Сол Левитт: Өмір және идеялар тарихы

Кіріспе

Американдық суретші (1928–2007)

Соломон "Сол" Левитт (9 қыркүйек 1928 – 8 сәуір 2007) – американдық суретші, концептуалды өнер және минимализм сияқты түрлі бағыттармен байланысты. Левитт 1960 жылдардың соңында қабырға суреттерімен және "құрылымдарымен" (ол "мүсіндер" терминін қалайтынын айтқан) танымал болды, бірақ сурет салу, гравюра, фотосурет, кескін салу, инсталляция және суретші кітаптары сияқты кең ауқымды медиада өнімді жұмыс істеді. 1965 жылдан бері ол әлемнің көптеген мұражайлары мен галереяларында жүздеген жеке көрмелер өткізді. Суретшінің алғашқы өмірбаяны – Ларри Блумның «Сол Левитт: Идеялар өмірі» атты еңбегі 2019 жылдың көктемінде Веслиан университетінің баспасынан жарық көрді.

Өмір

Левитт Коннектикут штатының Хартфорд қаласында Ресейден келген еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Әкесі 6 жасында қайтыс болды. Анасы оны Хартфордтағы Уодсворт атенеуміне сурет сабақтарына апарып барды. 1949 жылы Сиракуза университетін бітіргеннен кейін Левитт Еуропаға саяхаттап, онда ежелгі шеберлердің суреттерімен танысты. Содан кейін ол Корея соғысына қатысты, бірінші Калифорнияда, содан кейін Жапонияда, және соңында Кореяда қызмет етті. 1953 жылы Левитт Нью-Йоркке көшіп, Хестер көшесіндегі ежелгі ашкенази еврейлер мекенінде студия ашты. Осы кезеңде ол Бейнелеу өнері мектебінде оқығанмен қатар, "Seventeen" журналында дизайнға деген қызығушылығын дамытты, онда ол макеттер, техникалық жұмыстар және фотокөшірмелер жасады. Ол 78 жасында Нью-Йоркте қатерлі ісіктен қайтыс болды.

Жұмыс

Левитт минимализм және концептуалды өнердің негізін қалаушылардың бірі саналады. 1979 жылы Левитт Люсинда Чайлдс би тобының "Dance" атты қойылымының дизайнына қатысты.

Мүсіндік

1960 жылдардың басында Левитт өзінің үш өлшемді туындыларын сипаттау үшін қолданған "құрылымдар" терминін жасауды бастады. Оның ашық, модульді құрылымдарды жиі пайдалануы кубтан басталады, бұл форма суретшінің суретшілік жолын бастаған сәттен бастап ойлауына әсер етті. 1960 жылдардың ортасында, қолмен күшті лакталған, жабық формадағы ағаш заттардан тұратын алғашқы туындыларын жасағаннан кейін, ол "теріні мүлдем алып тастап, құрылымын ашып көрсетуге" шешім қабылдады. Бұл қаңқа тәрізді форма, түбегейлі түрде жеңілдетілген ашық куб, суретшінің үш өлшемді туындыларының негізгі құрылыс бөлігіне айналды. 1960 жылдардың ортасында Левитт ашық кубпен жұмыс істей бастады: сегіз бұрышта он екі бірдей сызықтық элементтер қосылып, қаңқа тәрізді құрылымды құрайды. 1969 жылдан бастап ол өзінің көптеген модульді құрылымдарын үлкен масштабта жобалады, оларды алюминийден немесе болаттан өнеркәсіптік кәсіпорындарда жасауға болатын. Левиттің бірнеше куб құрылымдары шамамен көз деңгейінде орналасқан. Суретші осы масштабтағы негізгі мүсіндік бірлігіне дене пропорцияларын енгізді. Алғашқы тәжірибелерден кейін Левитт шамамен 1965 жылы модульді кубтарының стандартты нұсқасын анықтады: сәулелер арасындағы бос кеңістік мүсіндік материалдың толық кеңістігіне 8,5:1 қатынасында орналасады. Материал қара түс емес, ақ түспен боялды, бұл бұрынғы, ұқсас туындылардың қара түсінің "эмоциялық әсерін" болдырмау үшін жасалды. Бұл қатынас та, түс те эстетикалық таңдаудың нәтижесінде жасалды, бірақ бір рет қабылданғаннан кейін Левиттің "модульді куб" туындыларын көрсететін бірнеше жұмыста тұрақты түрде қолданылды. Левиттің модульді кубтарының үлгілерін сақтайтын мұражайлар, балаларды туындылардың математикалық қасиеттерін зерттеуге ынталандыру мақсатында бастауыш білім беруге арналған сабақтарды жариялады. 1980 жылдардың ортасынан бастап Левитт өзінің кейбір мүсіндерін үйілген бетон блоктарынан құрастырды, бұл өзі қойған шектеулер шеңберінде әртүрліліктерді тудырды. Осы кезде ол бетон блоктарымен жұмыс істей бастады. 1985 жылы Базельдегі саябақта алғашқы цементтік куб салынды. 1990 жылдан бастап Левитт бетон блоктарынан салынатын мұнараның бірнеше нұсқаларын жобалады. 2007 жылы Левитт 9 мұнараны жобалады, бұл әр жағынан бес метр болатын 1000-нан астам ашық түсті кірпіштен жасалған куб. Ол 2014 жылы Швецияның Лилла Стеншууд қаласындағы Кивик өнер орталығында орнатылды.

