Кіріспе

Гонконгтық белсенді және саясаткер

Лянь Квок Хун (t=梁國雄; 1956 жылдың 27 наурызында туған), сондай-ақ "Ұзын Шаш" (長毛) деген лақап атымен танымал, Гонконг саясаткері және қоғамдық белсенді. Ол Жаңа аумақтардың шығыс бөлігін өкілдік еткен Заң шығарушы кеңестің депутаты болды. Жастық шағында троцкист болған ол Революциялық марксистік лиганың негізін қалаушы мүшесі болды. 2004 жылы Заң шығарушы кеңеске сайлануға дейін наразылықтарда ұзын шашы және Че Гевара суреті бар футболкасымен саяси беделге ие болды. 2006 жылы ол Социал-демократтар лигасы (СДЛ) атты әлеуметтік-демократиялық партияны құрды және 2012-2016 жылдар аралығында оның төрағасы болды. 2017 жылы ол ресми емес халық петициясы арқылы 2017 жылғы Бас атқарушы сайлауына қатысатынын жариялады, бірақ жеткілікті қол жинамағандықтан үміткерліктен бас тартты. 2017 жылдың 14 шілдесінде Леунг 2016 жылдың 12 қазанында Заң шығарушы кеңестің ашылу отырысындағы ант беру рәсіміндегі әрекеттеріне байланысты сот шешімімен депутаттық өкілеттігінен айырылды.

Ерте өмір және әлеуметтік белсенділік

Леунг 1956 жылғы 27 наурызда Гонконгте, Гуандун провинциясынан шыққан отбасында дүниеге келген. Шау-Кей-Ванда туған ол кейін Чай-Ван тұрақтарына көшкен. Әкесі алты жасында үйден кеткен соң, ол жалғыз отбасында өскен, ал анасы британдық отбасында ама болып жұмыс істеп, отбасын асыраған, ал Леунг Шау-Кей-Вандағы жеті баласы бар туыстарымен бірге тұруға мәжбүр болды. Леунг Клементи орта мектебінде білім алған. Леунг өзінің саяси оянуын Мәдени революция мен 1967 жылғы Гонконг көтерілістеріне және «маоистік студенттік қозғалысқа» қатысуына байланысты есептейді. Ол және оның анасы сол кездегі про-коммунистік еңбек одағы – Гонконг кәсіподақтар федерациясының (HKFTU) мүшелері болды. Маоистік идеалдарды жоқ еткен Линь Бяо мен «Төрттік топтың» құлауынан кейін Леунг өзінің саяси көзқарасын қайта қарастырып, сол кездегі әлеуметтік белсенділер, мысалы, Нг Чунг Иннің ықпалымен троцкизмге бет бұрды. 1975 жылы ол Троцкишіл авангардтық партия – Революциялық марксистік лиганы құрды, онда саяси әрекеттерге белсенді қатысты. Ол бірнеше рет тұтқындалды, соның ішінде 1976 жылғы 5 сәуірдегі Тяньаньмэнь оқиғасын және Қытай демократиялық қозғалысын қолдаған наразылықтарда. Оның алғашқы сот процесі 1979 жылы Яу Ма Тэйдегі қайықтан келген адамдарды қолдаған наразылықтарынан басталды. Кейін сол жылы ол Виктория паркіндегі наразылыққа қатысқандығы үшін «заңсыз жиналу» айыбымен айыпталып, бір айға түрмеге жабылды.

