Алтон шайқасы: Англия азамат соғысының алғашқы жеңілісі
Battle of Alton
Англия азамат соғысы: 1643 жылғы Алтон шайқасы – парламенттік әскерлердің жеңісі, корольшілдердің тұңғыш жеңілісі. Хоптон басшылығымен болған шайқас туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1643 жылғы бірінші ағылшын азаматтық соғысындағы шайқас
1643 жылғы ағылшын азаматтық соғыстарының шайқасы
1643 battle in the First English Civil War
the 1643 battle of the English Civil Wars
Алтон шайқасы (сондай-ақ, Алтон даулы), Бірінші ағылшын азаматтық соғысының бір бөлігі ретінде, 1643 жылдың 13 желтоқсанында Англияның Гэмпшир графтығындағы Алтон қаласында өтті. Сэр Уильям Уоллердің басшылығындағы парламенттік күштер корольшіл жаяу әскері мен кавалериясының қысқы гарнизонына қарсы сәтті шабуыл жасады. Алтон шайқасы оңтүстіктегі корольшіл күштердің басшысы сэр Ральф Хоптонның алғашқы шешуші жеңілісі болды және бұл оқиға командир ретінде оған маңызды психологиялық әсер етті. Алайда, Хоптон үшін адам шығыны одан да маңыздырақ болды, өйткені оған аса қажетті жаяу әскер жетіспеді. Жеңіске жеткен парламентарийлер осы жеңісінен кейін Алтонның оңтүстік-шығысында орналасқан, корольшілдердің үлкен әрі мықты бекінісі Арунделге шабуыл жасап, оны сәтті қоршауға алды. 13-і күні таңертең Уоллер армиясы Алтонға жақындағанда, Кроуфорд кавалериясымен бірге Винчестерге қашып кетті, ал полковник Ричард Боулз тек жаяу әскерімен Алтонды қорғауға қалды. Сан жағынан артықшылығын жоғалтқан Боулздың әскері көп ұзамай Сент-Лоуренс шіркеуіне сиынып, соңғы күреске шықты. Боулз және оның қалған көптеген әскерлері қаза тапты. Парламентшілдер аз шығынмен үлкен жеңіске жетіп, көптеген тұтқын алды. Боулздың ерлігі мен батылдығы да ерекше аталып өтеді. Әңгімелерге сүйенсек, Боулз өзінен бұрын бірнеше жауды өлтірген. Алтон шайқасы ағылшын азаматтық соғысының "ең қатыгез шайқастарының" бірі ретінде танымал. Шіркеудің оңтүстік есігінде және ішінде, көптеген адамдар қаза тапқан және тұтқынға алынған жерлерде осы шайқастан қалған мылтық тесіктерін әлі де көруге болады. Алтон шайқасы – ағылшын азаматтық соғысында алғаш рет қолданылған, Валлер шайқас алдында және оның барысында тиімді пайдаланған былғарыдан жасалған қару-жарақтарды қолданумен де ерекшеленеді.
The Battle of Alton (also Storm of Alton), of the First English Civil War, took place on 13 December 1643 in the town of Alton, Hampshire, England. There, Parliamentary forces serving under Sir William Waller led a successful surprise attack on a winter garrison of Royalist infantry and cavalry serving under the Earl of Crawford. The Battle of Alton was the first decisive defeat of Sir Ralph Hopton, leader of Royalist forces in the south, and the event had a significant psychological effect on him as commander. More important to Hopton was the loss of men, however, as he was already short handed in much needed infantry. The successful Parliamentarians were able, after their victory, to attack and successfully besiege Arundel, a larger and more formidable Royalist outpost to the south east of Alton. At dawn on the 13th, as Waller's army approached Alton, Crawford fled with the cavalry to Winchester, leaving Colonel Richardus Boles to defend Alton with only the infantry. Outnumbered and overpowered, Boles's men were soon forced to seek refuge in the Church of St Lawrence, where they made a desperate last stand. Boles was killed, along with most of his remaining men. The Parliamentarians won a clear victory, losing only a few men and taking many prisoners. Boles's fight is also notable for its demonstrated drama and heroism. Stories boast that Boles killed a number of his enemies before falling himself. The battle of Alton is known as one of the "most savage encounters" of the English Civil War. Musket holes from the fight can still be seen in the south door to the church and inside, where so many cornered men were killed and captured. The Battle of Alton was also the first battle in the English Civil War to use leather guns, employed effectively by Waller before and during the battle proper.
