Арльберг техникасы: шаңғы теңдеудің прогрессивті жүйесі

Кіріспе

Қарда шаңғы тебуді оқыту әдісі. Арлберг техникасы – шаңғышыны қарға батып жүруден бастап параллельді бұрылысқа дейін, дамудың нақты кезеңдері арқылы жеткізетін прогрессивті жүйе. Бұл жүйе немесе оның сәл өзгертілген түрлері бүгінге дейін кеңінен қолданылып келеді. Қазіргі заманғы шаңғы жабдықтары, сондай-ақ, мүлдем басқа техникалар мен қозғалыстарды қолданатын, кесу деп аталатын тиімді бұрылу стиліне қабілетті. Кейбір шаңғы мектептері студенттерді қарға батып жүруден мүмкіндігінше ертерек кесуге көшіруді бастады, осылайша бұрын қалыптасқан, түзетуі қиын әдеттерден аулақтайды. Бұл жүйені Ханнес Шнайдер Австриядағы Арльберг тауларында нұсқаушы болып жұмыс істеген кезде әзірледі. Оның әдістері 1920-30 жылдары Еуропада бірнеше фильмдер арқылы танымал болды. Шнайдер Аншлюс кезінде түрмеге қамалғаннан кейін 1939 жылы Америка Құрама Штаттарында оның әдістері кеңінен танылды.

Тарих

Ханнес Шнайдер 1907 жылы Австриядағы Санкт-Антон-ам-Арльбергтегі Пост қонақ үйінде шаңғы оқытушысы болып жұмысқа орналасты. Осы кезеңде ол қолданыстағы шаңғы техникасына түрлі өзгерістер енгізуді бастады, нәтижесінде Арльберг техникасы қалыптасты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол осы техниканы Австрияның таулы әскерлерін даярлауға пайдаланды және Ресей мен Италия майдандарында Австрия армиясымен бірге шайқасты. Соғыс аяқталған соң ол Пост қонақ үйіне оралып, Арльберг техникасын жетілдіруді жалғастырды. 1920 жылы неміс кинорежиссері Арнольд Фанк Арльбергке келіп, алғашқы шаңғы оқыту фильмін түсірді. Осы фильм Арльберг техникасын әлемге таныстырды және ол шаңғы мектептерінде жылдам қолданысқа енді. 1931 жылы түсірілген «Ақ шаттық» фильмі Арльбергке шаңғы үйренуге келген екі дос басынан өткен қиындықтарды көрсетті. Фильммен бірге оқулық та шығарылды, ал фильм кадрлары кітапта иллюстрация ретінде пайдаланылды. 1925 жылға қарай Шнайдердің әдісі «Арльберг техникасы» деп аталатын болды. Ол Отто Шнайбс пен Ханнес Шроллды, Шнайбстің «Қазіргі заманғы шаңғы техникасы» кітабында сипатталған, сертификатталған техниканы АҚШ-қа тарату үшін даярлады. Осы кітап және техника Дартмут колледжінің шаңғы командасының жетістігіне үлкен үлес қосты, себебі Шнайбс сол команданың жаттықтырушысы болды. Шнайдер 1936 жылы Бостон бағында өткен қысқы спорт көрмесінде өзінің техникасын көрсету үшін АҚШ-қа сапар шекті. Көрсетулер мұзбен жабылған ағаштан жасалған сырғанауда өтті. Ол осы көрсетуді екі аптадан кейін Мэдисон Сквер Гарденде қайталады. АҚШ-тың шаңғы оқытушылары бұл техниканы тез арада қабылдады. Шнайдер Аншлюс кезінде тұтқынға алынды, бірақ оның АҚШ-тағы байланыстары оның бостандыққа шығуына көмектесті. Бұл күш-жігерді «Manufacturer's Trust» компаниясының президенті Харви Доу Гибсон жетекшілік етті. Гибсон өзінің туған қаласы Нью-Гэмпшир штатының Солтүстік Конвей қаласында Кранмор тау шаңғы курортын құрды. Кэрол Рид қалада шаңғы мектебін басқарды (сол кезде мектептер мен жалдау қызметтері көбінесе курортқа тиесілі емес, үшінші тараптардың қызметтері болды) және оны басқару үшін Шнайдердің шәкірттерінің бірі Бенно Рибицканы жалдады. Гибсон Ридтен мектепті сатып алып, Ридті жаңадан ашылған Saks Fifth Avenue шаңғы дүкеніне көшірді. Ол Германияның қаржы министрі Хьяльмар Шахтқа хат жолдап, Шнайдерді бос қалған бас оқытушы лауазымына жіберуді сұрады. Шахт келісімін берді, және Шнайдер 1939 жылы АҚШ-қа келді. Ол Арльберг техникасын жеке оқытып, сонымен қатар елдің барлық шаңғы мектептеріне енгізуді жалғастырды.