Заң шығарушы кеңестің ұсыныстары және LSD-нің құрылуы

Леунг алғаш рет 2000 жылы Заңнамалық кеңес сайлауына қатысты, онда ол Жаңа аумақтар шығысында бақ сынады. Ол 18 235 дауыс жинады, бұл жалпы дауыс үлесінің шамамен 6 пайызын құрады, бірақ сайланбады. 2003 жылдың 1 шілдесінде халыққа ұнамайтын Тунг Чи Хва әкімшілігі ұсынған 2003 жылғы Ұлттық қауіпсіздік (заңнамалық ережелер) заңына қарсы наразылық акцияларына 500 000-нан астам адам қатысты. Үкіметке наразылықтың күшеюі демократияны жақтаушы белсенділердің, соның ішінде Леунг Квок Хангтың да танымалдылығын арттырды. 2003 жылғы округтік кеңес сайлауында Леунг Пекинге жақын «Гонконгты жақсарту үшін демократиялық альянс» (DAB) заң шығарушысы Чой Со Юкпен Кам Пинг сайлау округінде күш сынасты, бұл округ Пекинге адал саналатын. Ол DAB-ты «лоялдық партиясы» деп атады және 1149 дауыс жинады, Чойды жеңу үшін 284 дауыс жетпеді. 2004 жылы Леунг Жаңа аумақтар шығысындағы Заңнамалық кеңес сайлауына қайта қатысып, 2000 жылғы 18 235 дауысқа қарағанда 200%-дан астам дауыс жинады. Ол жалпыға бірдей сайлау құқығы, жұмысшылардың құқықтары және жағдайы нашар адамдардың әл-ауқатын жақсартуды қолдайды. Оның саяси бағдарламасында ең төменгі жалақыны енгізу, жан-жақты әлеуметтік қамсыздандыру, ұжымдық келісімдер және спекулятивтік бизнеске салық салу мәселелері қарастырылған. Ол Че Гевараға және революциялық марксизм идеяларына құрметпен қараса да, Леунг сайлау платформасына пролетариат революциясының мақсаттарын қоспады, ал оның көптеген идеялары мен ұсыныстары басқа елдердегі көптеген негізгі әлеуметтік либералдық және әлеуметтік демократиялық партиялар тарапынан оң қабылданады. 2004 жылдың 6 қазанында Гонконг Заңнамалық кеңесінің ант беру рәсіміне Леунгтың әріптестері іскерлік киіммен келді. Ал ол алдынан Тяньаньмэнь алаңының, артынан Че Гевараның суреті бар футболка киді. Ол ант беруге шақырылғанда, сол қолын жұмырылап, 1989 жылғы наразылықтарда қаза тапқандарды еске алу үшін қара білезік тақты. Ол ант беру мәтінін өзгертуді жоспарлаған еді, бірақ Гонконг судьясы мұндай қадам оның қызмет етуіне кедерілтін тигізерін айтты. Оның орнына Леунг стандартты антқа 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы қастандықта қаза тапқандарды ақтау, саяси тұтқындарды босату және материктегі бір партиялық билікті тоқтату туралы өзінің қосымша талаптарын қосты. Ол салтанатты рәсімде: «Демократия мәңгілік болсын! Халық өркендесін!» деп айғайлады. Содан кейін ол кеңес мүшесі ретінде ант берді. Көздер Қытай үкіметінің реакциясын мұқият бақылады, өйткені Леунгтың мәлімдемелері ресми қоғамдық ортада табу саналатын саяси сезімтал мәселеге қатысты. Леунгтың популистік және бейәдет стильі LegCo-ның әдеттегі салмақты атмосферасымен қарама-қайшы келеді. Сол кездегі LegCo төрағасы Рита Фан Леунгтың саяси пікірлерінен гөрі LegCo отырыстарына киген киіміне көбірек алаңдады. Бір заң шығарушы: «LegCo Леунгке үйренуі керек, ал ол да LegCo-ға үйренуі керек» деді. 2005 жылы Леунг Гонконгтағы ДСҰ конференциясына қарсы наразылыққа қатысты және наразылық кезінде жарақат алды. Леунг 900-ге жуық наразылыққа қатысушымен бірге тұтқындалды. Сол күні тұтқындалғандардың көпшілігі сияқты, Леунг та көп ұзамай босатылып, қудаланбады. 2006 жылы Леунг социал-демократиялық «Әлеуметтік демократтар лигасы» (LSD) партиясын заң шығарушы Альберт Чанмен және радикалды демократиялық радио жүргізушісі Вонг Юк Манмен бірге құрды. 2008 жылғы Заңнамалық кеңес сайлауында Леунг Жаңа аумақтар шығысынан қайта сайланды, ал Чан мен Вонг Жаңа аумақтар батысынан және Коулун батысынан сайланды. Бұл LSD-ді Демократиялық партия мен Азаматтық партиядан кейін үшінші ірі демократияны жақтаушы партияға айналдырды, LSD орта тапқа қарағанда көбірек назар аударды.