In the early 1960s, LeWitt first began to create his "structures," a term he used to describe his three dimensional work. His frequent use of open, modular structures originates from the cube, a form that influenced the artist's thinking from the time that he first became an artist. After creating an early body of work made up of closed form wooden objects, heavily lacquered by hand, in the mid 1960s he "decided to remove the skin altogether and reveal the structure." This skeletal form, the radically simplified open cube, became a basic building block of the artist's three dimensional work. In the mid 1960s, LeWitt began to work with the open cube: twelve identical linear elements connected at eight corners to form a skeletal structure. From 1969, he would conceive many of his modular structures on a large scale, to be constructed in aluminum or steel by industrial fabricators. Several of LeWitt's cube structures stood at approximate eye level. The artist introduced bodily proportion to his fundamental sculptural unit at this scale. Following early experimentation LeWitt settled on a standard version for his modular cubes, circa 1965: the negative space between the beams would stand to the positive space of the sculptural material itself in a ratio of 8.5:1, or The material would also be painted white instead of black, to avoid the "expressiveness" of the black color of earlier, similar pieces. Both the ratio and the color were arbitrary aesthetic choices, but once taken they were used consistently in several pieces which typify LeWitt's "modular cube" works. Museums holding specimens of LeWitt's modular cube works have published lesson suggestions for elementary education, meant to encourage children to investigate the mathematical properties of the artworks. Beginning in the mid 1980s, LeWitt composed some of his sculptures from stacked cinder blocks, still generating variations within self imposed restrictions. At this time, he began to work with concrete blocks. In 1985, the first cement Cube was built in a park in Basel. From 1990 onwards, LeWitt conceived multiple variations on a tower to be constructed using concrete blocks. In 2007, LeWitt conceived 9 Towers, a cube made from more than 1,000 light coloured bricks that measure five meters on each side. It was installed at the Kivik Art Centre in Lilla Stenshuvud, Sweden, in 2014.

Қабырға суреттері

1968 жылы Левитт екі өлшемді жұмыстары үшін нұсқаулар немесе қарапайым сызбалар жиынтығын жасады, олар тікелей қабырғаға салынды. Алғашқыда графитпен, содан кейін бояу қарындаштарымен, одан кейін түрлі-түсті қарындаштармен, ал соңында Үндістан сиясының, жарқын акрил бояуының және басқа материалдардың теңіздік бояуларымен орындалды. 1968 жылы Паула Купер галереясының ашылу көрмесі үшін туынды жасағаннан бері, Вьетнам соғысын аяқтау үшін студенттік ұйымдастыру комитетіне көмек көрсету мақсатындағы көрмеде, Левиттің мыңдаған суреттері тікелей қабырға беттеріне орнатылды. 1969 және 1970 жылдары ол өзінің көптеген ерте қабырға суреттерін басқарған негізгі элементтің әртүрлі комбинацияларын ұсынған төрт «Суреттер сериясын» жасады. Әр серияда ол төрт тең бөлікке бөлінген шаршының жиырма төрт мүмкін комбинациясының әрқайсысына әртүрлі өзгерту жүйесін қолданды, олардың әрқайсысында Левитт қолданған төрт негізгі сызықтың бірі болды (тік, көлденең, солға қарай бұрышты, оңға қарай бұрышты). Нәтижесінде 24 бастапқы бірліктің әрқайсысы үшін төрт мүмкін ауысу пайда болды. «Суреттер сериясы I» жүйесінде «Айналу» деп аталатын жүйе қолданылды, «Суреттер сериясы II» жүйесінде «Көпір» деп аталатын жүйе қолданылды, «Суреттер сериясы III» жүйесінде «Көпір және кері көпір» жүйесі, ал «Суреттер сериясы IV» жүйесінде «Кері көпір» жүйесі қолданылды. 1972 жылы Кембридждегі Массачусетс технология институтында алғаш рет орнатылған «Қабырға суреті #122» жұмысында «доғалар бұрыштар мен қабырғалардан, түзу, түзу емес және сынған сызықтар қолданылған екі сызықтың кездейсоқ орналасқан комбинациялары» бар, нәтижесінде галерея қабырғаларында ашылатын 150 бірегей жұптасулар пайда болды. Левитт бұл тақырыпты одан әрі кеңейтіп, Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайындағы «Қабырға суреті #260» сияқты вариацияларды жасады, ол аркалар мен сызықтардың барлық екі бөліктік комбинацияларын жүйелі түрде қамтиды. 1995 жылы жасалған «Қабырға суреті #792: Қара тіктөртбұрыштар мен шаршылар» Левиттің өнер мен сәулет арасындағы байланысқа деген ерте қызығушылығын көрсетеді. Брюссельдегі Барбара Гладстон галереясының екі қабатында орналасқан бұл жұмыс қара тіктөртбұрыштардың әртүрлі комбинацияларынан тұрады, олар жүйелі емес тор тәрізді үлгі жасайды. 1970-ші жылдардың соңында Италияның Сполето қаласына көшкен Левитт графит қарындаштарынан немесе бояу қарындаштарынан жарқын сияға көшуін Джотто, Мазаччо және басқа ерте флоренциялық суретшілердің фрескаларымен кездесуіне байланысты деп есептейді. 2005 жылы Левитт қабырғаға арналған «жазу» суреттер сериясын бастады, себебі олар суретшілердің қабырғаның бөліктерін графитпен жазу арқылы толтыруын қажет етті. Жазулар қабырға бетіне сызылған сызбалар арқылы алты түрлі тығыздықпен жасалды. Жазу тығыздығының градиенттері үш өлшемді көрінетін тондық континуумды тудырады. Ең үлкен жазулы қабырға суреті, «Қабырға суреті #1268», Олбрайт Нокс өнер галереясында көрінеді. Оның жұмысының қағидасына сәйкес, Левиттің қабырға суреттерін суретшінің өзі емес, басқа адамдар жасайды. Ол қайтыс болғаннан кейін де адамдар осы суреттерді жасап жатыр. Сондықтан ол мұндай жұмыстарды жасау үшін көмекшілердің командаларын пайдаланды. 1971 жылы Левитт қабырға суреттерін жасау туралы былай деп жазды: «Әр адам әртүрлі сызық тартады және әр адам сөздерді әртүрлі түсінеді». 1968 жылдан 2007 жылы қайтыс болғанға дейін Левитт 1270-нен астам қабырға суреттерін жасады. Қабырғадағы суреттер, әдетте, көрме барысында ғана сақталады, содан кейін жойылады, бұл жұмыстың физикалық түріне уақытша сипат береді. Оларды орнатуға, алып тастауға және көрме мақсаты үшін қажет болғанша, басқа жерге қайта орнатуға болады. Басқа жерге көшіргенде қабырғалардың саны тек бастапқы сызбаның пропорцияларын сақтауды қамтамасыз ету арқылы ғана өзгеруі мүмкін. Левиттің тұрақты фрескаларын мыналардың ішінде Нью-Йорктегі AXA орталығында (1984–85); Нью-Йорктегі Армонктегі Swiss Re штаб-пәтері Америка, Атланта қалалық залы (Қабырға суреті #581, 1989/90); Вашингтондағы Уолтер Э. Вашингтон конгресс орталығы (Қабырға суреті #1103, 2003); Нью-Йорктегі Конрад қонақ үйі (Loopy Doopy (Көк және күлгін), 1999); Акрондағы Акрон өнер мұражайы (2007); Нью-Йорктегі Колумбус шеңберлі метро станциясы; Нью-Йорктегі еврей мұражайы (Нью-Йорк); Кембридждегі МТИ-дегі физика орталығы (Шаршылар ішіндегі түсті жолақтар (МТИ), 2007); Берлиндегі АҚШ елшілігі; Уодсворт Атенейі; және Джон Пирсонның үйі, Огайо штаты таба аласыз. Суретшінің соңғы қоғамдық қабырға суреті, «Қабырға суреті #1259: Loopy Doopy (Спрингфилд)» (2008), Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы АҚШ сот үйінде орналасқан (архитектор Моше Сафди жобалаған). «Қабырға суреті #599: Шеңберлер 18» (1989) — сары, көк, қызыл және ақ түстердің кезектесетін жолақтарындағы концентрлі шеңберлерден тұратын «бұрыш» — 2013 жылы Нью-Йорктегі еврей қауымдастығының кіреберісінде орнатылды. Бұл жұмыс ертерек, геометриялық құрылымдалған жұмыстардан визуалды түрде ерекшеленсе де, ол оның бастапқы көркемдік ниетімен үйлесімді болды. Левитт өзінің гуашь композицияларынан өзі басып шығарды. 2012 жылы өнер кеңесшісі Хайди Ли Комароми «Сол Левитт: 1983–2003 жылдардағы қағаздағы жұмыстар» атты көрмені ұйымдастырды, ол суретшінің өмірінің соңғы онжылдықтарында қағазда қолданған әртүрлі техникаларды көрсетті.

