрынғы «Помпей орталығы» бес жыл бойы бос тұрды, 2023 жылдың сәуірінде қайырымдылық ұйымының кеңсесіне айналды.

Offside Cottage (бұрынғы 57 Frogmore Road)

Offside Cottage, бұрын Фраттон Паркінің қасында, 57-ші Фрогмор Роудта орналасқан үй болатын. Бұл үй Портсмут ФК-ге тиесілі еді және Портсмут жанкүйерлер клубының кеңсесі ретінде пайдаланылды. 1966 жылы Offside Cottage Портсмут Футбол клубының жаңа кеңселерін, жанкүйерлер залын және Фраттон Энд үшін жаңа турникеттер салу үшін бұзылды. Жаңа кеңселер 1967 жылдың 27 наурызында, Пасха дүйсенбісі күні ресми түрде ашылды. 57 Фрогмор Роудты бұзу 55 Фрогмор Роуд пен жаңа кеңсе ғимараты арасындағы жаңа артқы кіреберіс жолының бойын ашты. Қазір бұл жол Фрогмор Роуды және Фраттон Паркінің Маклауглин жолындағы Жеңіс Оңтүстік қақпасын байланыстыратын өте тар қоғамдық жол ретінде қолданылады.

Джимми Дикинсонның мүсіні

23 қыркүйек 2023 жылы Дуглас Дженнингстің жасаған Джимми Дикинсонның қола мүсіні Фрэттон Парктің солтүстік-батыс бұрышында Джиммидің ұлы Эндрю Дикинсон және бұрынғы Портсмут қақпашысы Алан Найтпен ашылды. Мүсінге тапсырыс Pompey Supporters’ Trust берді, ал қаржыландыру клуб жанкүйерлерінің күшімен жасалды.

Милтон-Лейн гимназиясы

1954 жылы 1 қазанда Портсмут ФК-ге қалалық кеңес ойыншыларға арналған спорт залын салуға рұқсат берді. Спорт залы Фрэттон Парктің солтүстік-батыс бұрышына жақын, ескі Милтон Лейн мен Ансон Роуд көшелерінің Т-түйісінің оңтүстік жағында салынды. 1978 жылы 15 қарашада спорт залына екі қабатты қосымша берілді. Спорт залы 2000-шы жылдардың басына дейін сақталды, содан кейін Фраттон теміржол жүк сарайын бұзу және қайта жаңарту жобасы – «The Pompey Centre» аясында алынып тасталды. Спорт залының бұрынғы орнында қазір жер үстіндегі тұрақ және жоғарғы деңгейдегі жүк тиеу алаңы орналасқан. Екеуі де 2015 жылдың қарашасында ашылған үлкен Tesco Extra супермаркетіне тиесілі. Ескі Милтон Лейн жолының бағыты да солтүстікке қарай өзгертілді, бұл Солтүстік трибунасының тұрағын және Tesco дүкеніне жаңа жанармай құю стансасын салуға мүмкіндік берді.

