Кіріспе

Американдық концептуалдық суретші Майкл Макс Ашер (15 шілде 1943 - 15 қазан 2012) – концептуалдық суретші, «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «Институционалдық сын деп аталатын концептуалдық өнер саласының қадірлі өкілдерінің бірі, өнерді қабылдауды анықтайтын ұғымдарды терең талдайтын» деп сипаттаған. Ашер жаңа өнер туындыларын жасаудың орнына, әдетте қолданыстағы кеңістікті өзгертіп, өнер жұмыстарын, қабырғаларды, фасадаларды және басқаларын жылжытып немесе алып тастайтын. Ашер сонымен қатар Калифорния өнер институтында ұзақ жылдар бойы сабақ берген жоғары санатты профессор болды. Көптеген белгілі суретшілер оның сабақтары өздерінің өсуіне зор ықпал еткенін айтады. Британдық журналист Сара Торнтон оның оқыту қызметін «ең әсерлі» жұмысы деп атады.

Ерте өмір және білім

Лос-Анджелесте, Калифорния штатында дүниеге келген Ашер, галерея иесі Бетти Ашер мен доктор Леонард Ашердің ұлы. Орта мектепте оның сыныптастарының бірі болашақ әріптесі Том Андерсен болды. 1966 жылы ол Калифорния университетінің Ирвин қаласындағы бөлімін бітіріп, көркем өнер саласында бакалавр дипломын алды.

Шығармалары

Ашердің жұмысы "нақты бір ортаға жасалған нәзік, бірақ мақсатты түрдегі араласу – қосымшалар, алып тастаулар немесе өзгерістер" нысанында көрінеді. Оның туындылары әрқашан нақты бір орынмен байланысты болды, олар әрқашан уақытша болды, және олар үшін жасалған немесе жылжытылған барлық нәрсе көрмеден кейін жойылды немесе өз орнына қайтарылды. 1969 жылы Уитни Америка өнер мұражайында өткен "Анти Иллюзия: Процедуралар/Материалдар" атты топтық көрмесі үшін ол есік үстіне желдеткіш орнатып, келушілер бір галереядан екіншісіне өтетін кезде сезінетін ауа қабырғасын жасады. 1979 жылы ол мұражай коллекцияларындағы заттардың орнын өзгерте бастады. 2008 жылы Санта-Моника өнер мұражайындағы көрме үшін ол 1998 жылдың мамыр айында мұражай Бергамот станциясына көшірілгеннен бері өткен әрбір көрме үшін салынған 44 қабырғаны қайта жасауға шешім қабылдады. Көрмеге кіре берістегі кішкентай галереяда сол 44 көрменің жоспарлары, әрқайсысының аты мен күні көрсетілген, орналастырылған, бұл келушілерге алда не көретінін түсіндіретін нұсқаулық қызметін атқарады. Оның 1991 жылғы атаусыз жұмысы, функционалды, жылтыратылған граниттен жасалған су ішетін шүмегі мен тудың тірегінің қатар орналасуы – АҚШ-тағы оның тұрақты, ашық ауада жасалған алғашқы жұмысы болды. Сан-Диегодағы Калифорния университетінің кампусындағы қоғамдық өнердің Стюарт коллекциясының бөлігі болып табылатын бұл су ішетін шүмек, әдетте кеңселер мен мемлекеттік ғимараттарда кездесетін металл шүмектердің нақты көшірмесі. Әдеттегі кеңсе жиһазы ретінде емес, бұл шүмек кампустың ортасындағы шөп аралындағы ескерткіштей орналасқан. Ол 1917-1964 жылдар аралығында әскери оқу ортасы болған бұрынғы Camp Matthews орнын көрсетеді. Бұл туынды 2015 жылдың 13 қаңтарында балғамен шабуыл жасаған вандалдың қолынан жойылды.

Көрмелер мен марапаттар

Ашер Документа (1972, 1982), MoMA (1979) және Венеция биенналесіне (1976) қатысты, ал оның жеке музейлік көрмелеріне Центр Помпиду (1991), Лос-Анджелес округінің өнер мұражайы (2003), Чикаго өнер институты (2005) және Санта-Моника өнер мұражайы (2008) кірді. Ашер 2010 жылы Баксбаум сыйлығын жеңіп алды. Төрешілер алқасы: Адам Д. Вайнберг, Уитнидің Элис Пратт Браун директоры; Донна Де Сальво, Уитни бағдарламаларының директор-орынбасары және бас кураторы; 2010 жылғы кураторлар Франческо Бонами және Гэри Каррион Мураяри; сондай-ақ үш шақырылған сарапшы – Хоу Ханру (Сан-Франциско өнер институты), Ясмил Реймонд (Dia Art Foundation) және Джеймс Рондо (Чикаго өнер институты). Жеңімпаз 100 000 доллар және Уитни Америка өнер мұражайында жеке көрме өткізуге мүмкіндік алды. Оның 2010 жылғы Уитни биенналесіне арналған жобасы мұражайдың бір апта бойы күні-түні ашық болуын көздеген (алайда, мұражай «бюджеттік және кадрлық шектеулер» салдарынан бұл мерзімді үш күнге дейін қысқартты). 1970 жылдардың ортасында галерея иесі Хайнер Фридрихпен туындаған даудан кейін Ашер өнер жобаларының өндірісін, таратылуын және меншік құқығын бақылау үшін шарттық келісімдерді пайдалануға бел буды. Сет Сигелауб пен Роберт Проянксидің «Суретшілердің құқықтарын беру және сату шарты» үлгісін қолданып, Ашер Лос-Анджелестегі адвокат Артур Алефтің көмегімен өзіндік шарт жасады.