In 1968, LeWitt began to conceive sets of guidelines or simple diagrams for his two dimensional works drawn directly on the wall, executed first in graphite, then in crayon, later in colored pencil and finally in chromatically rich washes of India ink, bright acrylic paint, and other materials. Since he created a work of art for Paula Cooper Gallery's inaugural show in 1968, an exhibition to benefit the Student Mobilization Committee to End the War in Vietnam, thousands of LeWitt's drawings have been installed directly on the surfaces of walls. Between 1969 and 1970 he created four "Drawings Series", which presented different combinations of the basic element that governed many of his early wall drawings. In each series he applied a different system of change to each of twenty four possible combinations of a square divided into four equal parts, each containing one of the four basic types of lines LeWitt used (vertical, horizontal, diagonal left, and diagonal right). The result is four possible permutations for each of the twenty four original units. The system used in Drawings Series I is what LeWitt termed 'Rotation,' Drawings Series II uses a system termed 'Mirror,' Drawings Series III uses 'Cross & Reverse Mirror,' and Drawings Series IV uses 'Cross Reverse'. In Wall Drawing #122, first installed in 1972 at the Massachusetts Institute of Technology in Cambridge, the work contains "all combinations of two lines crossing, placed at random, using arcs from corners and sides, straight, not straight and broken lines" resulting in 150 unique pairings that unfold on the gallery walls. LeWitt further expanded on this theme, creating variations such as Wall Drawing #260 at the Museum of Modern Art, New York, which systematically runs through all possible two part combinations of arcs and lines. Conceived in 1995, Wall Drawing #792: Black rectangles and squares underscores LeWitt's early interest in the intersections between art and architecture. Spanning the two floors of the Barbara Gladstone Gallery, Brussels, this work consists of varying combinations of black rectangles, creating an irregular grid like pattern. LeWitt, who had moved to Spoleto, Italy, in the late 1970s credited his transition from graphite pencil or crayon to vivid ink washes, to his encounter with the frescoes of Giotto, Masaccio, and other early Florentine painters. In 2005 LeWitt began a series of 'scribble' wall drawings, so termed because they required the draftsmen to fill in areas of the wall by scribbling with graphite. The scribbling occurs at six different densities, which are indicated on the artist's diagrams and then mapped out in string on the surface of the wall. The gradations of scribble density produce a continuum of tone that implies three dimensions. The largest scribble wall drawing, Wall Drawing #1268, is on view at the Albright Knox Art Gallery. According to the principle of his work, LeWitt's wall drawings are usually executed by people other than the artist himself. Even after his death, people are still making these drawings. He would therefore eventually use teams of assistants to create such works. Writing about making wall drawings, LeWitt himself observed in 1971 that "each person draws a line differently and each person understands words differently". Between 1968 and his death in 2007, LeWitt created more than 1,270 wall drawings. The wall drawings, executed on site, generally exist for the duration of an exhibition; they are then destroyed, giving the work in its physical form an ephemeral quality. They can be installed, removed, and then reinstalled in another location, as many times as required for exhibition purposes. When transferred to another location, the number of walls can change only by ensuring that the proportions of the original diagram are retained. Permanent murals by LeWitt can be found at, among others, the AXA Center, New York (1984–85); The Swiss Re headquarters Americas in Armonk, New York, the Atlanta City Hall, Atlanta (Wall Drawing #581, 1989/90); the Walter E. Washington Convention Center, Washington, DC (Wall Drawing #1103, 2003); the Conrad Hotel, New York (Loopy Doopy (Blue and Purple), 1999); Akron Art Museum, Akron (2007); the Columbus Circle Subway Station, New York; The Jewish Museum (New York), New York; the Green Center for Physics at MIT, Cambridge (Bars of Colors Within Squares (MIT), 2007); the Embassy of the United States in Berlin; the Wadsworth Atheneum; and John Pearson's House, Oberlin, Ohio. The artist's last public wall drawing, Wall Drawing #1259: Loopy Doopy (Springfield) (2008), is at the United States Courthouse in Springfield, Massachusetts (designed by architect Moshe Safdie). Wall Drawing #599: Circles 18 (1989) — a bull's eye of concentric circles in alternating bands of yellow, blue, red and white — was installed at the lobby of the Jewish Community Center, New York, in 2013. Although this loosely rendered composition may have been a departure from his earlier, more geometrically structured works visually, it nevertheless remained in alignment with his original artistic intent. LeWitt painstakingly made his own prints from his gouache compositions. In 2012, art advisor Heidi Lee Komaromi curated, "Sol LeWitt: Works on Paper 1983 2003", an exhibition revealing the variety of techniques LeWitt employed on paper during the final decades of his life.