Басқа тарихы

Фраттон Парк 1903 жылғы 2 наурызда Уэльске қарсы Англияның бір толық халықаралық матчын қабылдады, сондай-ақ Англияның 21 жасқа дейінгі құрамасының халықаралық матчтарын да өткізді. 1918 жылғы 6 маусымда американдық армия командасы Фраттон Паркте Канада армиясының командасымен бейсбол матчында ойнады, ал билеттен түскен қаражат Британдық Қызыл Крестіне сыйланды. АҚШ армиясының командасы 4:3 есебімен жеңіске жетті. «Саутгемптон» футбол клубы 1940 жылғы қарашада неміс люфтваффесінің бомбасы «The Dell» стадионына түскен соң, уақытша үй матчтарын Фраттон Паркке көшіруге мәжбүр болды. Бұл оқиғада 18 фут енді кратер пайда болды, ол жер асты су құбырына зақым келтіріп, алаңды су басты. 1948 жылғы 26 шілдеде Фраттон Парк 1948 жылғы Лондон Олимпиадасының футбол турнирінде Нидерланд пен Ирландия арасындағы бірінші тур ойынын қабылдады, бұл Олимпиадалық футбол турниріндегі матчтарды қабылдаған Лондоннан тыс жерлердің екі стадионының бірі болды. Фраттон Парктегі ойынды 8000 көрермен тамашалады, Нидерланд 3:1 есебімен жеңіске жетті. 1989 жылы матч төрешісі «Портсмуттың» бір қабырғасының бір дюймға төмен екенін анықтады және бұл әділ ойынды қамтамасыз ету үшін түзетілді. 1899 жылдан 1997 жылға дейінгі 98 жыл бойы Фраттон Парк футбол алаңы тіктөртбұрыш емес, параллелограмм болды. Содан кейін 1997 жылдан 2015 жылға дейінгі 18 жыл бойы алаңның пішіні трапеция болды, ал 2015 жылы Фраттон Парк алаңы қайта жабдықталғаннан кейін толық тіктөртбұрышты алаң қайта жаратылды. 2012 жылғы 16 шілдеде Фраттон Парк жеті жүндік Лондон 2012 Олимпиадалық ұлттық эстафетасының 59-ші күнінің басталу орны болды. 59-шы күнгі эстафеталық маршрут «Портсмут» футбол клубының тәжірибелі стюарды Джон Дженкинспен басталды, ол 001 нөмірімен жүгірді және Олимпиада алауын Фраттон Парк алаңына және оның айналасына алып шықты. 59-шы күнгі маршрут Портсмуттан Брайтон мен Хоувке дейін созылды.

Хорси аралы

2008 жылы Портсмут портының солтүстігінде, Порт-Солент маринасына жақын орналасқан Хорси аралында 35 000 адам сыйымдылығы бар жаңа стадион және демалыс/тұрғын үй кешенін салу жоспарлары бекітілді. 2009 жылы Хорси аралын дамыту қаржылық қиындықтарға байланысты тоқтатылды. Фрэттон Парктегі алаңды 90 градусқа бұру туралы бұрынғы ұсыныс қайта қарастырылды. Бірақ алаң бұрылмады.

