Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық-американдық геолог және географ (1807-1884) Арнольд Генри Гюот (/g//iː//oʊ/// gheeOH) (28 қыркүйек 1807 - 8 ақпан 1884) – швейцариялық және американдық геолог және географ.
Swiss American geologist and geographer (1807 1884)
Arnold Henry Guyot ('/g//iː//oʊ/// gheeOH) (September 28, 1807February 8, 1884) was a Swiss American geologist and geographer.
Ерте өмір
Гюйо 1807 жылдың 28 қыркүйегінде Швейцарияның Нойшатель қаласына жақын Будевильерде дүниеге келді. Ол Chaux de Fonds-те, содан кейін Нойшатель колледжінде білім алды. 1825 жылы ол Германияға барып, Карлсруэде қоныстанды, онда Луи Агассизбен танысты, осылай өмір бойына созылатын достық қарым-қатынас басталады. Карлсруэден ол Штутгартқа көшіп, гимназияда оқыды. 1827 жылы Нойшательге қайтып оралды. Ол дін қызметкері болуға бекініп, Берлин университетінде дәрістерге қатысу үшін оқуға түсті. Оқуын жалғастыра жүріп, философия және табиғаттану пәндерінен де дәрістер тыңдады. Бос уақытын ұлулар мен өсімдіктерді жинаумен өткізді, ал Александр фон Гумбольдттың көмегімен Берлин ботаникалық бағына баруға мүмкіндік алды. 1835 жылы Берлиннен философия докторы ғылымын қорғады.
Guyot was born on September 28, 1807, at Boudevilliers, near Neuchâtel, Switzerland. He was educated at Chaux de Fonds, then at the college of Neuchâtel. In 1825, he went to Germany and resided in Karlsruhe where he met Louis Agassiz, the beginning of a lifelong friendship. From Karlsruhe he moved to Stuttgart, where he studied at the gymnasium. He returned to Neuchâtel in 1827. He determined to enter the ministry and started at the University of Berlin to attend lectures. While pursuing his studies, he also attended lectures on philosophy and natural science. His leisure time was spent in collecting shells and plants, and he received an entrée to the Berlin Botanical Garden from Alexander von Humboldt. In 1835, he received a PhD from Berlin.
Ғылыми мансап
1838 жылы Агассиздің ұсынысымен ол Швейцария мұздықтарына сапар шегіп, алты апталық зерттеулерінің нәтижелерін Франция Геологиялық қоғамына ұсынды. Ол мұздықтардың қозғалысы мен құрылымына қатысты маңызды байқауларды бірінші болып жасады. Соның ішінде, мұздықтардың ортасы шеттерінен, ал беткі қабаты төменгі қабатынан жылдам ағатынын анықтады; мұздық мұзының қабатты немесе жолақты құрылымын сипаттады; және мұздықтардың қозғалысын Гораций Бенедикт де Соссюр айтқандай, мұз массасының сырғанауына емес, молекулалық орын ауыстыруға байланысты деп түсіндірді. Кейіннен ол қалыпты емес тастарға қатысты маңызды деректер жинады. 1839 жылы ол Агассиздің әріптесі ретінде Нойшатель колледжінде (Нейшатель академиясы) тарих және физикалық географиядан сабақ берді. 1848 жылы осы оқу орны жабылып, Гюйот Агассиздің шақыруымен Америка Құрама Штаттарына көшіп, Кембриджге (Массачусетс штаты) қоныстанды. Ол Лоуэлл институтында лекциялар оқыды, олар кейін "Жер мен адам" (Бостон, 1849) деген атпен жарияланды. Бірнеше жыл бойы Массачусетс штатының Білім беру кеңесі оны география және оқыту әдістемесінен лекция оқуға шақырды. 1854 жылы Принстон университетінде физикалық география және геология профессоры болып тағайындалғанға дейін осы қызметпен айналысты. Ол сондай-ақ бірнеше жыл бойы Трентон штатындағы нормалдық мектепте физикалық географиядан сабақ берді (Нью-Джерси штаты), ал 1861 жылдан 1866 жылға дейін Принстон теологиялық семинариясында лекция оқыды. Ол Нью-Йорктегі Юнион теологиялық семинариясында және Колумбия колледжінде курстар өткізді. Ол Принстон университетіндегі мұражайды (қазір жабық) құрды, оның көптеген экспонаттары оның жеке коллекциясынан алынған. 1867 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. АҚШ-тағы ғылыми жұмысы ұлттық метеорологиялық бақылаулар жүйесін жетілдіруді қамтыды. Олардың көпшілігі Смитсондар институтының қолдауымен жүзеге асырылды. Оның кең ауқымды метеорологиялық байқаулары АҚШ-тың ауа райы бюросының құрылуына әкелді, ал оның "Метеорологиялық және физикалық кестелері" (1852, қайта жаңартылған басылымы 1884) ұзақ жылдар бойы стандартты еңбек болып саналды. Гюйот Дарвиннің адам эволюциясы туралы теориясын қабылдамады, сонымен қатар Хью Миллердің "Жаратылыс кітабы" туралы пікірін де қабылдады, онда сипатталған күндер ұзақ мерзімді болуы мүмкін деп ойлады. Ғалым Джеймс Дуайт Дана Гюйотты "қуанышпен діншіл, әрдайым Жаратушысымен байланыста болып тіршілік ететін, Иеміздің ізімен тығыз жүретін христиан" деп сипаттады. Гюйоның "Жаратылыс немесе Киелі кітап космогониясы қазіргі ғылым тұрғысынан" (1884) атты еңбегі "Science" журналында сынға алынды.
