Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англикандық діни қызметкер және теолог (шамамен 1517 – 1602)
Anglican priest and theologian (c. 1517 – 1602)
Александр Ноуэлл (шамамен 1517, 13 ақпан 1602), сондай-ақ Александр Ноэль, англикандық діни қызметкер және теолог болған. Ол Елизавета I патшайымның билігінің көп бөлігінде Сент-Пол соборының деканы қызметін атқарды және қазір латын тілінде жазылған катехизистерімен еске алынады.
Alexander Nowell (c. 151713 February 1602), aka Alexander Noel, was an Anglican priest and theologian. He served as Dean of St Paul's during much of Elizabeth I's reign, and is now remembered for his catechisms, written in Latin.
Ерте өмір
Ол Джон Ноуэллдің екінші әйелі Рочдейлдікі Элизабет Кейден Ланкаширдегі Рид Холлдан туған үлкен ұлы және Лоренс Ноуэллдің бауыры болды. Роберт Ноуэлл, қамқорлық сотының адвокаты, оның тағы бір бауыры еді. Ноуэлл Ланкаширдегі Рочдейл қаласына жақын Миддлтон қаласында және Оксфордтың Брассеноз колледжінде білім алды, онда ол мартиролог Джон Фокспен бір бөлмеде тұрған дегенді айтады. 1526 жылы ол Брассеноз колледжінің стипендиаты болып сайланды және Оксфордта шамамен 13 жыл өткізді. 1563 жылғы Конвокацияда Ноуэлл белгілі бір рөл атқарды. Оның ашылу күні, 12 қаңтарда, ол Вестминстер аббаттығында бірдей Парламенттің ашылуына арналған уағыз айтты. Онда ол патшайымды үйленуге шақырғанда оны ренжітті. Ол енді оған ешқандай жылы сөз айтпады деседі. Келесі күні Мэтью Паркер оны Конвокацияның Төменгі палатасының пролокуторы етіп ұсынды. Осы лауазымға сайланғаннан кейін, ол екі палатаны – епископтардан тұратын Жоғарғы палатаны бір-бірімен байланыста ұстауға көмектесті. 1594 жылы ол Виндзор қамалындағы Сент-Джордж капелласының он бірінші каноны болып тағайындалды және 1602 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті.
He was the eldest son of John Nowell of Read Hall, Read, Lancashire, by his second wife Elizabeth Kay of Rochdale, and was the brother of Laurence Nowell. Robert Nowell, attorney of the court of wards, was his other brother. Nowell was educated at Middleton, near Rochdale, Lancashire and at Brasenose College, Oxford where he is said to have shared rooms with John Foxe the martyrologist. He was elected fellow of Brasenose in 1526, spending some 13 years in Oxford. In the Convocation of 1563 Nowell played a prominent part. On its opening day, 12 January, he preached in Westminster Abbey the sermon for the opening of the concurrent Parliament. In it, he gave offence to the Queen, when he called on her to marry. It was said that she never spoke a friendly word to him again. On the following day, Matthew Parker nominated him as prolocutor of the Lower House of Convocation. Elected to the post, he was used to keeping the two Houses, the Upper consisting of bishops, in touch with each other. In 1594 he was appointed Canon of the eleventh stall at St George's Chapel, Windsor Castle, a position he held until 1602.
Өлім және мұра
Ноуэлл 42 жыл бойы, 1602 жылдың 13 ақпанында қайтыс болғанға дейін, Сент-Полс кафедрасының деканатын басқарды және өз кафедралық соборында жерленді. Ағасы Робертпен бірге Миддлтон қаласындағы тегін мектепті қайта құрды, сондай-ақ Брассенос колледжінде білім беру мақсатында басқа да қайырымдылықтар жасады. "Ешқандай кінәсіз еске сала кетейік, ол балық аулағанда шөпке бір бөтелке сыра қойғанда, бірнеше күннен кейін оны бөтелкесіз, бірақ мылтық күйінде тапқан – содан ағылшын сырасы бөтелкелерге құйыла бастады деп есептеледі (көшкен оқиға өнертабысқа еңбектен гөрі анасырақ). Ол сонымен қатар құлшынып балық аулаушы болған, ал Исаак Уолтон былай дейді: "Бұл жақсы адам уақытының оннан бір бөлігін балық аулауға жұмсаған, сондай-ақ (мен онымен сөйлескендермен сөйлескенмін), кірісінің оннан бір бөлігін және әдетте барлық балығын, оны ұстаған өзендерге жақын тұратын кедейлерге таратып, жиі "қайырымдылық дінге өмір сыйлайды" деп айтқан".
Nowell held the deanery of St Paul's for 42 years, until his death on 13 February 1602; and was buried within his cathedral. With his brother Robert, a lawyer, he re established the free school at Middleton; and made other benefactions for educational purposes at Brasenose College. "Without offence it may be remembered, that leaving a bottle of ale, when fishing, in the grass, he found it some days after, no bottle, but a gun, such the sound at the opening thereof : and this is believed (casualty is mother of more inventions than industry) the original of bottled ale in England." He was also a keen angler, and Izaak Walton says, "this good man was observed to spend a tenth part of his time in angling; and also (for I have conversed with those which have conversed with him) to bestow a tenth part of his revenue, and usually all his fish, amongst the poor that inhabited near to those rivers in which it was caught; saying often, 'that charity gave life to religion'".
Шығармалары
Ноуэлл енді катехизистер бойынша жұмысымен еске алынады. Оның латын тіліндегі Catechismus puerorum қолжазбасы 1563 жылғы Конвокацияның төменгі палатасының қолдауын алды. Ол 1570 жылы Мэтью Паркердің келісімімен Catechismus, sive, Prima institutio disciplinaque pietatis Christianae деп басылды. 1571 жылы мектептерде міндетті түрде қолданылуы ресми түрде бекітілді, ал Томас Нортон оны ағылшын тіліне аударды, «Катехизм немесе Христиан дінінің алғашқы нұсқауы» (1570) деген атпен. Ықшамдалған нұсқалары да пайда болды: «орталық» катехизис (1572) және «қысқа» катехизис (1573).
Nowell is now remembered for his work on catechisms. His Latin Catechismus puerorum, in manuscript, gained the support of the Lower House in the Convocation of 1563. It was printed in 1570, as Catechismus, sive, Prima institutio disciplinaque pietatis Christianae, with Matthew Parker's approval. It was officially required to be used in schools, in 1571, and Thomas Norton translated it into English, as A Catechism, or, First instruction of Christian religion (1570). Abridged versions appeared: the "middle" catechism (1572) and the "shorter" catechism (1573).
Отбасы
Ноуэлл екі рет үйленген, бірақ балалары болмаған; оның бірінші әйелі Джейн Мерри, Фрэнсис Бойердің ағасы Томас Бойердің жесірі, ал екінші әйелі Елизавета Хаст, екі рет жесір болған. Ол сонымен қатар теолог Уильям Уитакердің туысы болды, ол "орталық" катехизисті грек тіліне аударған.
Nowell was twice married, but left no children; his first wife was Jane Mery, widow of Thomas Bowyer, the uncle of Francis Bowyer, and his second Elizabeth Hast, twice widow. He was also the uncle of the theologian William Whitaker, who translated the "middle" catechism into Greek.