2008 жылы Сычуаньға кіруден бас тартылды

Леунг 1989 жылдан бері үйіне оралуға рұқсат алмайды, себебі Қытай билігі оған рұқсат берген жоқ, бірақ ол шамамен 2003 жылы анасымен бірге Қытайдың материктік бөлігіне бір рет баруға үлкерді. Сычуань шенеуніктері Леунгтың сапар мақсатына қатысы жоқ әрекеттерді жоспарлап отырғаны туралы интернеттегі хабарламаларды көргендерін мәлімдеді. Рита Фан осы айыптамалардың себебі екенін растады. Леунг былай деді: «Бұл қаншалықты ирониялық. Олимпиада ойындары Қытайды ашық етеді деді. Менің ойымша, жағдай керісінше болып жатыр». 108 927 дауыспен мамыр айында сайланғанына қарамастан, науқан Пекинге жақын топтың бойкотының салдарынан жоғары қатысу деңгейін қамтамасыз ете алмады. Леунг Демократиялық партияны науқанға қатыспағаны үшін айыптады және Пекин үкіметімен реформа ұсынысы бойынша келісімге келді. 2011 жылғы аудандық кеңес сайлауында ЛСД төрағасы Эндрю Тоның Демократтарға қарсы кандидаттарды тіркемеуі, бұрынғы төраға Вонг Юкман мен заң шығарушы Альберт Чанның келіспеушілікке байланысты жүздеген партия мүшелерімен бірге партиядан кетуіне және партия ішіндегі фракциялық күреске әкелді. Партияда жалғыз қалған заң шығарушы Леунг Вонг пен Чанның соңынан еруден бас тартты. Кейіннен То отставкаға кеткеннен кейін Леунг партия төрағасы болып сайланды. Леунг өзі де сайлауда DAB заң шығарушысы Ип Квок Химге қарсы, оның бекінісі Кун Лунгта қатысты, бірақ 1800 дауыс айырмасымен жеңілді. 2010 жылғы қосымша сайлаудан кейін үкімет отставкаларды жүйеге қарсы әрекет деп санады және ол мәселені шешуді жоспарлады. 2012 жылғы Заңнамалық кеңес (өзгерістер) туралы заң жобасы Заңнамалық кеңестің отставкаға кеткен мүшесінің келесі қосымша сайлауға қатысуын тоқтату үшін ұсынылды. Леунг Альберт Чан мен Вонг Юкманмен бірге заң жобасына қарсы филибюстерлік тактиканы қолданды, барлығы 1306 түзету ұсынды, бұл келесі жылдары үкіметтік заң жобаларына қарсы радикалды демократтардың филибюстерлік тәжірибесін бастады. 2012 жылдың 17 мамырында таңертең Заң Кеңесінің төрағасы Жаспер Цанг, президентке шетелдік парламенттердің тәртіпсіз мінез-құлқына қатысты ережелерін қолдануға мүмкіндік беретін 92-бапты қабылдады, осы арқылы пікірсайыстарды тоқтатуға шешім қабылдады. Нәтижесінде, барлық түзетулер қабылданбады және заң жобасы 2012 жылдың 1 маусымында қабылданды.