Суретші кітаптары

1966 жылдан бастап Левиттің сериалдыққа деген қызығушылығы оның мансабында 50-ден астам суретші кітаптарын жазуына әкелді; ол кейіннен көптеген мысалдарын Уодсворт Афинеумы кітапханасына сыйлады. 1976 жылы Левитт Нью-Йорк қаласының Трибека ауданында Printed Matter, Inc. коммерциялық өнер кеңістігін құруға көмектесті, оның серіктестері Люси Липпард, Кэрол Андроккио, Эми Бейкер (Сэндбэк), Эдит Деак, Майк Глиер, Нэнси Линн, Уолтер Робинсон, Ингрид Сиши, Пат Штайр, Мими Уилер, Робин Уайт және Ирена фон Захн болды. Левитт «суретші кітабы» жанрының маңызды жаңашылы болды, бұл термин 1973 жылы Филадельфиядағы Мур өнер және дизайн колледжінде Диан Перри Вандерлип ұйымдастырған көрмеде пайда болды. Printed Matter суретшілердің кітаптарын жасау және таратуға арналған алғашқы ұйымдардың бірі болды, ол өзіндік басылымдарды, шағын баспаларды, суретшілердің желілерін және ұжымдарын біріктірді. Левитт және басқалар үшін Printed Matter авангард суретшілерді қолдау жүйесі ретінде қызмет етті, баспагер, көрме алаңы, сауда алаңы және қалалық өнер орталығының қоғамдық орталығы ретіндегі рөлін теңгерді. Осы тұрғыдан алғанда, Левитт Мәдениеттер заманауи өнер мұражайының қызметкері ретінде таныс және бағалаған болашақ суретшілер желісіне ұқсас болды.

Сәулет және абаттандыру

Левитт архитектор Стивен Ллойдпен бірлесіп, өзінің қауымы Бет-Шалом Родфе Зедек үшін синагоганың дизайнын жасады; ол "жайлы" синагога ғимаратын, оның "көтеріңкі ағаш шатыр балкаларымен" қолдау тапқан, терең емес күмбезімен, Шығыс Еуропаның ағаш синагогаларына құрмет көрсетті. 1981 жылы Левитт Фэрмоунт Парк өнер қауымдастығынан (қазіргі уақытта Қоғамдық өнер қауымдастығы деп аталады) Фэрмоунт паркіне арналған қоғамдық өнер туындысын ұсынуға шақырылды. Ол "Райли мемориалы" деп аталатын ұзын, тіктөртбұрышты жер учаскесін таңдап, оған нұсқаулармен сызба тапсырды. 2011 жылы орнатылған "Төрт бағыттағы сызықтар гүлдерде" 7000-нан астам көшеттерден тұрады, олар стратегиялық түрде орналастырылған қатарларға жиналған. Өзінің бастапқы ұсынысында суретші төрт түрлі түсті (ақ, сары, қызыл және көк) гүлдерді төрт тең тіктөртбұрышты аймақта, төрт бағытта (тік, көлденең, оң және сол диагональ) қатарлап отырғызуды жоспарлаған, әр түсті блок төрт-бес түрден тұратын, бірінен соң бірі гүлдейтін, шамамен 2 метр биіктіктегі мәңгі жасыл қоршаулармен шектелген. 2004 жылы Сиракуз университетінің кампусындағы Крауз колледжінің төбесінде алты қисық қабырға мүсіні орнатылды. Бетоннан жасалған мүсін алты иісті қабырғадан тұрады, әрқайсысының биіктігі 12 фут, ал жалпы ұзындығы 140 фут. Бұл мүсін Нэнси Кантордың Сиракуз университетінің 11-ші канцлері ретінде тағайындалуын белгілеу үшін жобаланып, салынды.

