Кіріспе

Уильям Гроцин (1446-1519) – ағылшын ғалымы және Эразмның досы. Гроцин Вилтширдегі Колерн қаласында туған көрнекті педагог. Ол шіркеуге қызмет ету үшін Винчестер колледжіне, содан кейін Оксфордтың Нью колледжіне оқуға түсті. Ол түрлі лауазымдарды атқарды, соның ішінде Нью колледждегі ғылыми қызметкер және Магдален колледжіндегі дінтану оқытушысы болды. Гроцин Италияға сапар шегіп, грек және латын тілдерін зерттеді, кейіннен Англияда грек білімін дамытуға үлкен үлес қосты. Эразм оны жақын досы және ұстазы деп есептеді. Гроцин шіркеуде бірнеше лауазымда болды, бірақ оның жомарттығы қаржылық қиындықтарға соқты. Ол 1519 жылы қайтыс болып, Мейдстоун қаласына жерленді. Көптеген әдеби еңбектер қалдырмаса да, Эразм оның мінез-құлқы мен ғылыми білімін жоғары бағалады. Гроциннің есімі Оксфорд университетінің классикалық тілдер бойынша жетекші оқытушысының атауында мәңгілікке сақталды.

Өмір

Грокин Уилтширдегі Колерн қаласында дүниеге келген. Ата-анасы оны дін қызметкері болуына бағыттап, оны Винчестер колледжіне жіберді, ал 1465 жылы Оксфордтағы Нью-Колледжге стипендияға іріктелді. 1467 жылы ол стипендиат атанды, оның шәкірттерінің арасында Уильям Уорхэм, кейіннен Кентербери архиепископы болды. 1479 жылы Грокин Букингемширдегі Ньютон Лонгвилл шіркеуінің пасторы болып тағайындалды, бірақ Оксфордта тұруын жалғастырды. 1481 жылы Магдалена колледжінде дінтанудан лекция оқығанда, король Ричард III-нің куәлігімен дінтану профессоры Джон Тейлормен пікірсайыс жасады; король оның дебат шеберлігін бір бұғы және бес марка сыйлап мойындады. 1485 жылы Грокин Линкольн соборының пребендары болды. 1488 жылы Англиядан Италияға сапар шекті, ал 1491 жылы отанына оралғанға дейін Флоренция, Рим және Падуа қалаларын аралап, Димитрий Халкондилес және Полицианодан грек және латын тілдерін оқыды. Оксфордтағы Эксетер колледжінде лекция оқығанда ол елдестерін жаңа грек білімімен таныстыруға көмектесті. Эразм бір хатында Грокин Италияға сапар жасағанға дейін Оксфордта грек тілінен сабақ бергенін айтады. Нью-Колледждің басшысы Томас Чондлер, Оксфордқа келген Корнелиус Вителлиді прелектор қызметіне шақырды. Бұл шамамен 1475 жылы болды, және Вителли грек әдебиетін жақсы білгендіктен, Грокин одан грек тілін үйренген болуы мүмкін. Ол 1499 жылға дейін Оксфордта тұрған сияқты, бірақ 1504 жылы оның досы Джон Колет Сент-Пол соборының деканы болғанда ол Лондонға көшті. Грокин Колеттің шешімімен Сент-Пол соборында лекция оқуға таңдалды. Алдымен ол Дионисий Ареопагитке жатқызылатын «Hierarchia ecclesiastica» шығармасының нақтылығына күмән келтіргендерді сынады, бірақ одан әрі зерттеулер нәтижесінде өз пікірін өзгертуге мәжбүр болды және қате болғанын ашық мойындады. Ол сондай-ақ Томас Линакр, Уильям Лили, Уильям Латимер және Томас Морды достарының қатарына қосты, ал Эразм 1514 жылы жазған хатында Грокинге Лондоннан қолдау көрсеткенін айтады және оны «баршамыздың досы және ұстазымыз» деп атады. Грокин бірнеше лауазымды иеленді, бірақ достарына көрсеткен жомарттығы оны үнемі қиындықтарға душар етті. 1506 жылы ол архиепископ Уорхемнің ұсынысымен Кенттегі Мейдстоун қаласындағы Барлық Әулиелер колледжінің магистрі немесе күзетшісі болып тағайындалса да, ол әлі де достарынан қарыз алуға және тіпті мүлкін кепілге беруге мәжбүр болды. Ол 1519 жылы қайтыс болды және Мейдстоун қаласындағы колледж шіркеуіне жерленді. Линакр Грокиннің өсиетін орындаушы болып тағайындалды және алған ақшасын кедейлерге садақа беруге және кедей студенттерге кітаптар сатып алуға жұмсады.

Бағалау

Грокин өзінің білімін көрсететін әдеби еңбек қалдырмады, тек оны жеңілсінткен әйел туралы латын тіліндегі бірнеше жолды және Линакрдың Проклдың "Сфера" (Венеция, 1499) аудармасына қосымша Альдус Мануцийге жазған хатын ғана қалдырды. Оның Линакр мен Латимермен бірге Аристотельді аудару туралы ұсынысы ешқашан іске аспады. Энтони Вуд Грокинге латын тіліндегі бірнеше еңбектерді жатқызады, бірақ бұл туралы жеткілікті дәлел жоқ. Эразм оны былай сипаттаған: "vir severissimae castissimae vitae, ecclesiasticarum constitutionum observantissimus pene usque ad superstitionem, scholasticae theologiae ad unguem doctus ac natura etiam acerrimi judicii, demum in omni disciplinarum genere exacte versatus" – "өте қатаң және ізгілікпен өмір сүрген адам; шіркеу заңдарын дерлік ырымшылдыққа дейін сақтаған; мектептік теологияны толыққанды меңгерген; сондай-ақ табиғаты бойынша өткір ойлы; соңында, барлық ғылым саласында білгір" (Declarationes ad censures facultatis theologiae Parisianae, 1522). Грокин туралы М. Берроуздың мақаласы Оксфорд тарихи қоғамының "Collectanea" жинағында (1890) жарияланды.

Мұра

Гроцин Оксфорд университетінің классикалық тілдер бойынша жетекші оқытушысының атына есімін берді.