Заң шығарушы кеңесші ретінде үшінші мерзім

2012 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауында 48 295 дауыспен, округ бойынша ең көп дауыс алғандардың қатарында болды. 2013 жылы ол және басқа радикалды пандемократтар жалпы зейнетақы жүйесін және 10 000 HK$ көлемінде ақшалай төлемдерді талап ету үшін Бюджеттік ассигнациялар туралы заң жобасына 710 түзету ұсынып, филибүстерлік тактиканы қолданды. Үкімет бюджет қабылданбаса, қызмет тоқтатылуы мүмкін екенін ескертті. Заң шығарушы кеңестің төрағасы Жаспер Цанг 13 мамырда 148 түзетудің 17-сі талқыланғаннан кейін 55 сағаттан астам уақыттан соң филибүстерді тоқтатуға бұйырды. 2013 жылдың 21 мамырында 684 түзетулер мақұлданбады. Леунг 2016/2017 жылғы Заң шығарушы кеңес және Бас атқарушы сайлауына қатысты үкіметтің конституциялық реформасын қабылдамады. Ұлттық халық конгресінің тұрақты комитеті (ҰХК) Бас атқарушы кандидаттарына шектеулер қойғаннан кейін студенттік белсенділер тобы бір апталық студенттік ереуіл ұйымдастырды. 2014 жылдың 26 қыркүйегінде, ереуілдің соңына қарай, студенттік көшбасшы Джошуа Вонг басқарып келген 100-ге жуық наразылық білдіруші үкімет штаб-пәтерінің алаңына басып кірді. Полицияның тарату әрекеті салдарынан мыңдаған наразылық білдірушілер жиналды. Келесі күні таңертең ғалым Бенни Тай басқарып келген «Махаббат пен бейбітшілікпен Оккупация» қозғалысы жоспарланған наразылық акциясын ертерек бастау туралы жариялады. Көптеген наразылар өздерін алданып қалғандай сезініп, оқиға орнын тастап кетті, ал Леунг Квок Хун наразылардың алдында тізе бүгіп, олардың оқиға орнында қалуын өтінді. «Егер сіз ұзақ мерзімді мақсатқа қол жеткізгіңіз келсе – бұл жағдайда Гонконгтағы нағыз демократия – осы мақсат үшін күресіп жатқан барлық күштерді біріктіруіңіз керек және олардың бәріне қатысуға мүмкіндік беретін платформа құруыңыз керек», – деді ол кейін журналистерге. Оның наразылық акцияларындағы мол тәжірибесінің арқасында ол 2014 жылғы Гонконг наразылықтарының жетекшілерінің біріне айналды және оқиға орнында көріне берді, бірақ оның зорлықсыздыққа бағытталған ұстанымын кейбір радикалды топтар сынға алды. 2015 жылдың мамыр айында Леунг пен Джошуа Вонг Малайзияға кіруге тыйым салынды, себебі олардың елде болуы Малайзияның Қытаймен қарым-қатынасына нұқсан келтіруі мүмкін екендігі айтылды. Леунг Малайзия үкіметін айыптап, оның негізгі құқықтарын бұзғанын мәлімдеді. 2016 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауында Леунг тағы да 35 595 дауыспен қайта сайланды. Леунг тоғыз орындық округте тоғызыншы орынды иеленді, сайланбаған Кристин Фонгтан одан бар болғаны 1051 дауыспен оқшауланды, бұл пандемократиялық лагерьдегі ішкі тартыстар мен радикалды идеологияны ұстанатын көптеген жергілікті кандидаттардың күшеюіне байланысты болды.