Болашақтағы даму

Бұл алаң клуб тарихының барлық кезеңінде үйі болып келді. Ескі стадион жаңартылып, жөнделді, бірақ қазіргі құрылыстар ескіру белгілерін көрсетуде. 2003 жылы «Портсмут» Премьер-лигаға жеткен кезде, осы деңгейдегі басқа клубтар жаңа стадиондар салған немесе қолданыстағы нысандарды қазіргі заманғы талаптарға сай, жұмысшы табына тән емес стильде кеңейтіп, қайта жаңартқан. «Фраттон Парк» стадионындағы дәстүрлі элементтер осы уақытқа дейін сақталды, тіпті 1990 жылдардың басында орын ауыстыру туралы ұсыныстар жасалған болатын. 1990 жылғы қаңтардағы Тейлор есебінде жоғары екі дивизиондағы клубтар 1994/95 маусымға дейін тек орындықтары бар стадиондарға ие болуы тиіс екені талап етілді. «Портсмут» басшылығы орын ауыстыруды қарастырды, бірақ «Фраттон Парк» келесі бірнеше жылда толығымен орындық стадионға айналдырылып, 19 мыңнан астам орындыққа ие болды. 2011 жылы «Фраттон Парк» стадионының жаңғырту жоспары жарияланды, соның ішінде ойыншылардың киім ауыстыратын бөлмелері мен дәретханалар жақсартылуы тиіс еді. Алайда, 2015 жылы «Портсмут» Англия футбол федерациясының екінші лигасына (төртінші деңгей) түскен кезде, жаңғырту немесе кеңейту жұмыстары жүргізілмеді. Қазіргі уақытта «Фраттон Парк» стадионының сыйымдылығы жоғары дивизионға көтерілгенге дейін жеткілікті болып көрінеді. 2015 жылы екі шам бағанасы тозуына және басқару қораптарында судың ағуына байланысты пайдасыз болып қалды, бұл қысқа тұйықталуға әкелді. «Musco Lighting» компаниясы үш ай ішінде стадионға жаңа жарықтандыру жүйесін орнатты. Бірақ, есептерде Оңтүстік трибунасы жаңа шамдарды қабылдауға дайын емес екені көрсетілді. Сондықтан, Оңтүстік шам бағаналарын әзірге іске қосу туралы шешім қабылданды. 2018 жылдың 19 қазанында «Портсмут» клубының жаңа төрағасы Майкл Эйснер әлеуметтік желіде «Фраттон Парк» стадионының болашақтағы жаңғырту жоспарларымен байланысты жұмыстардың суретін жариялады. 2020 жылдың 14 қаңтарында клуб «Милтон Энд» трибунасы мен айналасындағы аумақтарды жаңғырту жобасын мақұлдау үшін Портсмут қалалық кеңесіне жоспарлау өтінімін беру туралы хабарлады. 2021 жылдың 15 маусымында клубтың ресми әлеуметтік желілердегі сайттарында «Фраттон Парк» стадионының 25 жылдық орындықтары алынып тасталған фотосуреттері жарияланды. 2021 жылдың 16 маусымында «Портсмут» клубы қазіргі «Роко» жаттығу алаңына және қосымша жерге толық құқығын алғанын мәлімдеді. 2022 жылдың қаңтар және тамыз айлары аралығында Солтүстік және Оңтүстік трибуналарын жаңғырту жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде «Фраттон Парк» стадионының сыйымдылығы шамамен 20 мың орынға дейін қалпына келтірілді. «Милтон Энд» трибунасын 3200 орынға дейін жаңғырту және қалпына келтіру жұмыстары 2022 жылдың 2 қарашасында басталды және 2024 жылы аяқталуы күтілуде.

Жазбалар

Жалпы рекордтық көрермендер саны: 51,385, «Дерби Каунти» командасына қарсы 26 ақпан 1949 жылғы матч, 1948–1949 маусым ФА Кубогының алтыншы турында. Орындықтардағы рекордтық көрермендер саны: 20,821, «Тоттенхэм Хотспер» командасына қарсы 17 қазан 2009 жылғы матч, 2009–2010 маусым Премьер-лигасы.

