Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саясат көбінесе ел ішіндегі мәселелерге қатысты болады.
Politics mostly concering issues within a country
Ішкі саясат, сондай-ақ ішкі мемлекеттік саясат деп те аталады, мемлекеттік шекаралар ішіндегі барлық мәселелер мен қызметке тікелей байланысты әкімшілік шешімдерді қадағалайтын мемлекеттік саясаттың бір түрі. Ол елдің сыртқы саясатынан ерекшеленеді, ол үкіметтің сыртқы саясаттағы мүдделерін ілгерілету жолдарын білдіреді. Ішкі саясатқа бизнес, білім беру, энергетика, денсаулық сақтау, құқық қорғау, ақша және салықтар, табиғи ресурстар, әлеуметтік көмек, жеке құқықтар мен бостандықтар сияқты кең ауқымды салалар кіреді.
Domestic policy, also known as internal policy, is a type of public policy overseeing administrative decisions that are directly related to all issues and activity within a state's borders. It differs from foreign policy, which refers to the ways a government advances its interests in external politics. Domestic policy covers a wide range of areas, including business, education, energy, healthcare, law enforcement, money and taxes, natural resources, social welfare, and personal rights and freedoms.
Іске асыру
Кез келген мемлекеттің үкімет нысаны оның ішкі саясатының қалыптасуын және іске асырылуын үлкен дәрежеде анықтайды. Авторитарлық үкіметтерде биліктегі топ өздерінің ішкі саясатының мақсаттарына басқарылатын халықтың қатысуы немесе келісімі болмастан қол жеткізе алады. Алайда, парламенттік демократиялық қоғамдарда азаматтардың еркі күштірек әсер етеді. Демократияда ішкі саясатты ресми түрде құруға негізінен сайланған басшылар, заң шығарушы органдар және мамандандырылған мемлекеттік органдар жауапты. Бірақ, осы процеске тағы да бірнеше факторлар әсер етеді. Мысалы, сайлаушылар саясатты анықтауға өкілеттік алған тұлғалар мен саяси партияларды анықтайды. Бұқаралық ақпарат құралдары ішкі мәселелер туралы ақпаратты таратып, пікір білдіреді және халықтың сенімдері мен көзқарастарына әсер етеді. Лоббистер, қоғамдық белсенділер тобы және басқа да ұйымдар түрлі әдістер арқылы саясатқа ықпал ету үшін жұмыс істейді. Мұндай әдістерге ақшалай көмек, қолдау туралы уәделер, жарнамалық науқандар немесе демонстрациялар мен наразылық акциялары жатуы мүмкін. Ішкі саясаттың тиімділігі заңдар мен бағдарламаларды іске асыратын мемлекеттік бюрократияға (агенттіктер жүйесіне) байланысты. Кейбір жағдайларда бюрократия баяу немесе тиімсіз жұмыс істейді, немесе саясатты бастапқы мақсаты бойынша қолдана алмайды. Ішкі саясат сотта да сынауға ұшырауы мүмкін. Көптеген елдерде соттардың сотқа дейінгі тексеру құқығы бар, ол судьяларға саясаттың конституциясын бұзатын кез келген заңнамалық немесе атқарушылық әрекетті жоюға мүмкіндік береді.
The form of government of any particular state largely determines how its domestic policy is formed and implemented. Under authoritarian governments, a ruling group may pursue its domestic policy goals without the input or consent of the people being governed. But in parliamentary democratic societies, the will of citizens has a much greater influence. In a democracy, the formal design of domestic policy is chiefly the responsibility of elected leaders, lawmaking bodies, and specialized government agencies. But a number of other factors also play a role in the process. Voters, for instance, determine which individuals and political parties have the power to determine policy. The mass media distribute, and opine, information about domestic issues and influence the beliefs and opinions of the people. Lobbyists, activist groups, and other organizations also work to influence policy through a variety of methods. Such methods may include monetary donations, promises of support, advertising campaigns, or demonstrations and protests. The effectiveness of domestic policy depends on the government bureaucracy (system of agencies) that puts laws and programs into action. In some cases, bureaucracies act slowly or inefficiently, or fail to apply policies as they were originally intended. Domestic policy may also face challenges in the courts. In many countries, courts have the power of judicial review, which allows its judges to strike down any legislative or executive action that they find in violation of the policy's constitution.
Мәдениет саясаты
Мәдени саясат – үкіметтің немесе оның азаматтарының өнер және шығармашылық қызметіне қатысты мәселелерді қамтиды. Мемлекеттің мәдени саясаты бюрократиялық жолмен «эстетикалық шығармашылықты және ұжымдық өмір салтын» бағыттап, қолдануға арналған. Мәдени саясат ұлттың өмір сүруінің көптеген маңызды аспектілерін, мысалы, мемлекеттік тілді анықтайды. Бұл саясаттар ұлттық сананы қалыптастыруға, азаматтық жауапкершілікті нығайтуға және этикалық нормаларды белгілеуге әсер ете алады. Көптеген елдерде үкіметтің мәдени саясатын басқаратын Мәдениет министрлігі бар. Өнер саясаты, тіл саясаты, спорт саясаты және мұражай жоспарлау – мәдени саясат шеңберінде реттелетін саясат салалары.
Cultural policy pertains to the arts and creative endeavors of a government or its citizens. A state's cultural policy is used to "channel both aesthetic creativity and collective ways of life" through a bureaucratic process. Cultural policy defines many of the fundamental aspects of a nation's existence, such as the national language. These policies may be influential in forming a national identity, fostering civic responsibilities, and defining ethical behavior. Many countries have a ministry of culture that oversees the government's cultural policy. Arts policy, language policy, sports policy, and museum planning are all policy areas governed by cultural policy.
Экономикалық саясат
Экономикалық саясат – елдің экономикасы мен қаржысына қатысты. Ақша-кредит саясаты мемлекеттегі ақша айналымын және пайыздық ставкаларды реттейді, ал фискалдық саясат мемлекеттің қаржыны қалай жинап, оны қалай жұмсайтынын анықтайды. Дамыған елдерде әдетте саяси актерлерден жартылай тәуелсіз ақша-кредит саясатын реттейтін орталық банк болады. Салық саясаты, реттеу, ақша жүйесі, корпоративтік құқық, инфрақұрылымдық жобалар, бәсекелестік құқығы, табыс деңгейін реттеу саясаты, азық-түлік саясаты, энергетикалық саясат және табиғи ресурстарды басқару – бәрі экономикалық саясатпен реттелетін саясат салалары.
Economic policy pertains to a country's economy and treasury. Monetary policy governs the supply of money and interest rates in a state, while fiscal policy governs how the state raises funds and decides how they are spent. Developed nations typically have a central bank that regulates monetary policy semi independently of political actors. Tax policy, regulation, monetary systems, corporate law, public works, competition law, incomes policy, food policy, energy policy, and natural resource management are all policy areas governed by economic policy.
Әлеуметтік саясат
Әлеуметтік саясат – қоғамның әл-ауқатын қамтамасыз ету және қоғамдық мәселелерге жауап беруге қатысты. Азаматтық және саяси құқықтар, білім беру саясаты, есірткіге қатысты саясат, денсаулық сақтау саясаты, тұрғын үй саясаты және қоғамдық қауіпсіздік – бәрі де әлеуметтік саясатпен реттелетін салалар.
Social policy pertains to the well being of society and the response to societal challenges. Civil and political rights, education policy, drug policy, health policy, housing policy, and public security are all policy areas governed by social policy.