Hannes Schneider took a job as a ski instructor at the Hotel Post in Sankt Anton am Arlberg in Austria in 1907. He started developing various modifications to current ski techniques during this time, and the Arlberg technique developed through this process. During World War I he used the technique to train the Austria's alpine troops, and fought with the Austrian army in Russia and on the Italian front. With the ending of the war, he returned to Hotel Post and continued to develop the Arlberg technique. In 1920 the German filmmaker Arnold Fanck visited Arlberg and produced an early instructional ski film, This introduced the Arlberg technique to the world, and it was quickly taken up by ski schools. A follow up film in 1931, The White Ecstasy, followed the tribulations of two friends who travel to Arlberg to learn how to ski. This film was produced along with an instructional book, which was featured in the film. Stills from the film were also used to illustrate the book. By 1925 Schneider's technique had become known as the "Arlberg Technique". He trained Otto Schneibs and Hannes Schroll to become emissaries to the United States for the now certified technique, as described in Schneib's book, Modern Ski Technique. The book and technique helped underpin the success of the Dartmouth College ski team, where Schneibs was a ski coach. Schneider travelled to the United States in 1936 to demonstrate his techniques at a winter sports show in the Boston Garden. The demonstrations were held on a wooden slide that was covered with shaved ice. He repeated these demonstrations Madison Square Garden two weeks later. The techniques were soon taken up by US instructors. Schneider was jailed during the Anschluss, but his US contacts led to his freedom. These efforts were led by Harvey Dow Gibson, president of the Manufacturer's Trust. Gibson had started the Cranmore Mountain Resort, a ski resort in his home town of North Conway, New Hampshire. Carol Reed ran a ski school in the town (at the time, schools and rentals were often 3rd party services, as opposed to being owned by the resort itself) and had hired one of Schneider's students to run it, Benno Rybizka. Gibson bought the school from Reed, moving Reed to a newly formed Saks Fifth Avenue Ski Shop. He then wrote to the German Minister of Finance, Hjalmar Schacht, requesting that Schneider be freed to take the now vacant lead instructor position. Schancht agreed, and Schneider arrived in the US in 1939. He continued to teach the Arlberg technique personally, while also introducing it at schools across the country.