Жинақ

1960 жылдардың басынан бері ол және оның әйелі Кэрол Андроччо сатып алу, басқа суретшілермен және дилерлермен айырбас жасау немесе сыйлықтар арқылы шамамен 9000 өнер туындысын жинады. Осылайша ол Дэн Флавин, Роберт Райман, Ханне Дарбовен, Ева Гессе, Дональд Джадд, Он Кавара, Казуко Миямото, Карл Андре, Дэн Грэм, Ханс Хаакке, Герхард Рихтер және тағы да 750-ге жуық суретшінің туындыларын қолына жинады. 2007 жылы Ветерспун өнер мұражайында "Левитт коллекциясынан таңдаулар" көрмесінде шамамен 100 картина, мүсін, сурет, гравюра және фотосурет қойылды, олардың ішінде Андре, Элис Айкок, Бернд және Хилла Бехер, Ян Диббетс, Джеки Феррара, Гилберт және Джордж, Алекс Кац, Роберт Мангольд, Брайс Марден, Марио Мерц, Ширин Нешат, Пат Стайр және көптеген басқа суретшілердің туындылары болды.

Көрмелер

Левиттің жұмысы алғаш рет 1964 жылы Нью-Йорктегі Kaymar галереясында Дэн Флавин ұйымдастырған топтық көрмеде көпшілік назарына ұсынылды. Ден Грэмнің John Daniels галереясы кейіннен 1965 жылы оған алғашқы жеке көрмесін берді. 1966 жылы Нью-Йорктегі еврей музейінде «Бастапқы құрылымдар» көрмесіне қатысып, 9 бірлікten тұратын атаусыз, ашық модульді текше ұсынды. Сол жылы ол Нью-Йорктегі Dwan галереясында «10» көрмесіне енгізілді. Кейіннен оны 1969 жылы Швейцарияның Берн қаласындағы Kunsthalle-де «Ер-ұйым формаға айналғанда» көрмесіне қатысуға Харальд Цземан шақырды. 1993 жылы сұхбатта Левитт сол жылдар туралы былай деді: «Мен түстер мен формаларды үш өлшемді кеңістікте кері шегінуге және алға жылжытуға шешім қабылдадым». Гаагадағы Gemeentemuseum 1970 жылы оның алғашқы ретроспективті көрмесін ұсынды, ал оның жұмысы кейіннен 1978 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында карьерасының ортасымен байланысты үлкен ретроспективті көрсетілді. 1972/1973 жылдары Левиттің Еуропадағы алғашқы музейлік көрмелері Берннің Kunsthalle және Оксфордтың Заманауи өнер мұражайында өтті. 1975 жылы Левитт «Хартфорд Афинеумы үшін тікбұрыштың орналасуы» атты жұмысын Wadsworth Atheneum өнер мұражайындағы MATRIX көрмесінің үшінші кезеңіне дайындады. Сол жылы ол Вадсворт атенеумының алтыншы MATRIX көрмесіне қатысып, екінші қабырғалық суретті жасауға қатысты нұсқаулар берді. MoMA Левитке 1978/79 жылдары алғашқы ретроспективасын ұсынды. Көрме Американың әртүрлі аймақтарына саяхаттап барды. 1987 жылы Германиядағы Skulptur Projekte Münster үшін ол «Қара форма: жоғалған еврейлерге арналған ескерткіш» – қара бетон блоктардан жасалған тікбұрышты қабырғаны жасады, ол әсем, ақ неоклассикалық үкіметтік ғимар алдындағы алаңның ортасына орналастырылды; қазір ол Гамбургтағы Altona қалалық әкімшілігінде орналасқан. Басқа ірі көрмелерге «Соль Левитт суреттері 1958–1992» (1992 жылы Гаагадағы Gemeentemuseum ұйымдастырды, келесі үш жылда Ұлыбритания, Германия, Швейцария, Франция, Испания және АҚШ мұражайларына сапар шекті) және 1996 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы ұйымдастырған «Соль Левитт гравюралары: 1970–1995» саяхаттау көрмесі кірді. 2000 жылы Сан-Францискодағы Заманауи өнер мұражайы Левиттің ірі ретроспективасын ұйымдастырды. Көрме Чикагодағы Қазіргі заманғы өнер мұражайына және Нью-Йорктегі Уитни атындағы американдық өнер мұражайына жол тартты. 2006 жылы LeWitt Drawing Series Dia:Beacon көрмесінде көрсетілді, ол концептуалды суретшінің 1970-ші жылдардағы суреттеріне арналған. Суретшілер мен көмекшілері графит, түсті қарындаш, пастель және мелмен қабырғаларға тікелей сурет салды. Бұл жұмыстар Левиттің күрделі принциптеріне негізделген, бұл кенептің шектеулерін жойып, кеңірек құрылыстар жасауға мүмкіндік берді. «Соль Левитт: қабырғаға сурет салу ретроспективасы» – Йель университетінің өнер галереясы (YUAG), MASS MoCA (Массачусетс қазіргі заманғы өнер мұражайы) және Уильямс колледжінің өнер мұражайы (WCMA) арасындағы ынтымақтастық 2008 жылы Массачусетс штатының Солтүстік Адамстағы MASS MoCA-да көпшілікке ашылды. Көрме 25 жыл бойы көрсетіледі және MASS MoCA кампусының жүрегінде орналасқан үш қабатты тарихи диірмен ғимаратында орналасқан, оны Брунер/Котт және Ассошиатс архитекторлары толық қалпына келтірді (және Левиттің ерекшеліктеріне сәйкес салынған жаңа ішкі қабырғалар тізбегімен жабдықталған). Көрмеге Левитттің 1968 жылдан 2007 жылға дейін 40 жыл ішінде жасаған 105 суреті кіреді, олардың жалпы ауданы шамамен бір акр қабырғаны құрайды, сонымен қатар бірнеше бұрын-соңды көрмеген суреттер де бар, олардың кейбіреулері Левитттің өлімінен аз уақыт бұрын жоба үшін жасалды. Сонымен қатар, суретші Лонг-Айленд қаласындағы P. S. 1 Contemporary Center («Бетон блоктар»), Америка өнерінің Аддисон галереясы, Андовер («Қабырғаға сурет салудың жиырма бес жылы, 1968–1993») және Хартфордтың Уодсворт Афинеум өнер мұражайы («Аяқталмаған текшелер») көрмелеріне қатысты, ол АҚШ-тың үш өнер мұражайына саяхаттады. Өлген кезде Левитт өзінің жұмысының ретроспективасын Оберлиндегі (Огайо штаты) Аллен мемориалдық өнер мұражайында ұйымдастырған болатын. Неапольде «Соль Левитт. L'artista e i suoi artisti» көрмесі 2012 жылдың 15 желтоқсанында Museo Madre-де ашылды және 2013 жылдың 1 сәуіріне дейін жұмыс істеді.

