Кіріспе
Кеңес Одағының сахналаған сотында Польшаның жасырын мемлекетінің 16 басшысы сотталды
"Он алтының соты" (Proces szesnastu) – 1945 жылы Мәскеуде Кеңес билігінің өткізгені сахналаған сот, онда Польшаның жер асты мемлекетінің 16 басшысы сотталды. Барлық тұтқындарды НКВД құпия қызметі ұрлап әкеліп, Қызыл Армияға қарсы түрлі "заңсыз әрекеттер" жасады деп жалған айып тақты. Польша саясаткерлеріне қауіпсіздік кепілдемесі берілді, бірақ олар 27 және 28 наурызда Прушковта тұтқындалып, НКВД-нің қатыгездікпен ұрып-соғуына ұшырады. Леопольд Окулицки, Ян Станислав Янковский және Казимеж Пужак 27-сі күні, ал келесі күні тағы 12 адам тұтқындалды. Александр Зверзинский одан бұрын тұтқындалған болатын. Оларды Лубянкаға тергеу үшін Мәскеуге жеткізді. Бірнеше ай бойы қатыгез тергеу мен азаптаудан кейін оларға келесі жалған айыптар тағылды:
Нацистік Германиямен ынтымақтастық жасау
Қызыл Армия тылында барлау және саботаж жүргізу. Үкім 21 маусымда жарияланды, көптеген айыпталушылар НКВД-нің қысымымен өзінің кінәсін мойындауға мәжбүр болды. Генерал Окулицкийдің қорғаны үшін шақырылған куәгерлерге "қолайсыз ауа-райы жағдайына байланысты" қол жеткізу мүмкін емес деп хабарланды, сондай-ақ сот барысында ешқандай дәлел ұсынылмады. Он алты айыпталушының он екісі төрт айдан он жылға дейін түрме жазасына кесілді, ал қалған төртеуіне тағылған айыптар прокуратура тарапынан алынып тасталды. Бірі, 1946 жылғы Рождество қарсаңында қаза тапқан болуы мүмкін, бірақ аштықтан туындаған денсаулық проблемалары салдарынан қайтыс болған болуы да мүмкін. Осы соттың нәтижесінде Польшаның жасырын мемлекеті көптеген басшыларын жоғалтты. Оның құрылымдары жақын арада қайта құрылды, бірақ толыққанды қалпына келе алмады. 1945 жылдың 6 шілдесінде Ұлыбритания мен АҚШ Польшаның эмиграциядағы заңды үкіметіне және Польшадағы оның барлық жоспарларына қолдауын тоқтатты. Кеңес және Польша коммунистік репрессиясы, Польшаның жасырын мемлекетінің және Армия Крайованың бұрынғы мүшелеріне қарсы 1960 жылдардың соңына дейін жалғасты, 1963 жылы әскери қызметкер Йозеф Франчак парамилитарилік полициямен болған қақтығыста қаза тапты.
Collaboration with Nazi Germany
Carrying out intelligence gathering and sabotage at the rear of the Red Army The verdict was issued on 21 June, with most of the defendants coerced into pleading guilty by the NKVD. General Okulicki's witnesses for the defense were declared unreachable "owing to bad atmospheric conditions", and no evidence was offered during the trial. Of the sixteen defendants, twelve were sentenced to prison terms ranging from four months to ten years, while charges against the four others were dropped by the prosecution. may have been murdered on Christmas Eve of 1946 but may have died due to complications caused by hunger strike. As a result of the trial, the Polish Secret State was deprived of most of its leaders. Its structures were soon rebuilt, but were never able to fully recover. On 6 July 1945 the United Kingdom and the United States withdrew support for the legitimate Polish government in exile, and all its agendas in Poland. Soviet and Polish Communist repressions aimed at former members of the Polish Secret State and the Armia Krajowa lasted well into the 1960s, corporal Józef Franczak being killed in a shootout with paramilitary police in 1963.
Ағылшын тілі
Норман Дэвис, "44-ші жылғы көтеріліс: Варшава үшін шайқас". "Викинг кітаптары", 2004 ж. Қатақ мұқаба, 784 бет. Ян Карски, "Құпия мемлекеттің тарихы". Саймон баспасы, 2001 ж. Жұмсақ мұқаба, 391 бет. Эдвард Рачински, "Одақтас Лондон", Вейденфельд және Николсон, 1962 ж. 284–285, 295 беттер. Збигнев Стипульковский, "Мәскеуге шақыру", 1950, 1951 жж.
Zbigniew Stypulkowski, "Invitation to Moscow", 1950, 1951.
Польша тілі
Вальдемар Стразалковский, Анджей Кшиштоф Кунерт, Анджей Хмилярц, Процесс Шестнадцати. НКВД құжаттары. Офицына Wydawnicza RYTM, Варшава, 1995 жыл. Жұмсақ мұқабалы кітап, 543 бет. Евгений Дурачинский, Генерал Иванов шақырады. Польшаның жер асты мемлекетінің басшылары Мәскеу соты алдында. Варшава, "Альфа" баспасы, 1989 жыл.