Кіріспе

Өкпе ауруы. Бактериялық пневмония – бактериялық инфекция салдарынан туындайтын пневмонияның бір түрі.

Грам- оң

Streptococcus pneumoniae – жаңа туған сәбилерден басқа барлық жас тобындағы пневмонияның ең көп кездесетін бактериялық себебі. Streptococcus pneumoniae – Грам-оң бактерия, ол пневмониясы жоқ адамдардың тамағында жиі кездеседі. Пневмонияның басқа да маңызды Грам-оң қоздырғыштары – Staphylococcus aureus және Bacillus anthracis.

Грам- теріс

Грам-теріс бактериялар сирек кездеседі: Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Bordetella pertussis және Moraxella catarrhalis ең көп таралғандары. Бұл бактериялар көбінесе ішекте мекендейді және ішек қылымы (құсу немесе нәжіс сияқты) тыныспен ішке тартылғанда өкпеге өтеді. Yersinia pestis қоздырғышынан туындайтын пневмония әдетте пневмониялық оба деп аталады.

Әдеттегі емес

Пневмонияны қоздыратын атипиялық бактериялар: Coxiella burnetii, Chlamydophila pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae және Legionella pneumophila. "Атипиялық" термині осы организмдердің пневмонияны қаншалықты жиі тудыратынына, олардың кең таралған антибиотиктерге қаншалықты жақсы сезінуіне немесе симптомдардың қаншалықты әдеттегідей екеніне қатысты емес; керісінше, осы организмдердің ұяшық қабырғасының атипиялық немесе толығымен жоқ екендігіне және грам-теріс және грам-оң организмдер сияқты Грам бояуына түспейтіндігіне байланысты.

Патофизиология

Бактериялар әдетте дем алу арқылы өкпеге еніп, бірақ егер денеде басқа жерлер жұқтырылса, қан ағысы арқылы да өкпеге жете алады. Көбінесе бактериялар жоғарғы тыныс алу жолдарының бір бөлігінде тіршілік етеді және үнемі альвеолаларға – өкпелердің тереңдегі газ алмасуы жүзеге асатын қуыстарға – деммен бірге түседі. Альвеолалардың ішіне енгеннен кейін бактериялар жасушалар арасындағы және іргелес альвеолалар арасындағы тесіктер арқылы таралады. Бұл шабуыл иммундық жүйені микробтарды (нейтрофилдер) жоюға жауапты ақ қан жасушаларын өкпеге жіберіп, оған жауап беруге итермелейді. Нейтрофилдер зиянды организмдерді жұтып, өлтіреді, сонымен қатар иммундық жүйені белсендіретін цитокиндерді бөліп шығарады. Бұл бактериялық және саңырауқұлақты пневмонияның қызба, дікіс және әлсіздік сияқты белгілеріне себеп болады. Нейтрофилдер, бактериялар және айналадағы қан тамырларынан шыққан сұйықтық альвеолаларды толтырып, оттегі тасымалын қиындатады. Бактериялар өкпеден қан ағысына (бактериемия) өтуі мүмкін, бұл сепсис және соңында септикалық шок сияқты қауіпті жағдайларға алып келеді, онда қан қысымы төмендеп, ми, бүйрек және жүрек сияқты дене мүшелері зардап шегеді. Олар өкпе мен көкірек қуысы арасындағы плевралық қуысқа да жетеді. Өте сирек жағдайларда бактериялық пневмония адам құсып, содан кейін бір жағына жатып ұйықтағанда асқазан сұйығының өкпеге түсуінен пайда болуы мүмкін.

Алдын алу

Бактериялық пневмонияның алдын алу Streptococcus pneumoniae (ересектер үшін пневмококк полисахаридтік вакцинасы және балалар үшін пневмококк конъюгаттық вакцинасы), Haemophilus influenzae B типі, менингококк, Bordetella pertussis, Bacillus anthracis және Yersinia pestis-ке қарсы вакцинация жасау арқылы жүзеге асырылады.

Емдеу

Бактериялық пневмонияны емдеу үшін антибиотиктер қолданылады, ал дем беру (оттегімен қамтамасыз ету) – қосалқы ем ретінде жүргізіледі. Антибиотик таңдалымы пневмонияның түріне, аймақта пневмонияны ең көп қоздыратын микроорганизмдерге, сондай-ақ пациенттің иммундық жағдайы мен денсаулығына байланысты. Ұлыбританияда пневмониямен ауырған пациенттердің көп бөлігіне бірінші қадам ретінде амоксициллин тағайындалады, кейде оған кларитромицин қосылады. Солтүстік Америкада, қауымда пайда болатын пневмонияның «әдеттен тыс» түрлері көбейіп келеді, сондықтан кларитромицин, азитромицин немесе фторхинолондар амоксициллиннің орнына бірінші қадам ретінде қолданылады. Фармакотерапияны бастағанда, антибиотиктерге қарсы жергілікті тұрақтылықты ескеру қажет. Зитромакс деп аталатын тағы бір жиі қолданылатын антибиотик бар, ол көптеген басқа бактериялық инфекцияларды емдеуге көмектеседі. Ауруханаға жатқан немесе иммундық қабілеті төмен адамдарға антибиотиктерді таңдау жергілікті ережелермен анықталады.

Грам-позитивті организмдер

Streptococcus pneumoniae — амоксициллин (немесе пенициллинге аллергиясы бар пациенттерде эритромицин); ауыр жағдайларда цефуроксим және эритромицин. Staphylococcus aureus — флуклоксациллин (организмнің β-лактамазасын тежеу үшін).