Ант беру талабы және дисквалификация

12 қазанда өткен 6-шы заң шығару кеңесінің алғашқы отырысында ол ант қабылдау рәсімін өзінің бұрынғы анттары сияқты наразылық білдіру платформасы ретінде пайдаланды. Ол үстінде қытай тілінде «азаматтық мойынсұнбаушылық» деген сөз жазылған қара футболка киді, сондай-ақ «бір партиялық билікті тоқтату» сияқты сөздері бар, «Азаматтық мойынсұнбаушылық» төңкерілісін символдайтын ашық сары қолшатырды ұстады. Антты оқығанда ол бірнеше рет тоқтап, «Ұлттық халық съезінің 831-ші қаулысы» деп жазылған қағазды жыртып тастады. Оның антын кеңсе қызметкері бекітті. Алайда, «Жас рух» қозғалысының екі өкілі Сикстус Ленг пен Яу Вай Чингтің анттары кеңсе қызметкері тарапынан жарамсыз деп танылғаннан кейін, бұл екеуіне қарсы бас атқарушы Ленг Чун Ин мен Әділет министрі Римски Юэн бұрынғы ешқашан болмаған заңдық шағымдану жасады. 2016 жылғы 7 қарашада Ұлттық халық съезінің тұрақты комитеті (ҰХСТК) Гонконгтың негізгі заңының 104-бабын түсіндіріп, мемлекеттік лауазымға кірген кезде ант қабылдау тәртібін стандартизациялады. Осының нәтижесінде, екеуі де сот шешімімен лауазымдарынан шеттетілді. Кейін үкімет Леунг пен тағы үш демократиялық бағытталған заң шығарушы – Лау Сиулай, Иу Чунг Йим және Натан Лоуға қарсы екінші заңдық шара қолданды, нәтижесінде олар 2017 жылғы 14 шілдеде Заң шығару кеңесінен шеттетілді. 25 ақпанда Леунг бас атқарушы лауазымына кандидат болмайтынын мәлімдеді, себебі ол халықтан бар болғаны 20 234 қолдау жинады, бұл қажетті шектен 17 000-ға жуық кем. Жиналған 20 234 қолдаудың 13 440-ы ашық түрде, ал қалғаны онлайн жиналды. Леунг жеке байланыс ақпараты мен жеке куәлігінің нөмірі бар 20 000-нан астам қолдау жинағаны «халықтық ұсыну» мүмкін екенін көрсеткенін айтты.

Тұтқындалу, шабуыл және қылмыстық айыптаулар

2020 жылдың 18 сәуірінде Леунг Гонконгтың танымал 15 демократиялық қайраткерінің бірі ретінде 2019 жылдың тамыз және қазан айлары аралығында экстрадицияға қарсы наразылықтар барысында бірнеше рұқсатсыз жиын ұйымдастырды, жариялады немесе қатысты деген күдікпен тұтқындалды. Әдетке сәйкес, полиция мәлімдемесінде күдіктілердің есімдері жарияланбады. Тұтқындалудан бір күн бұрын ол демократияны қолдайтын заң шығарушы Деннис Квокқа қолдау көрсету үшін демонстрация кезінде өткір затпен шабуылға ұшырады, оған Бейжіңшіл топтардан қатты сын бағытталған еді. Шабуыл Байланыс кеңсесінің алдында болды, және ол Рафаэль Вонг сияқты белсендінің көмегімен ауруханаға жеткізілді, кейін өзінің өтініші бойынша босатылды. 2020 жылдың қыркүйегінде оны шабуыл жасаған 81 жастағы ер адам сотқа тартылды және судья оны "қоғамды сүйетіні үшін" даулы түрде мақтады. Сондай-ақ, ол белсенділер Джошуа Вонг пен Тед Хуидің "ең тезірек өлгенін қалайтынын" айтты және Леунгті де сол тілектеріне қосты. 2020 жылдың қазан айында ол үш жыл алты күнге бас бостандығынан айырылды. 2020 жылдың тамызында Леунг 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардың 31 жылдығын еске алуға арналған тыйым салынған жиынға қатысқан көптеген демократиялық қайраткерлердің қатарында болды. 2020 жылдың 6 қыркүйегінде ол 2020 жылғы Гонконг Заң шығару кеңесі сайлауының кейінге шегерілуіне наразылық білдірген кезде тұтқындалды. 2020 жылдың 15 қыркүйегінде ол тыйым салынған Тяньаньмэнь мерейтойына қатысты сотта Қытай Коммунистік партиясын сынады. 2020 жылдың 8 желтоқсанында Леунг сол жылдың 1 шілдесінде өткен наразылық кезінде "рұқсатсыз жиын" өткізгені үшін тағы да тұтқындалды және сотқа дейін кепілдікпен босатылды. Оның партиясы оның тұтқындалуын айыптап шықты.