LeWitt's work was first publicly exhibited in 1964 in a group show curated by Dan Flavin at the Kaymar Gallery, New York. Dan Graham's John Daniels Gallery later gave him his first solo show in 1965. In 1966, he participated in the "Primary Structures" exhibit at the Jewish Museum in New York (a seminal show which helped define the minimalist movement), submitting an untitled, open modular cube of 9 units. The same year he was included in the "10" exhibit at Dwan Gallery, New York. He was later invited by Harald Szeemann to participate in "When Attitude Becomes Form," at the Kunsthalle Bern, Switzerland, in 1969. Interviewed in 1993 about those years LeWitt remarked, "I decided I would make color or form recede and proceed in a three dimensional way." The Gemeentemuseum in The Hague presented his first retrospective exhibition in 1970, and his work was later shown in a major mid career retrospective at the Museum of Modern Art, New York in 1978. In 1972/1973, LeWitt's first museum shows in Europe were mounted at the Kunsthalle Bern and the Museum of Modern Art, Oxford. In 1975, Lewitt created "The Location of a Rectangle for the Hartford Atheneum" for the third MATRIX exhibition at the Wadsworth Atheneum Museum of Art. Later that year, he participated in the Wadsworth Atheneum's sixth MATRIX exhibition, providing instructions for a second wall drawing. MoMA gave LeWitt his first retrospective in 1978 79. The exhibition traveled to various American venues. For the 1987 Skulptur Projekte Münster, Germany, he realized Black Form: Memorial to the Missing Jews, a rectangular wall of black concrete blocks for the center of a plaza in front of an elegant, white Neoclassical government building; it is now installed at Altona Town Hall, Hamburg. Other major exhibitions since include Sol LeWitt Drawings 1958 1992, which was organized by the Gemeentemuseum in The Hague, the Netherlands in 1992 which traveled over the next three years to museums in the United Kingdom, Germany, Switzerland, France, Spain, and the United States; and in 1996, the Museum of Modern Art, New York mounted a traveling survey exhibition: "Sol LeWitt Prints: 1970 1995". A major LeWitt retrospective was organized by the San Francisco Museum of Modern Art in 2000. The exhibition traveled to the Museum of Contemporary Art, Chicago, and Whitney Museum of American Art, New York. In 2006, LeWitt's Drawing Series was displayed at Dia:Beacon and was devoted to the 1970s drawings by the conceptual artist. Drafters and assistants drew directly on the walls using graphite, colored pencil, crayon, and chalk. The works were based on LeWitt's complex principles, which eliminated the limitations of the canvas for more extensive constructions. "Sol LeWitt: A Wall Drawing Retrospective", a collaboration between the Yale University Art Gallery (YUAG), MASS MoCA (Massachusetts Museum of Contemporary Art), and the Williams College Museum of Art (WCMA) opened to the public in 2008 at MASS MoCA in North Adams, Massachusetts. The exhibition will be on view for 25 years and is housed in a three story historic mill building in the heart of MASS MoCA's campus fully restored by Bruner/Cott and Associates architects (and outfitted with a sequence of new interior walls constructed to LeWitt's specifications.) The exhibition consists of 105 drawings — comprising nearly one acre of wall surface — that LeWitt created over 40 years from 1968 to 2007 and includes several drawings never before seen, some of which LeWitt created for the project shortly before his death. Furthermore, the artist was the subject of exhibitions at P. S. 1 Contemporary Center, Long Island City (Concrete Blocks); the Addison Gallery of American Art, Andover (Twenty Five Years of Wall Drawings, 1968 1993); and Wadsworth Atheneum Museum of Art, Hartford (Incomplete Cubes), which traveled to three art museums in the United States. At the time of his death, LeWitt had just organized a retrospective of his work at the Allen Memorial Art Museum in Oberlin, Ohio. At Naples Sol LeWitt. L'artista e i suoi artisti opened at the Museo Madre on December 15, 2012, running until April 1, 2013.