Екінші дүниежүзілік соғыстан бері орта есеппен

Маусымдық деңгей Соңғы орын Орташа қатысушылар Стадион жазбалары 1946–47 112/22 30,198 1947–48 18/22 31,226 Милтон Ендінің жоғарғы галереясында және солтүстік-шығыс бұрышындағы баспалдақта жөндеулер мен жақсартулар жасалды. 1948–49 11/22 37,082 Фраттон Паркінде 1949 жылғы 26 ақпанда Дерби Каунтиға қарсы ФА Кубогының ширек финалында 51,385 көрермендік рекорд тіркелді. 1949–50 11/22 37,004 1950–51 17/22 32,794 1951–52 14/22 32,523 1952–53 115/22 31,578 1953–54 114/22 28,993 1954–55 13/22 29,868 1955–56 112/22 26,260 1956–57 119/22 25,024 Фраттон Энд қайта құрылды және ашылды. Солтүстік және Оңтүстік трибуналардың шатырларына прожекторлар орнатылды. 1957–58 120/22 28,499 1958–59 122/22 24,016 1959–60 220/22 16,156 1960–61 221/22 15,028 1961–62 31/24 16,782 1962–63 216/22 16,043 Фраттон Паркінің төрт бұрышында жарық мұнаралары салынды. Солтүстік және Оңтүстік трибуналардың шатырларынан прожекторлар алынып тасталды. 1963–64 29/22 14,681 1964–65 220/22 13,058 1965–66 212/22 14,644 1966–67 214/22 14,831 "Offside Cottage", бұрын 57 Frogmore Road мекенжайында орналасқан және Портсмут ФК-ге тиесілі үй, 1966 жылы жаңа клуб кеңселері мен жанкүйерлер лаунжына орын беру үшін бұзылды. 1967 жылғы 27 наурызда Пасха дүйсенбісінде ашылды. Жаңа кеңселер мен Frogmore Road үйлері арасында тар жол да салынды. 1967–68 25/22 22,988 1968–69 215/22 19,163 1969–70 217/22 14,928 1970–71 216/22 13,759 1971–72 216/22 11,918 1972–73 217/22 9,477 1973–74 215/22 13,675 1974–75 217/22 12,474 Фраттон Энд және Милтон Энд маңында алаңға басып кірудің алдын алу үшін орлар қазылды. 1975–76 222/22 10,472 1976–77 320/24 11,564 1977–78 324/24 9,678 1978–79 47/24 10,123 1979–80 44/24 15,850 1980–81 36/24 13,514 1981–82 313/24 8,544 1982–83 31/24 14,095 1983–84 216/22 13,196 Алаңға басып кірудің алдын алу үшін алаң периметріне қоршаулар орнатылды. 1984–85 24/22 15,185 1985–86 24/22 13,614 Қазандықтар Hump-ке бақылау бөлмесі қосылды. Оңтүстік трибунаның сыртындағы өрттен шығу сатылары орнатылды. Оңтүстік трибунаның "Х" тіреуіші жабылды. 1986–87 22/22 13,404 Фраттон Эндтің жоғарғы террасасы жарамсыз деп танылды және шектеулер енгізілді. 1987–88 119/22 15,923 Фраттон Эндтің жоғарғы террасасы шектелді. 1988–89 220/22 10,201 Фраттон Эндтің жоғарғы террасасы бұзылды. Солтүстік және Оңтүстік трибуналар жаңартылды, шатырлар көк түсті металл плиталармен ауыстырылды. "Помпей" пабы клуб дүкеніне айналды. 1989–90 212/22 8,959 Хиллсборо трагедиясынан кейін алаң периметріндегі қоршаулар алынып тасталды. 1990–91 217/22 9,681 1991–92 29/22 11,745 1992–93 23/24 13,695 1993–94 217/24 11,622 1994–95 218/24 8,269 1995–96 221/24 9,407 1996–97 27/24 8,723 Фраттон Паркі Тейлор есебі бойынша барлық орындықтармен жабдықталған стадионға айналды. 1997–98 220/24 11,149 Фраттон Энд толығымен бұзылды. Солтүстік трибунаның шатыры кеңейтілді. Жаңа Фраттон Энд 1997 жылғы 31 қазанда ашылды. 1998–99 219/24 11,956 1999–00 218/24 13,906 2000–01 220/24 13,707 2001–02 217/24 15,121 2002–03 21/24 18,933 2003–04 113/20 20,109 2004–05 117/20 20,072 2005–06 116/20 19,840 2006–07 19/20 19,862 Оңтүстік трибунаның жоғарғы қабаты 3 қатарға дейін кеңейтілді, 370 қосымша орындық және төменгі телекамералық платформа. 2007–08 18/20 19,914 Милтон Энд шатыры салынды. 