Өмірбаян
1643 жылдың 13 қыркүйегінде ағылшын Парламенті генерал-майор Уильям Уоллерге Гэмпшир округін "қорғау" үшін күш жинауға бұйрық берді. Қараша айында оған Кент, Суррей, Сассекс және Гэмпширді бақылауға алу үшін Парламенттің маңызды бекінісі Фарнхэмде орналасқан күштерді басқару тапсырылды. Бұл күштерді Лондоннан келген жаттығудан өткен жасақтар бригадасы, Вестминстер қызыл полкі, Лондон жасыл жасақтары және Тауэр-Хамлетс сары жасақтары толықтырды. Сонымен қатар, Уоллердің жеке жаяу әскер полкі және Раундвей Даун шайқасынан аман қалған ат әскері де болды. Уоллер Фарнхэмнен Одихам және Алтонға қарай жорық жасады, бұл қалаларды басып алып, біртіндеп өзінің мақсаты – Басингке жақындауды жоспарлады. Басинг стратегиялық тұрғыдан аса маңызды болмаса да, Лондон, Солсбери және Винчестер қалаларын байланыстыратын басты жолға жақын орналасқандықтан назар аударуға лайық болды. Алтонға қарай бет алған Уоллер 3 қарашада Бентли Гринде тоқтады, онда өзінің мүмкіндіктерін бағалады. Сол күні ол одан әрі жылжыды, бірақ кейін Фарнхэмге шегінді. 2 қарашада Уоллер Алтонда Беннеттің жүз адамына шабуыл жасады. 7-9 қарашада Уоллер Басинг Хаусын қоршауға алды, бірақ нашар ауа райынан сарбаздары көтеріліске ұшуға жақын болғандықтан сәтсіздікке ұшырап Басингстокке қайта шегінді. 11 қараша түнінде ол тағы да әрекет жасады, бірақ Хоптон әскерін күту үшін Фарнхэмге қайтып келді. Хоптон 27 қарашада келді, король Чарльз оған 1580 атты әскер берді, бірақ тек 2000 шақырылған жаяу әскер және 500 сарбаз ғана Ирландияның Мунстер айманындағы шайқастан жақында оралған еді. Хоптонға қыркүйектің соңында Дорсет, Уилтшир және Гэмпширді қорғауға және Лондонға қарай мүмкіндігінше алға жылжуға бұйрық берілді. Осы мақсатта Хоптон өз әскерін Гэмпширдің бүкіл аумағына таратып, қысқы маусымда Винчестер, Алресфорд, Петерсфилд және Алтон қалаларында орналастырды. Ол мұны әрбір қаланың жүктемесін азайту үшін және қыс тез жақындап келе жатқандықтан жасады. Алайда, бұл оның әскерін осал қалдырды. Хоптон Кроуфордты Алтонға жетекші етіп тағайындады, ал 1 желтоқсанда Кроуфорд шағын қаланы мүмкіндігінше тез бекітуге кірісті. Кроуфордтың бір атты және бір жаяу әскер полкі болды, бірақ оның нақты әскер саны белгісіз; шамамен 1000 адам болған болуы мүмкін.