In 1838, at Agassiz's suggestion, he visited the Swiss glaciers and communicated the results of his six week investigation to the Geological Society of France. He was the first to point out certain important observations relating to glacial motion and structure. Among other things he noted the more rapid flow of the center than of the sides, and the more rapid flow of the top than of the bottom of glaciers; described the laminated or ribboned structure of the glacial ice; and ascribed the movement of glaciers to a gradual molecular displacement rather than to a sliding of the ice mass as held by Horace Bénédict de Saussure. He subsequently collected important data concerning erratic boulders. In 1839, he became the colleague of Agassiz as professor of history and physical geography at the College of Neuchâtel (a. k. a. Neuchâtel Academy). The suspension of that institution in 1848 caused Guyot to emigrate, at Agassiz's instance, to the United States, where he settled in Cambridge, Massachusetts. He delivered a course of lectures at the Lowell Institute which were afterward published as Earth and Man (Boston 1849). For several years the Massachusetts Board of Education retained his services as a lecturer on geography and methods of instruction to the normal schools and teachers' institutes. He was occupied with this work until his appointment, in 1854, as professor of physical geography and geology at Princeton University, which office he retained until his death. He was also for several years lecturer on physical geography in the State Normal School in Trenton, New Jersey, and from 1861 to 1866 lecturer in the Princeton Theological Seminary. He also gave courses in the Union Theological Seminary, New York, and at Columbia College. He founded the museum at Princeton (now closed), many of the specimens of which came from his own collections. He was elected as a member to the American Philosophical Society in 1867. His scientific work in the United States included the perfection of plans for a national system of meteorological observations. Most of these were conducted under the auspices of the Smithsonian Institution. His extensive meteorological observations led to the establishment of the United States Weather Bureau, and his Meteorological and Physical Tables (1852, revised ed. 1884) were long standard. Guyot rejected Darwin's theory of human evolution and, at the same time, he accepted Hugh Miller's views on the book of Genesis, thinking that the days described there might have taken a longer period of time. Scientist James Dwight Dana described Guyot as "a fervently religious man, living as if ever in communion with his Heavenly Parent; a Christian, following closely in the footsteps of his Master." Guyot's Creation, or the Biblical Cosmogony in the Light of Modern Science (1884) was critically reviewed in the Science journal.
Өлім
Гюйот 1884 жылдың 8 ақпанында Нью-Джерси штатындағы Принстон қаласында қайтыс болды.
Guyot died on February 8, 1884, at Princeton, New Jersey.
Мұра
Ол бірнеше географиялық нысандардың атауын иеленеді, соның ішінде Аляскадағы Гвиот мұздығы, Гвиот кратері, Солтүстік Каролина және Теннесси штатының шекарасындағы Гвиот тауы, Нью-Гэмпширдегі Гвиот тауы, Колорадодағы Таулы Жұрттың суайырылысындағы Гвиот тауы, сондай-ақ Калифорниядағы Уитни тауының оңтүстік-батысындағы Гвиот тауы. Принстон университетіндегі Экология және эволюциялық биология кафедрасы мен Геоғылымдар кафедрасы орналасқан ғимарат оның құрметіне Гвиот Холл деп аталды. Ал "гуйот" термині – жазық беті бар су астындағы жанартау тауы (теңіз төбесі) Гарри Хаммонд Хесс тарапынан ойлап табылып, осы атаумен аталатын ғимараттың құрметіне берілген.
He is the namesake of several geographical features, including Guyot Glacier in Alaska, The Guyot Crater, Mount Guyot on the North Carolina and Tennessee border, Mount Guyot in New Hampshire, Mount Guyot on the Rocky Mountain Continental Divide in Colorado, as well as a Mount Guyot just southwest of Mount Whitney in California. The building housing the Department of Ecology and Evolutionary Biology and the Department of Geosciences at Princeton is named Guyot Hall in his honor. In turn the term "guyot"—an isolated underwater volcanic mountain (seamount), with a flat top—was coined by Harry Hammond Hess and named after the eponymous building.