Негізгі түсініктер

Төбеден сырғанау шаңғы спорты шаңғышының шаңғыларды тегіс бұру техникасын дамытуға көп көңіл бөледі. Бұл бағытты басқару үшін де, жылдамдықты бақылаудың негізгі тәсілі ретінде де қолданылады. Шаңғышы төбеден төмен қарай немесе "құлау сызығы" бойымен бағытталғанда, жылдамдығы артады. Егер шаңғышы шаңғысын құлау сызығына перпендикуляр немесе тіпті таудан жоғары бағыттайтын болса, жылдамдығы төмендейді. Бұрылыстар арқылы шаңғышы шаңғылардың құлау сызығы бойымен қозғалу уақытын және осылайша жылдамдығын бақылай алады. Алғашқы төбеден сырғанау техникалары екі әдіске негізделген: телемарк стилі немесе тұмсықпен сырғанау. Уақыт өте келе, соңғысы көбірек танымал болды, ал телемарк стилі 1900 жылдан бері арнайы техника ретінде сақталды. Тұмсықпен сырғанау шаңғының жиегін қар үстінде шаңғышының қозғалысына бұрышпен сырғытып, бұрылу күштерін жасауға негізделген. Шаңғы мен қар арасындағы бұрыш шаңғышының бұрылуына себеп болатын бүйірлік күштерді тудырады. Әдетте, шаңғышы шаңғының ұшын иығына туралап, шаңғының құйрығын сыртқа және бүйірге итеріп, шаңғыны бұрыштап қояды. Тұмсықпен сырғанаудың әртүрлі стильдері негізінен формасында ғана ерекшеленеді: қар жырту шаңғы трассасы бойымен екі шаңғыны шамамен бірдей бұрышқа орналастырады, ал қалаған бұрылыстың ішкі жағындағы шаңғыны денеге қарай жылжытады. Тұмсық Кристи бұрылысы да ұқсас, бірақ шаңғылар бұрылмағанда қатар ұсталады, ал бұрылыстың сыртындағы шаңғы бұрылысты бастау үшін денеден алыстатылады (тұмсықпен сырғанау). Бұл кейде "қиғаш Кристи" деп те аталады. Негізгі Кристи бұрылысын одан әрі жетілдіру "салмақ беру" арқылы жалғасады, яғни шаңғыларды тікелей итерудің орнына, салмақты бір шаңғыдан екіншісіне жылжыту арқылы шаңғыларды бұрылысқа жылжыту. Арлберг техникасы осы принциптерге негізделген, әр кезеңді алдыңғы принциптерге енгізілген өзгерістер сериясі ретінде ұсынады. Қар жырту әдетте жаңадан бастаушыларға аяқтарын "пицца тілімі" пішінінде қозғалтып, ұштарын біріктіріп, құйрықтарын бөліп көрсету арқылы таныстырылады. Құлау сызығы бойымен жылдамдықты тілімнің бұрышын реттеу арқылы бақылауға болады: құйрықтары бір-бірінен алыс болғанда, қарға қарсылық күші артып, шаңғышыны баяулатады. Бұрылулар күшпен жасалады, шаңғышы бұрылыстың ішкі жағындағы шаңғыны аяқтың бүйірлік қысымы мен аяқтың бұрылуы арқылы ішкі жаққа қарай бұрады. Шаңғышы сенімділікке ие болып, жылдамдығын арттыра бастағанда, қар жырту бұрышы төмендейді, шаңғылар бір-біріне параллель орналасады. Осы кезде бұрылу ішкі шаңғыны денеге қарай жылжытудың орнына, сыртқы шаңғыны сыртқа жылжыту арқылы басталады. Бұл классикалық "тұмсықпен сырғанау" қозғалысы, ол қар жыртудан тікелей пайда болды. Кристи бұрылысы – бұл тұмсықпен сырғанауды жеңілдетуге арналған техника, дененің жоғарғы бөлігін, жамбасты және тізелерді қозғалтуды қамтитын белсенді әдіс.

Downhill skiing focusses much of its attention on the development of skier techniques for smoothly turning the skis. This is used both for directional control as well as the primary method for controlling speed. When the skier is pointed down the hill, or "along the fall line", they will accelerate. If the same skier points the skis across the fall line, or more radically, uphill, speed will be reduced. Using turns, the skier can control the amount of time the skis are pointed down the fall line, and thereby control their speed. Early downhill techniques were based on two techniques, the telemark style or stemming. Over time, the latter became much more popular, and the more athletic telemark has remained a niche technique since the 1900s. Stemming is based on creating turning forces by skidding the edge of the ski over the snow at an angle to the forward movement of the skier. The angle between the ski and the motion over the snow creates sideways forces that cause the skier to turn. In general, the skier angles the ski by keeping the tip roughly in line with their shoulders, while pushing the tail of the ski out and to the side. The various styles of stemming turns differ primarily in form;

