Британдық сүттен өнімді малдың Dairy Shorthorn тұқылы. Теессайд, Йоркшир және Нортумбрияда шыққан, бидай өндіруге арналған. Канада, АҚШ, Аустралияда таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық сүт өсіретін ірі қара тұқымы
British breed of dairy cattle
Dairy Shorthorn – британдық сүт өсіретін ірі қара тұқымы. Ол Солтүстік Йоркширдің Солтүстік Ат үстінде және Солтүстік Умбрияда (қазір Дарем және Нортумберленд графтықтары арасында бөлінеді) Солтүстік-шығыс Англиядағы Шортхорн ірі қара малдан шыққан. Осы себепті Шортхорн бастапқыда Дурхам немесе Тизвотер деп аталды. Сүттік қасиеттеріне селекциялық өсіру XVIII ғасырдың соңында басталды. Бұл тұқым Ұлыбританияда, Ирландияда, Австралияда және Оңтүстік Африкада Dairy Shorthorn, ал Канадада, Жаңа Зеландияда және АҚШ-та Milking Shorthorn деп белгілі. Австралияның Illawarra Shorthorn тұқымы негізінен Dairy Shorthorn-нан тараған. Әлем бойынша Dairy Shorthorn, Illawarra Shorthorn және Milking Shorthorn тұқымдарының сақталу жағдайы "қауіпсіз" деп бағаланады. Ұлыбританияда XX ғасырда ерекшеленбеген будандастырудан зардап көрмеген тұқымның аз бөлігі Dairy Shorthorn (Original Population) деп аталады. Ол жоғары деңгейде құрып кету қаупі төнген. Ол да, Солтүстік Dairy Shorthorn да Rare Breeds Survival Trust ұйымының тізімінде "жоғары маңызды" – ең жоғары тәуекел санатында тіркелген. XIX ғасырда Дурхам – сол кезде осылай белгілі болған – әлемнің көптеген елдерінде будандастыру үшін кеңінен қолданылды; ол қырықтан астам түрлі тұқымның дамуына үлкен үлес қосты.
The Dairy Shorthorn is a British breed of dairy cattle. It derives from the Shorthorn cattle of Teesside, in the North Riding of Yorkshire and in Northumbria (now divided between County Durham and Northumberland) in north eastern England. The Shorthorn was for this reason at first known as the Durham or Teeswater. Selective breeding for a dairy type began in the late eighteenth century. This is known as the Dairy Shorthorn in the United Kingdom, Ireland, Australia and South Africa, and as the Milking Shorthorn in Canada, New Zealand and the United States. The Illawarra Shorthorn of Australia is largely descended from the Dairy Shorthorn. Worldwide, the conservation status of the Dairy Shorthorn, the Illawarra Shorthorn and the Milking Shorthorn is "not at risk". In the United Kingdom the small remainder of the breed not affected by indiscriminate cross breeding in the twentieth century is known as the Dairy Shorthorn (Original Population). It is critically endangered. Both it and the Northern Dairy Shorthorn are listed as "priority" – the highest category of risk – on the watchlist of the Rare Breeds Survival Trust. In the nineteenth century the Durham – as it was then usually known – was very extensively used for cross breeding in many countries of the world; it has contributed to the development of more than forty different breeds.
Тарих
Қысқа мүйізді сапалы ірі қара малдың алғашқы жазбалары ХVІ ғасырдың соңында Нортумберленд герцогтары мен графтарының Йоркширдегі меншіктерінде кездеседі. Осы малдың селекциялық өсірілуіне алғашқы маңызды әрекеттерді Чарльз және Роберт Коллинг Дарем графтығында жасады, олар өз жұмыстарын Лестерширдегі Дишлидегі Роберт Бэйкуэллдің тәжірибесіне негіздеді. Дарем/Шортхорн тұқымындағы сүттік қасиеттерді іріктеу жұмысын ХІХ ғасырдың басында Киркливгтоннан (қазіргі Солтүстік Йоркширдегі Стоктон-он-Тис) Томас Бейтс жүзеге асырды, негізінен Коллинг ағайындыларынан сатып алынған малға сүйенді. 1822 жылы Джордж Коутс бастамасымен барлық Шортхорн тұқымдарына арналған әулет кітабы – Коутс әулет кітабы құрылды, бастапқыда 850 сиыр мен 710 бұқа тізімделді; кейіннен 1874 жылы құрылған Ұлыбритания және Ирландия Шортхорн қоғамы оны өз басқаруына алды. Томас Бейтстің малдары 1850 жылы бөліп сатылды, бұл осы типтегі ірі қара малға қызығушылықтың артуына себеп болды. Келесі жүз жыл бойы Шортхорн британдық ауыл шаруашылығында үстемдік құрды: 1937–1938 жылдары, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрлігіне тіркелген Шортхорн бұқаларының саны 23 730 болды, бұл басқа ірі қара тұқымдарының барлық тіркелген бұқаларының санынан (12 917) шамалы есе көп. Тұқымның саны 1949 жылы ең жоғары деңгейге жетті, содан кейін фриздіктердің күшейген бәсекелестігі олардың тез төмендеуіне әкелді. 