2008–09 114/20 19,830 2009–10 120/20 18,249 2010–11 216/24 15,751 2011–12 222/24 11,044 2012–13 324/24 12,232 2013–14 413/24 15,461 2014–15 416/24 15,242 2015–16 46/24 16,391 Солтүстік трибунаға, Фраттон Эндке және Милтон Эндке прожекторлар орнатылды. Солтүстік-шығыс және солтүстік-батыс жарық мұнаралары тұрақты түрде өшірілді, бірақ сақталды. Жаңа, барлық ауа райына төтеп бере алатын жасанды жақтаулары бар алаң. 2016–17 41/24 16,822 Лиганың екінші лигасының чемпионы. 2017–18 38/24 16,917 Фраттон Паркінің сыйымдылығы 19,669-қа дейін шектелді. 2018–19 34/24 18,098 Милтон Энд шатырының ортасына үлкен бейнеэкран орнатылды. Жаңа "Помпей" дүкені Солтүстік трибунаның артындағы Ансон жолының 16-сы мекенжайында ашылды. Оңтүстік трибунаның шатыры мен қаптамасын жөндеу 2019 жылдың наурыз айында басталды. Оңтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс жарық мұнаралары 2019 жылдың 16 мамырында тұрақты түрде өшірілді. 2019–20 35/24 17,578 2019 жылғы 21 мамырда Оңтүстік трибунаның шатырына жаңа теледидар платформасы және шатырдың үстіндегі 8 жарық кластеріне рұқсат берілді. Алаң жартылай жасанды гибридті бетке ауыстырылды. Жарық мұнараларын алып тастау 2019 жылғы 17 маусымда басталды. 2019 жылғы 9 шілдеде Оңтүстік трибунаның жаңа шатырына жаңа прожекторлар орнатылды. 2019 жылғы 15 шілдеде солтүстік-батыс мұнарасы Солтүстік трибунаның тұрақ орнындағы жаңа тұрақты орнына қайта орнатылды. 2019 жылғы 4 қыркүйекте солтүстік-шығыс бұрышынан екінші жарық мұнарасы алынып тасталды, ал 2019 жылғы 5 қыркүйекте үшінші оңтүстік-батыс мұнарасы алынып тасталды. 2020–21 3 8/24 Ұлттық COVID-19 шектеулеріне байланысты 2020 жылғы 5 желтоқсан мен 2020 жылғы 15 желтоқсан аралығында үйге қатысу 2000 жанкүйерге дейін шектелді. Солтүстік трибунаның 1988 жылғы шатыры мен сыртқы қаптамасы, төменгі Солтүстік трибунаның 1997 жылғы шатыр кеңейтуі 2020 жылғы 6 сәуір мен 2020 жылғы 3 қыркүйек аралығында ауыстырылды. Оңтүстік-шығыс бұрышындағы төртінші жарық мұнарасы 2020 жылғы 20 қараша күні жұма күні толығымен алынып тасталды. 2021–22 3 10/24 14,444 (жөндеу кезіндегі сыйымдылық төмендеді). Ең жоғары лигаға қатысу = 17,418 (Сандерлендке қарсы). Ең төменгі лигаға қатысу = 11,470 (Крю Александраға қарсы). Солтүстік трибуна орындықтары ауыстырылды, төменгі Солтүстік трибуна 12 мүгедек орынымен қайта жасалды. Оңтүстік трибунаның төменгі алаңы Оңтүстік трибуна орындықтарының алаң деңгейіндегі кеңейтілген бөлігіне айналдырылды. 2022–23 3 8/24 17,721 (жөндеу кезіндегі сыйымдылық төмендеді). Ең жоғары үй лигасының қатысуы = 19,009 (Плимут Аргайлға қарсы, 2022 жылғы 17 қыркүйек, Есеп: 2–2). Ең төменгі үй лигасының қатысуы = 16,434 (Бертон Альбионға қарсы, 2023 жылғы 14 ақпан, Есеп: 1–0). Оңтүстік трибунаның жөндеу жұмысы аяқталды. Милтон Эндтің жөндеу жұмысы басталды. 2023–24 3 1/24 18,876 Ең жоғары үй лигасының қатысуы = 20,303 (Оксфорд Юнайтедке қарсы, 2024 жылғы 2 наурыз, Есеп: 2–1). Ең төменгі үй лигасының қатысуы = 17,450 (Уайком Уондерерстерге қарсы, 2023 жылғы 3 қазан, Есеп: 2–1). Фраттон Эндтің артқы қатарына 10 қатарлы рельсті орындықтар орнатылды. Джимми Дикинсонның ескерткіші 2023 жылғы 23 қыркүйекте ашылды. Милтон Эндтің жөндеу жұмысы аяқталды. 2024–25 2 TBD TBD Оңтүстік трибунаның теледидар платформасы ауыстырылады. Фраттон Энд орындықтары ауыстырылады.