Мұражай коллекциялары

Левиттің туындылары ең маңызды мұражай коллекцияларында кездеседі: Tate Modern, Лондон, Ван Аббемузей, Эйндховен, Белградтағы Сербия Ұлттық мұражайы, Centre Georges Pompidou, Париж, Hallen für Neue Kunst Schaffhausen, Швейцария, Австралия Ұлттық галереясы, Канберра, Австралия, Гуггенхайм мұражайы, Нью-Йорктегі қазіргі заманғы өнер мұражайы, Dia:Beacon, Манхэттендегі еврей мұражайы, Флорида штаты Майамидегі Pérez өнер мұражайы, MASS MoCA, Массачусетс технология институтының өнер орталығы, Кембридж, Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясы және Хиршхорн мұражайы мен мүсіндер бағы. Литваның Вильнюс қаласындағы Europos Parkas паркінде Сол Левитттің «Қос теріс пирамида» туындысын орнату, Берлин қабырғасы құлағаннан кейінгі кезеңдегі өнер тарихындағы маңызды оқиға болды.

Ықпал

Сол Левитт өз заманының маңызды тұлғаларының бірі болды; ол идея, суретшінің жеке пікірі және берілген идеяның нәтижесінде туындаған өнер туындысы арасындағы қарым-қатынасты сұрап, өнер жасау процесін өзгертті. 1960 жылдары көптеген суретшілер түпнұсқалық, авторлық және суретшілік шеберлік туралы қазіргі заманғы түсініктерге қарсы шықса да, Левитт минимализм, концептуализм және процесс өнері сияқты көзқарастардың техникалық немесе философияны көрнекті ету үшін ғана қолданылатынын жоққа шығарды. «Концептуалды өнер туралы параграфтарда» Левитт концептуалды өнердің математикалық немесе интеллектуалды емес, керісінше, интуитивті екенін айтты, себебі идеяны өнер туындысына айналдырудың өзі қиындықтарға толы. Левиттің өнері суретшінің жеке қолы туралы емес; ол әр туындының артындағы идея, ол туындының өзінен де жоғары тұрады. 21-ші ғасырдың басында Левиттің жұмысы, әсіресе қабырға суреттері, экономикалық көрегендігі үшін сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Бұл суреттер қарапайым нұсқаулар түрінде қағазға түсірілгендіктен, оларды әлемнің кез келген жерінде, суретшінің қатысуынсыз қайта-қайта жасауға болады.

Өнер әлемі

Оның аукциондағы ең жоғары бағасы 749 000 долларды құрап, 2014 жылы Нью-Йорктегі Sotheby’s аукционында оның 1995 жылғы «Wavy Brushstroke» (толқынды мақтаныш) атты қағазға жасалған гуашь картинасы үшін тіркелген.

Таңдалған кітаптар

Блум, Лэри. Сол Левитт: Идеялар өмірі, Wesleyan University Press, 2019. Левитт, Сол. Аркалар, Бұрыштар мен бүйірлер, шеңберлер мен торлар және олардың барлық комбинацияларынан. Берн, Швейцария: Kunsthalle Bern & Paul Biancini, 1972. Левитт, Сол. Сегіз нүктенің орналасуы. Вашингтон, округ Колумбия: Max Protetch Gallery, 1974. Левитт, Сол. Фототорлар. Нью-Йорк: P. David Press, 1977/1978. Легг, Алисия (ред.). Сол Левитт: Нью-Йорктегі заманауи өнер мұражайы. Нью-Йорк: Музей, 1978. Левитт, Сол. Геометриялық фигуралар және түс. Нью-Йорк: H. N. Abrams, 1979. Левитт, Сол. Өмірбаян. Нью-Йорк және Бостон: Multiple and Lois and Michael K. Torf, 1980. Левитт, Сол. Сол Левитт қабырға суреттері, 1968-1984. [Амстердам, Эндховен және Хартфорд, КТ: Stedelijk Museum, Van Abbemuseum, and Wadsworth Atheneum, 1984.] Левитт, Сол. Сол Левитт баспасы, 1970-86. Лондон: Tate Gallery, 1986. Левитт, Сол. Сол Левитт суреттері, 1958-1992. Гаага: Haags Gemeentemuseum, 1992. Левитт, Сол. Сол Левитт, қабырға суреттерінің жиырма бес жылы, 1968-1993. Андовер, Массачусетс және Сиэтл: Addison Gallery of American Art and University of Washington Press, 1993. Левитт, Сол. Сол Левитт құрылымдары, 1962-1993. Оксфорд: Museum of Modern Art, 1993. Левитт, Сол, Кристина Бектлер және Шарлотта фон Кербер. 100 текше. Остфильдерн: Cantz, 1996. Левитт, Сол. Сол Левитт, түсті жолақтар. Чикаго: Museum of Contemporary Art, 1999. Гаррелс, Гари және Сол Левитт. Сол Левитт: ретроспектива. Сан-Франциско және Нью-Хейвен: San Francisco Museum of Modern Art and Yale University Press, 2000. Гейл, Пегги (ред.). Суретшілердің әңгімелері: 1969–1977. Галифакс, НС: Nova Scotia College of Art and Design, 2001. Левитт, Сол, Николас Баум, Джонатан Флетли және Памела М. Ли. Сол Левитт: Толық емес ашық текшелер. Хартфорд, КТ және Кембридж, М.А.: Wadsworth Atheneum Museum of Art and MIT Press, 2001. Левитт, Сол, Дин Свонсон және Мартин Л. Фридман. LeWitt x 2: Сол Левитт: Құрылым және сызық: LeWitt коллекциясынан таңдаулар. Мэдисон, Висконсин: Madison Museum of Contemporary Art, 2006. Левитт, Сол. Сол Левитт: Қабырға суреттері. Болонья, Италия: Damiani, 2006. Крос, Сюзан және Денис Маркониш (ред.). Сол Левитт: 100 көрініс. Солтүстік Адамс, М.А. және Нью-Хейвен, КТ: Massachusetts Museum of Contemporary Art and Yale University Press, 2009. Маффей, Джорджо және Эмануэле Де Донно. Сол Левитт: Суретші кітаптары. Sant'Eraclio di Foligno, Италия: Viaindustriae, 2009. LINES & FORMES (sic), Livre d'artiste (album de douze planches en noir et blanc), YVON LAMBERT, Paris 1989, Roberts, Veronica (ред.). "Ева Гессе мен Сол Левитт: келісетін сызықтар". Остин: Blanton Museum of Art. Йель университетінің баспасынан таратылды, 2014. Сол Левиттпен әңгіме, Реджин Башаның кіріспесі (Нью-Йорк: Cabinet Books, 2011). Стольц, Джордж және Сол Левитт. Сол Левитт: Фотография. Мадрид, Испания: Fundación ICO / La Fábrica Editorial, 2003.