1949 жылы тіркелген бұқалардың саны соғысқа дейінгі деңгейден әлдеқайда төмен болды, ол ұлттық жалпы санының 35% құрады, ал 1960 жылы 10% -дан аспады. 1958 жылы Шортхорн тұқымы ішінде еттік және сүттік бағыттарға арналған жеке бөлімдер құрылды. 1969 жылы тұқымдық қоғам Сүтті Шортхорнды әртүрлі еуропалық тұқымдармен будандастыру бағдарламасын бекітті. Бастапқыда бұл Даниялық қызыл, Мейз-Рейн-Иссель, Қызыл фризиан, Қызыл Голштин және Симменталь болды; кейіннен Ангелн, Айршир, Норвегиялық қызыл және швед қызыл-ақ тұқымдарынан да интрогрессияға рұқсат берілді, сондай-ақ Қоғам бекіткен кез келген бұқаны пайдалануға рұқсат етілді. 25%-дан аспайтын Шортхорн тегі бар жануарларды Сүтті Шортхорн әулет кітабына тіркеуге болады. Бағдарлама жаңа құрама тұқым – Қызыл және ақ Шортхорнның аралас тұқымын дамытуға әкелді. Бұл сонымен қатар Сүтті Шортхорнның дерлік жойылуына әкелді: 2009 жылға қарай 100-ден аз асыл тұқымды сиыр қалды, ал 2012 жылы 50-ден аспады; сол жылы әулет кітабына алты таза тұқымды бұзау қосылды. Тұқымның қалдықтары Сүтті Шортхорн (Түпкілікті популяция) деп қайта аталды. Бұл жоғары қауіпті тұқым; ол және Солтүстік Сүтті Шортхорн сирек тұқымдардың тізіміндегі ең жоғары тәуекел санаты – «басымдық» ретінде тізімделген.
Short horned cattle of good quality are documented on the Yorkshire estates of the Dukes and Earls of Northumberland in the late sixteenth century. The first significant attempts at selective breeding of these cattle were made by Charles and Robert Colling in County Durham, who based their work on that of Robert Bakewell of Dishley, in Leicestershire. The principal work of selection for dairy qualities in the Durham/Shorthorn was done in the early nineteenth century by Thomas Bates of Kirklevington (now in Stockton on Tees, North Yorkshire), building principally on stock bought from the Colling brothers. A herd book for all types of Shorthorn cattle – the Coates Herd Book – was begun by George Coates in 1822, and initially listed 850 cows and 710 bulls; it was later taken over by the breed society, the Shorthorn Society of Great Britain and Ireland, which was formed in 1874. Thomas Bates's herd was auctioned off piecemeal in 1850, which led to an expansion of interest in cattle of this type. For the next hundred years the Shorthorn held a dominant position in British agriculture: in 1937–1938, just before the outbreak of the Second World War, the number of Shorthorn bulls registered with the Ministry of Agriculture and Fisheries was 23 730, not far from double the number of all registered bulls of other cattle breeds (12 917). Breed numbers reached a peak in 1949, after which increasing competition from the Friesian caused them to decline rapidly. The number of registered bulls, already much lower than before the war at about 35% of the national total in 1949, fell to little over 10% in 1960. Separate sections for beef and dairy strains within the Shorthorn breed were created in 1958. In 1969 the breed society approved a programme of cross breeding of the Dairy Shorthorn with a variety of other European breeds. Initially these were the Danish Red, the Meuse Rhine Yssel, the Red Friesian, the Red Holstein and the Simmental; later, introgression from Angeln, Ayrshire, Norwegian Red and Swedish Red and White was also permitted, as was the use of any bull that the Society had approved. Animals with no more than 25% Shorthorn heritage could be registered in the Dairy Shorthorn herd book. The programme led to the development of a new composite breed, the Blended Red and White Shorthorn. It also led to the virtual extinction of the Dairy Shorthorn: by about 2009 there fewer than 100 breeding cows, and by 2012 there were no more than 50; in that year six purebred calves were added to the herd book. The remnants of the breed were renamed to Dairy Shorthorn (Original Population) It is a critically endangered breed; both it and the Northern Dairy Shorthorn are listed as "priority" – the highest category of risk – on the watchlist of the Rare Breeds Survival Trust.