On 13 September 1643, the English Parliament ordered Major General William Waller to muster forces for the "protection" of Hampshire County. In November, he was given control of forces stationed in Farnham, a major Parliamentary staging ground, in order to take control of Kent, Surrey, Sussex and Hampshire. These forces were supplemented by a brigade of Trained Bands from London, the Westminster Red Regiment, the London Green Auxiliaries and the Tower Hamlets Yellow Auxiliaries. Also at Waller's disposal was a personal regiment of foot soldiers and surviving cavalry from the Battle of Roundway Down. Waller marched from Farnham for Odiham and Alton, intending to occupy these towns while gradually approaching his objective, Basing. While not of great strategic importance, Basing's proximity to the main road between London, Salisbury, and Winchester made it worthy of attention. Marching toward Alton, Waller halted at Bentley Green on 3 November, where he determined his capabilities. He marched further that day, but later retreated to Farnham. On 2 November, Waller attacked one hundred men of Bennett's at Alton. From 7–9 November, Waller laid siege to Basing House, but withdrew to Basingstoke in failure, with his soldiers near mutiny from poor weather conditions. He tried again on the night of 11 November, but retreated to Farnham to await Hopton's army. Hopton arrived on 27 November, given by King Charles 1,580 horse, but only around 2,000 conscripted infantry and 500 troops recently returned from fighting in Munster, Ireland. Hopton had been ordered in late September to make secure Dorset, Wiltshire and Hampshire, and to push as far as possible toward London. Toward this end, Hopton spread his men across Hampshire, quartering them for the winter at Winchester, Alresford, Petersfield and Alton. He did so to alleviate the burden on any one town, and because winter was approaching quickly. However, this left his army vulnerable. Hopton placed Crawford in charge of Alton, and on 1 December Crawford began to fortify the small town as quickly as he could. Crawford had at his disposal one cavalry regiment and one infantry regiment, though his exact number of men is unknown; it was likely around 1,000.
Кіріспе
Алтон шайқасына дейінгі аптада Уоллер қаланы барлап, шабуыл жоспарын жасады. Ол ниетін тек бірнеше жоғары шенді офицерлеріне ғана сеніп айтты, құпия сақтады. Уоллер 9 желтоқсан күні кешке тағы бір шабуыл жасады, онда оның әскерлерінің шағын тобы Кроуфордтың тұрағына шабуылдады, бірақ шағын шайқастан кейін кері шегінді. 12 желтоқсанның таңғы сағаттарында Кроуфорд Фарнхэмге хат жіберіп, Уоллерден "сақтағы рулет" жіберуін сұрады, оның орнына өгіз беруге уәде берді. Шарап жіберілген соң, Кроуфорд өгізді жіберуден бас тартып, Уоллерге оны өзі келіп алуға шақыру жасады. Осы оқиға кезінде Roundway Down шайқасынан кейін беделін қайта жаңартқысы келген Уоллер, Фарнхэмге ең жақын Роялист бекінісі – Алтонға, он шақырым қашықтықтағы қалаға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Сол кездегі газет – Mercurius Aulicus мәлімдегендей, Кроуфорд осы уақытта Фарнхэмнен келетін басты жолды ғана қадағалап отырды.
During the week prior to the Battle of Alton, Waller scouted the town and planned his attack. He confided his intent to only a few of his senior men, maintaining secrecy. Waller did make another raid on the evening of 9 December, where a small party of his forces struck at Crawford's lodging but fell back after the minor attack. During the morning hours of 12 December, Crawford sent a missive to Farnham, requesting of Waller that he be sent a "runlet of sack", promising an ox in exchange. When the wine was sent, Crawford refused to send the ox, challenging Waller to fetch it himself. During this exchange, Waller, eager to repair his reputation after Roundway Down, promptly decided to attack Alton, the nearest Royalist outpost to Farnham and only ten miles away. According to the Mercurius Aulicus, a contemporary publication, Crawford was watching only the main road from Farnham at this time.