Bloom, Lary. Sol LeWitt: A Life of Ideas, Wesleyan University Press, 2019. LeWitt, Sol. Arcs, from Corners & Sides, Circles, & Grids and All Their Combinations. Bern, Switzerland: Kunsthalle Bern & Paul Biancini, 1972. LeWitt, Sol. The Location of Eight Points. Washington, DC: Max Protetch Gallery, 1974. LeWitt, Sol. Photogrids. New York: P. David Press, 1977/1978. Legg, Alicia (ed.). Sol LeWitt: the Museum of Modern Art, New York. New York: The Museum, 1978. LeWitt, Sol. Geometric Figures & Color. New York: H. N. Abrams, 1979. LeWitt, Sol. Autobiography. New York and Boston: Multiple and Lois and Michael K. Torf, 1980. LeWitt, Sol. Sol LeWitt Wall Drawings, 1968 1984. [Amsterdam, Endhoven, and Hartford, CT: Stedelijk Museum, Van Abbemuseum, and Wadsworth Atheneum, 1984.] LeWitt, Sol. Sol LeWitt Prints, 1970 86. London: Tate Gallery, 1986. LeWitt, Sol. Sol LeWitt Drawings, 1958 1992. The Hague: Haags Gemeentemuseum, 1992. LeWitt, Sol. Sol LeWitt, Twenty Five Years of Wall Drawings, 1968 1993. Andover, MA, and Seattle: Addison Gallery of American Art and University of Washington Press, 1993. LeWitt, Sol. Sol LeWitt Structures, 1962 1993. Oxford: Museum of Modern Art, 1993. LeWitt, Sol, Cristina Bechtler, and Charlotte von Koerber. 100 Cubes. Ostfildern: Cantz, 1996. LeWitt, Sol. Sol LeWitt, Bands of Color. Chicago: Museum of Contemporary Art, 1999. Garrels, Gary, and Sol LeWitt. Sol LeWitt: a Retrospective. San Francisco and New Haven: San Francisco Museum of Modern Art and Yale University Press, 2000. Gale, Peggy (ed.). Artists Talk: 1969–1977. Halifax, NS: Nova Scotia College of Art and Design, 2001. LeWitt, Sol, Nicholas Baume, Jonathan Flatley, and Pamela M. Lee. Sol LeWitt: Incomplete Open Cubes. Hartford, CT, and Cambridge, MA: Wadsworth Atheneum Museum of Art and MIT Press, 2001. LeWitt, Sol, Dean Swanson, and Martin L. Friedman. LeWitt x 2: Sol LeWitt: Structure and Line: Selections from the LeWitt Collection. Madison, WI: Madison Museum of Contemporary Art, 2006. LeWitt, Sol. Sol LeWitt: Wall Drawings. Bologna, Italy: Damiani, 2006. Cross, Susan, and Denise Markonish (eds.). Sol LeWitt: 100 Views. North Adams, MA, and New Haven, CT: Massachusetts Museum of Contemporary Art and Yale University Press, 2009. Maffei, Giorgio, and Emanuele De Donno. Sol LeWitt: Artist's Books. Sant'Eraclio di Foligno, Italy: Viaindustriae, 2009. LINES & FORMES (sic), Livre d'artiste (album de douze planches en noir et blanc), édité par YVON LAMBERT, Paris 1989, Roberts, Veronica (ed. ), Lucy R. Lippard, and Kirsten Swenson. "Converging Lines: Eva Hesse and Sol LeWitt." Austin: Blanton Museum of Art. Distributed by Yale University Press, 2014. An Exchange with Sol LeWitt, introduction by Regine Basha (New York: Cabinet Books, 2011). Stolz, George, and Sol LeWitt. Sol LeWitt: Fotografía. Madrid, Spain: Fondación ICO / La Fábrica Editorial, 2003.