Басқа елдерде
1783 жылы АҚШ-тың Мэриленд және Вирджиния штаттарына еттік және сүттік типтегі шортхорн тұқымы алғаш рет экспортталды. 1800 жылдар бойына импортталғаннан кейін бұл тұқым бүкіл елге тарады. Жаңа Зеландияға әкелінген алғашқы сүт сиырлары шортхорн болды, олар 1814 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстен жеткізілді. Шортхорндар бұқалардың жұмыстық малдары ретінде пайдаланылды, жақсы сүт беретін және сапалы ет табатын. 1840 жылдардың басында шортхорн мал тобы құрылды, және ұзақ жылдар бойы шортхорн Жаңа Зеландияның ең танымал мал тұқымы болды. Бұл тұқым швед қызыл ірі қарасы, Ангелн ірі қарасы және Австралиядағы Иллаварра ірі қарасы (кейбір айрширлік тегі бар) сияқты басқа қызыл сүт тұқымдарының негізін қалады. Айршир ірі қарасы тұқымы бастапқыда Шотландиядағы сүттік типтегі шортхорн ірі қарасынан пайда болған. Сүттік/сүт өндіруші шортхорн тұқымының саны соңғы он жылда бірнеше елде өсті, бұл көп жылдық төмендеуден кейін байқалды. 2012 жылы Канаданың сүт өндіруші шортхорн қоғамы 25 жылдан астам уақыттың ішінде ең жоғары тіркеу және мүшелік санын көрсетті. Барлық ірі популяцияларда сүт өндірушілер, жасанды ұрықтандыру ұйымдары және кроссбридерлер тарапынан сүттік шортхорндарға қызығушылық артып келеді.
Shorthorns of both beef and dairy type were first exported to Maryland and Virginia in the United States in 1783. With further imports through the 1800s the breed spread across the whole country. The first dairy cows imported into New Zealand were Shorthorns, when in 1814, they were shipped from New South Wales. Shorthorns were used as draught animals in bullock teams, were good milkers and provided good meat. Shorthorn herds were established by the early 1840s, and for a long time Shorthorns were New Zealand's most popular cattle breed. The breed has served as part of the foundation for other red dairy breeds, including Swedish Red cattle, Angeln cattle and Illawarra cattle in Australia (with some Ayrshire ancestry). The Ayrshire cattle breed was originally formed from dairy type Shorthorn cattle in Scotland. The Milking/Dairy Shorthorn breed has seen population growth in several countries in the past decade after many years of population decline. The Canadian Milking Shorthorn Society had their highest registration and membership totals in over 25 years in 2012. All major populations have seen an increase in interest in Milking Shorthorns by dairy producers, artificial insemination organisations, and crossbreeders.
Сипаттамалары
Сүт Шортоны – орташа денелі тұқым. Ересек сиырлардың құйрық түбінен орташа биіктігі алты метрге жетеді, салмағы шамамен 680-820 килограммды құрайды. Олар қызыл, ақ дақтары бар қызыл, ақ немесе роан түсті болады. Таза тұқымды Сүт Шортондарының қызыл және ақ түс гендері кодоминантты болып келеді, нәтижесінде тұқымға тән роан түсі мен ерекше түс үлгілері пайда болады. Тұқымның орташа сүт өнімділігі жылдық 305 күндік лактация кезеңінде шамамен 6800 литрді құрайды, сүттің майлылығы 3,8%, ал белоктың құрамы 3,3%. Сүт өндіруге арналған/Сүт Шортоны ірі қара малдары жоғары өнімділікке, жайылымда тиімді пайдалануға және күтімнің қарапайымдығына да белгілі. Бұл тұқым әртүрлі өндірістік жағдайларда аз шығынды сүт шаруашылықтары үшін өте қолайлы. Сүт Шортондарының беріктігі, ұзақ өмір сүруі, босанғандағы жеңілдігі және көптеген өндірістік орталардағы әмбебаптығымен танымал.
The Dairy Shorthorn is an average sized breed, with mature cows averaging tall at the tailhead, and weighing They are red, red with white markings, white, or roan. Red and white coat colour genes in purebred Milking Shorthorns are co dominant, resulting in the roan coloration and unique colour patterns seen in the breed. Average milk production for the breed is about in an annual lactation of 305 days, with 3.8% butterfat and 3.3% protein. Milking/Dairy Shorthorn cattle are also known for high levels of fertility, grazing efficiency, and ease of management that result in the breed being highly suitable for low input dairy operations in various production environments. Milking Shorthorns are known for their durability, longevity, and ease of calving as well as their versatility in a number of production environments.
Бастапқы тұқымдар
Сүт/сүт өнімдерін өндіруге арналған шортхорнның шағын топтары бар, олар будандастырудан зардап көрмеген, сондықтан жиырмасыншы ғасыр басындағы шортхорнның сыртқы түрі мен өнімділігін сақтап қалған. Оларға Австралиядағы сүт шортхорны, АҚШ-тың түпкі сүт шортхорны және Ұлыбританиядағы сүт шортхорны (түпкі популяциясы) жатады. Кейбір елдерде бұл жануарлар екі мақсатты шортхорн деп те аталады.
There are small groups of Milking/Dairy Shorthorns that have not been affected by cross breeding and so remain true to the conformation and production levels of Shorthorns from the early twentieth century. These include the Dairy Shorthorn population in Australia, the Native Milking Shorthorns of the United States and the Dairy Shorthorn (Original Population) in the United Kingdom. In some countries, these animals may be known as Dual Purpose Shorthorns.