Салдары
Ұрыс кезінде және одан кейін Уоллер кем дегенде 500 адамды тұтқынға алды, олардың шамамен 100-і оның қатарына қайта қосылды. Сонымен қатар, 100-ден астам роялист сарбазы қаза тапты. Жоғалғандардың саны Хоптонның оңтүстіктегі жаяу әскерінің дерлік жартысын құрады. Ал Уоллер шамамен он адамды жоғалтып, жеңісімен үлкен даңққа ие болды. Уоллер тұтқындарын шіркеуден жылқының сүйектерін сүйреп әкелуге, ішіндегі мұржаларды бөлшектеуге және қаза тапқан әріптестерін ғимараттың солтүстік қабырғасына жақын жерге көмуге мәжбүр етті. Барлық тұтқынға алынғандар жұп-жұп болып байланып, Фарнхэмге қарай аттанды. Уоллер қаланың бекіністерін бұзуға бұйрық берді, ал қайта әскери қызметке қосылмағандарды Лондонда шеруге шығарды, осылайша жеңісін тойлады. Кроуфордтың шляпасы, плащы және сыйлық ретінде алған шарабы Алтон қаласында қалды. Содан бері Кроуфорд қашқанда "Алтонда сабын қалдырып кетті" деген әңгіме тарады. Патша Чарльз Боулстың қазасын естігенде, "Бұл корольдіктегі ең жақсы қолбасшылардың бірі" деп есептеген оның өліміне қайғырып, аза күтуді жариялады. Келесі апталарда Кроуфорд пен Хоптон Уоллерге хаттар жіберді:
During and after the battle, Waller captured at least 500 men, around 100 of these re enlisting with him. Additionally, more than 100 Royalist soldiers were killed. Together, the men lost represented nearly half of Hopton's infantry forces in the south. Waller, on the other hand, lost around ten men and gained much reputation for his success. Waller put his prisoners to work dragging the horse carcasses from the church, dismantling the scaffoldings inside, and burying their fallen comrades near the northern wall of the building. All of the captured men were then marched to Farnham tied together in pairs. Waller ordered his men to demolish the town's fortifications, and had survivors that did not re enlist paraded through the streets of London to mark his victory. Crawford's hat, cloak and gifted wine were all left behind in Alton. From then on, it was said that Crawford, in fleeing, "left his sack at Alton". King Charles, upon hearing of Boles's death, called for a mourning scarf, lamenting at the loss of what he considered to be one of "the best Commanders in this Kingdome". In the following weeks, letters were sent from Crawford and Hopton to Waller:
Сэр У. Уоллерге.—Сэр, сіздің Алтонды бағындыруыңыз сізге қымбатқа түскен деп үміттенемін. Өзіңіздің сабыңызды ішуге сіз лайық болдыңыз, мен оны сізге қалдыруды жоспарламаған едім. Мен сізге жеке хирургімді жіберуге рұқсат етуіңізді өтінемін.
To Sir W. Waller.—Sir, I hope your gaining of Alton cost you dear. It was your lot to drinke of your own sack, which I never intended to have left for you. I pray you favour me so much as to send me my own [[surgeon
Хоптон Альтондағы жеңілісіне қатты күйзелді, бұл оның әскери маңызын ескере отырып, тым қиындыққа толы болды. Парламент тарапынан Уоллердің көтерілген рухы маңызды болды, ал 15 желтоқсанда Англияның Төменгі палатасы сэр Артур Хаслериг пен сэр Гилберт Жерардқа Уоллерге оның жетістіктері үшін мақтау хатын жазуды тапсырды. Алтон шайқасындағы парламенттік жеңіс Уоллерге оңтүстік-шығысқа қарай жылжуға және Арунделге шабуыл жасауға мүмкіндік берді, онда ол роялистердің гарнизонына қарсы сәтті қоршау салды. Хоптон өзінің қалған азын-малын жаяу әскерімен қоршауды бұза алмады, ал Оксфордтан алған 1000 атты әскер көмектеспеді. Арунделді қоршаудан кейін екі әскер де қатал ауа-райына байланысты қысқа демалысқа шығуға мәжбүр болды.
Hopton was severely depressed by his defeat at Alton, more than seemed appropriate given its military import. On the Parliamentarian side, the morale boost enjoyed by Waller was significant, and on 15 December, the House of Commons of England ordered Sir Arthur Haslerig and Sir Gilbert Gerard to draft a letter to Waller commending him for his success. The Parliamentary victory at the Battle of Alton allowed Waller to advance south east, and upon Arundel where he began a successful siege on the Royalists garrisoned there. Hopton was unable to break the siege with his few remaining foot soldiers, and the 1,000 horse he received from Oxford were unhelpful. After the siege of Arundel, both armies were forced to retire for the winter due to the harsh weather.