the snowplough places both skis at roughly the same angle throughout a ski run, moving the ski on the inside of the desired turn toward the body. the stem or stem Christie turn is similar, but the skis are kept parallel when they are not being turned, and the ski on the outside of the turn is pushed away from the body to initiate the turn (stemming). This is sometimes known as the "wedge Christie". further refinement of the basic Christie turn continues through development of "weighting", moving the skis into the turn by moving weight from one ski to the other, as opposed to pushing the skis directly. The Arlberg technique is based on the similarly of these concepts, introducing each stage as a series of modifications on the previous concepts. The snowplough is typically introduced to beginners by having them move their legs to produce a "pizza slice" shape, tips together and tails apart. Speed along the fall line can be controlled by adjusting the angle of the slice; with the tails far apart more drag is created, slowing the skier. Turns are accomplished through brute force, having the skier rotate the ski on the inside of the turn so it moves inward through sideways pressure from the leg and rotation of the foot. As the skier gains confidence and can increase their speed, the angle of the snowplough is reduced until it devolves into the skis lying parallel to each other. At this point turning is initiated not by moving the inside ski toward the body, but moving the outside ski outward. This is the classic "stemming" motion, developing directly from the snowplough. Christy turning is essentially a technique for easily stemming, an active method that involves motion of the upper body, hips and knees.

Кейінгі дамуы

Арлберг техникасы 1960 жылдарға дейін негізінен өзгеріссіз сақталды. Бұл, көбінесе, сол дәуірдегі жабдықтардың мүмкіндіктерімен байланысты болды. Шаңғы аяқ киімдері тек табан бөлігінде ғана қатайтылған, шаңғыдан жоғары жағына қолдау көрсетпеген. Аяқтың бүйірге жылжуы тек аяқ киімнің жоғарғы бөлігін иіп тастауға әкеп соқтыратын, ал бұл күш шаңғыға берілмейтін. Шаңғыға берілетін күштер шаңғы бетіне параллель (немесе дәлірек айтқанда, аяқ киім табанына) бағытталған күштер ғана болатын, яғни аяқ жағын ішке немесе сыртқа бұру, немесе бүкіл аяқты бір жаққа немесе екінші жаққа итеру. Шаңғыны екінші шаңғыға соқтырылғанша ішке итеруге болатындықтан, көптеген басқару қозғалыстары шаңғыларды сыртқа қарай итеріп, тоқтату қозғалысын жасау арқылы орындалды. 1950 және 60 жылдары тау шаңғысы жабдықтарындағы бірнеше жаңалықтар спортты түбегейлі түрде өзгертті. Бұл өзгерістер алғаш рет Head Standard шаңғысы, Look Nevada шаңғы байлауы және Lange мен Rosemount пластикалық шаңғы аяқ киімдері арқылы енгізілді. Олардың әрқайсысы айналу күшін шаңғыға және шаңғыдан қарға беру мүмкіндігін одан әрі күрт арттырды. Бұл шаңғыны тікелей шетіне бұрып, қисық жағын қарға ашып, шаңғыны доғаға иіп, оны сол доға бойымен табиғи түрде бұруға мүмкіндік берді. Параллель бұрылыс, негізінен салмақпен теңдестірілген Кристи бұрылысының түрінен қазіргі кезде кесу деп аталатын, азырақ күш жұмсалатын нұсқаға дейін дамыды. Параллель бұрылыстың алғашқы нұсқалары Кристи бұрылысының өзгерткен түрлері ретінде оқытылуы мүмкін, және бұл 1960 жылдары және әсіресе 1970 жылдары Арлберг техникасына танымал қосымшаға айналды. 1970 жылдардың соңында шаңғы техникасының ең жоғары деңгейі қысқа, жылдам параллель бұрылыстар сериясына негізделді, мұнда денесінің жоғарғы бөлігі мүмкіндігінше ұзақ уақыт бойы құлау бағытына сәйкес келеді, бұл қазіргі заманғы могол шаңғысы техникасына ұқсас. Бұрылысты бастау салмақты ауыстыру және шаңғыны бұруға негізделген, кесу сияқты, бірақ бұрылыстың күші сырғанауда сақталды. Алайда, жабдықтың жақсаруы, әсіресе 1990 жылдары "параболалық" шаңғылардың (қазіргі кезде "формалы" шаңғылар деп аталады) енгізілуімен, сырғанау мен кесу арақатынасы өзгеріп, техника да оған сәйкес өзгерді. Қазіргі заманғы техника негізінен кесуге негізделген, бұрылысты күшейту үшін ғана сырғанау қосылады. Қазіргі заманғы шаңғылар кесу бұрылыстарын соншалықты оңай етеді, сондықтан Арлберг техникасының біртіндеп даму әдісі енді жалпыға бірдей қолданылмайды. Көптеген шаңғы мектептері студенттерді қар тоқтатудан тікелей кесу бұрылысына көшіреді. Бұл екі техника да екі бөлек әдіс ретінде оқытылады, біреуі тізелерді қозғалысқа пайдаланады, екіншісі тоқтату арқылы, сондықтан Арлберг техникасындағы прогрессивті байланыс енді сақталмайды. Бұл әрқашан осылай бола бермейді, көптеген мектептер классикалық Арлберг прогрессиясын сақтауды жалғастыруда.