Ұлттық қауіпсіздік туралы заң бойынша тұтқындау

2021 жылдың 6 қаңтарында Ленг 50-ден астам басқа пандемократтармен бірге 2020 жылғы демократияны қолдаушы алғашқы сайлауға қатысқандары үшін ұлттық қауіпсіздік заңын бұзды деген айыппен тұтқындалды. Оған "мемлекеттік билікті құлатты" деген айып тағылды. Ленг 7 қаңтарда кепілдікпен босатылды. 2021 жылдың 28 ақпанында Ленг тағы 46 адаммен бірге мемлекеттік билікті құлатуға тырысқандығы үшін ресми айыпталды және қайтадан тұтқындалды. 4 наурызда оған кепілдік берілмеді және ол түрмеде қалды. 12 наурызда ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретініне байланысты Ленгке кепілдік беруден тағы да бас тартылды. 2021 жылдың 29 наурызында Жоғарғы сот оған кепілдік беруден тағы да бас тартты, ол жаңадан сот отырысы болғанға дейін қамауда болады, ол отырыс 2021 жылдың 31 мамырында өтеді. 2021 жылдың 13 мамырында Жоғарғы сот судьясы Эстер Тох Ленгтің үкіметке және ұлттық қауіпсіздік заңына нық қарсылығын келтіре отырып, кепілдік беруден бас тарту туралы шешімін қолдады. Тох сондай-ақ, Ленг босатылған жағдайда шетелдік және халықаралық қолдауға ие болатынын және оның қайтадан қылмыс жасау қаупі жоғары екенін мәлімдеді. 2022 жылдың 5 қыркүйегінде Ленг мемлекеттік билікті құлатуға жасалған айыптамалар бойынша өзін кінәлі емес деп таныды.

Сенімдері

2021 жылдың 16 сәуірінде Леунг рұқсатсыз жиналысқа қатысқаны үшін кінәлі деп танылып, 18 айға бас бостандығынан айырылды. 2021 жылдың 24 мамырында Леунг 2019 жылы өткен тағы бір рұқсатсыз жиналыстағы кінәсін мойындады. Сотта жазасын жеңілдету туралы тыңдауда Леунг қарсылық білдіріп, кінәсін мойындағанына қарамастан, ешқандай қателік жасағанын мойындамады. 2021 жылдың 28 мамырында Леунг 2019 жылғы рұқсатсыз жиналысқа қатысқаны үшін тағы 18 айға бас бостандығынан айырылды. 2021 жылдың 16 қазанында Леунг 2020 жылдың шілдесінде ұлттық қауіпсіздік заңына қарсы наразылық акциясында болғаны үшін тағы сегіз айға бас бостандығынан айырылды. 2022 жылдың наурыз айында Леунг LegCo-да қызмет еткен кезінде сотқа деген құрметсіздік жасағаны үшін сотталды және оның жалпы жазасына екі апта қосылды. 2022 жылдың шілдесінде Леунг және тағы жеті белсенді 2020 жылғы Еңбек күнінде COVID-19 шектеулерін бұзды деген айып бойынша сот шешіміне шағымданып, үкімет тарапынан қолданылған шараларды "шамадан тыс" деп атады. 2022 жылдың 18 қазанында сот шағымды қабылдамады.

Түрмедегі денсаулық

2022 жылдың мамыр айының басында Ленгтің әйелі Ленгтің жүрек ауруына байланысты түрмеден ауруханаға жиі баратынын мәлімдеді, бірақ Ленгтің COVID-19-ға ауыр сырқаттанғаны туралы қауесеттерді жоққа шығарды. Ленгтің әйелі сондай-ақ оның психикалық денсаулығында "күтпеген өзгерістер" болғанын айтты.

Бейне және киім үлгісі

Леунг "ұзын шашы" (長毛) деген лақап атымен кеңінен танымал, тіпті 1977 жылдан бері баспасөз суреттерінде де ұзын шашты болып көрінеді. Ол мұны бірнеше рет жоққа шығарған. Леунг темекі шегеді. Ол үйсіздер әлем чемпионатының жанкүйері және бірнеше жылдан бері Гонконг командасын турнирге сүйемелдеп барады. Ол ағылшын тілін британдық әскери радиостанциясын тыңдап үйренгенін айтады.