The Arlberg technique remained essentially unchanged into the 1960s. This was due largely to the limitations of the equipment of the era. Ski boots were stiff only in the sole, and offered little or no support laterally above the ski moving the legs to the side would simply cause the upper portion of the boot to bend, it would not transmit this force to the ski. The only forces that could be transmitted were those that were parallel to the top of the ski (or more specifically, the bottom of the boot), namely rotating the toe in or out, or pushing the entire foot to one side or the other. As the ski can only be pushed inward until it meets the other ski, most of the control movements were accomplished by pushing the skis outward to the sides the stemming motion. During the 1950s and 60s, several developments in downhill ski equipment dramatically changed the sport. These changes were first introduced by the Head Standard ski, the Look Nevada ski binding, and the Lange and Rosemount plastic ski boots. Each of these further, and dramatically, improved the ability to transmit rotational forces to the ski, and from the ski to the snow. This allowed the ski to be turned by directly rotating it onto its edge, exposing the curved sidecut to the snow, bending the ski into an arc, and causing it to naturally turn along that arced path. The parallel turn developed from what was essentially a weight balanced version of the stem Christy into a much less athletic version, today known as carving. Early versions of the parallel turn can be taught as modifications of the stem Christy, and this became a popular addition to the Arlberg technique through the 1960s and especially in the 1970s. By the late 1970s, the upper echelon of ski technique was based on a series of short, rapid parallel turns with the upper body remaining aligned down the fall line as long as possible, similar to modern mogul skiing technique. Turn initiation was based on weighting and rotating the ski, like carving, but the power of the turn remained in the skidding. However, as equipment continued to improve, especially the introduction of the "parabolic" skis in the 1990s (today known as "shaped"), the ratio of skidding to carving continued to change, and techniques along with it. Modern technique is based largely on carving, adding skidding only as needed to tighten the turn. Modern skis make carving turns so simple that the Arlberg technique of gradual progression is no longer universal. Many ski schools graduate advancing students directly from the snowplough to the carving turn. These are taught as two entirely separate techniques, one using stemming and the other using the movement of the knees, so the progressive connection emphasized in the Arlberg technique is no longer maintained. This is by no means universal, and many schools continue to follow the classic Arlberg progression.